Co-management 2 Blok 3B
Ooglidprocedures
Differentiaal diagnoses oogleden: Blepharitis, MGD & DED (EDE / A(T)DDE)
Behandelingen
- Ooglidbehandeling Stoombrillen
- Knipperinstructies Kunsttranen
- Voeding Lipiflow
- Mechanische expressie (dubbel)
Diagnostische testen
- Dry eye vragenlijst Sluiting ooglid
- Traanfilm evaluatie Lid wiper epitheliopathie
- Lipcof plooien MGE
- Osmolariteit meting Interferometrie
- Meibography OCT
Classificatie droge ogen (volgens DEWS)
- Aqueous-deficient TDDE: Tear Deficient Dry Eye
- Evaporative (Verdampend) EDE: Evaporative Dry Eye
Dry eye vragenlijst
- Subjectieve methode, een vragenlijst wordt ingevuld als aanvulling op de anamnese
- OSDI (Ocular Surface Disease Index): Is een NL versie van, maar nog niet gevalideerd
- McMonnies: Houdt ook rekening met de leeftijd en het geslacht
- DEQ (Dry Eye Questionnaire)
- NEI-VFQ (National Dry Eye Institute)
Sluiting ooglid
- Om te controleren of het ooglid goed gesloten is, kan een penlight/transilluminator worden
gebruikt. Laat de patiënt plaats nemen achter de spleetlamp en doe het licht van de
spleetlamp uit. Laat de patiënt de ogen sluiten en zet voorzichtig de penlight op het ooglid.
Wanneer de ogen goed gesloten zijn, komt er geen licht tussendoor. Wanneer de ogen niet
volledig gesloten zijn, is er een randje licht zichtbaar bij de wimpers
- In het geval van SMILE staining op de cornea of conjunctiva, weet je dat het oog steeds
blootgesteld is geweest, waarbij er waarschijnlijk geen volledige knipperslag werd gemaakt
1
,Knipperfrequentie
- Er wordt 15 tot 20 keer per minuut geknipperd
- De omgeving (bv. luchtvochtigheid) of de bezigheid kan het aantal knipperslagen
beïnvloeden
- Motorische zenuwen in het onder- en bovenooglid worden geïnnerveerd door de N.VII en
N.III, die zorgen voor contractie van de m. orbicularis oculi en m. levator palpebrae
Traanfilm evaluatie
- Kwantiteit: Schirmer / Phenol Red Thread Test
- Kwaliteit: BUT / TBUT / Interferometer
- Schirmer
• Normaalwaarden na 5 minuten < 4 mm = Ernstig droog oog
4 – 8 mm = Matig droog oog
9 – 14 mm = Mild droog oog
≥ 15 mm = Normaal
- Phenol Red Thread Test
• 75 mm lang draad waarvan 3 mm is gebogen
• Phenol rood: Veranderd van geel naar rood/roze door verhoging van PH
• Normaalwaarden na 15 seconden < 10 mm = Ernstig droog oog
< 19 mm = Borderline droog oog
> 20 mm = Normaal
- Sodium fluoresceïne
• Hydroxyanthene kleurstof die in aanwezigheid van licht met een korte golflengte
fluoresceert
• Staining op drie manieren: Opvullen van ‘gaten’ in oculair oppervlak (abrasie) /
Absorptie door beschadigd weefsel (trauma aan epitheel) / Penetratie in
intercellulaire ruimtes
- Lissamine Groen
• Synthetische kleurstof, veel toevoegen omdat het moeilijk met water vermengd
• Staining karakteristiek identiek aan Rose Bengal máár bij Lissamine Groen geen
staining van gezonde cornea cellen, alleen van cellen met membraan beschadiging
LWE: Lid Wiper Epitheliopathy
- Lid Wiper = Specifiek deel van het bovenooglid marginale conjunctiva die over het
oogoppervlak wrijft tijdens het knipperen
- Diagnose door staining met fluoresceïne, Rose Bengal of Lissamine Groen
- Aanbevolen in de routine: Ooglid altijd omklappen en het gehele ooglid beoordelen
- Er is een relatie tussen LWE en droge ogen symptomen zowel met als zonder CL Bij droge
ogen wordt het gebied dikker en veranderd het van structuur. Het werkt dan niet meer als
een ruitenwisser. Het schuurt dan over de cornea en kan voor gestreepte staining zorgen
- Behandeling: Bevochtigen met kunsttranen en oefeningen geven voor een volledige en
complete knipperslag (met name bij CL-dragers die geen volledige knipperslag hebben)
2
,LIPCOF plooien
- Lid-parallel conjunctival folds: Subklinische plooien in de inferiore bulbaire
conjunctiva die parallel aan de ooglidrand lopen, de plooien hebben niet met
veroudering te maken
- Beoordeling: Zet de spleetlamp over de limbus (stukje op de cornea, limbus en
conjunctiva) op een lage vergroting. Draai de bundel zodat de bundel parallel aan
het ooglid loopt. Tel het aantal plooien nasaal en temporaal. Dit wordt uitgevoerd
met wit licht zonder kleurstof.
- Hoe meer plooien, hoe ernstiger de klachten van droge ogen
- Belangrijk verschil tussen micro-folds en LIPCOF: LIPCOF plooien zijn veel dikker,
ongeveer 0,08 mm, micro-folds zijn 0,01 mm
- Gradering 0 = Geen LIPCOF plooien
1 = 1 duidelijke LIPCOF plooi
2 = 2 duidelijke LIPCOF plooien
3 = > 2 duidelijke LIPCOF plooien
MGE: Meibomian Gland Expression
- 8 klieren van het centrale derde deel van het onderooglid worden uitgedrukt met de MGE
van TearScience. Er wordt gedrukt met de kracht van de m. orbiculairs
- Gradatie Sebum: Meibom kwaliteit van de 8 klieren van het centrale derde deel van het
onderooglid beoordelen
0 = Clear 2 = Cloudy with debris
1 = Cloudy 3 = Thick (Toothpaste) Totale score: 0 – 24
- Gradatie klieren: Uitdrukbaarheid van 5 klieren van het onderooglid beoordelen (schaal 0-3)
0 = All glands 2 = 1 tot 2 klieren
1 = 3 tot 4 klieren 3 = Geen klieren
- Conjunctivale en corneale staining
• Oxford staining score (range 1 – 15)
• DEWS staining score (range 0 – 33)
Traanfilm osmolariteit
- Bij een osmolariteit meting wordt het aantal
zout in de traanlaag gemeten
- Hoe zouter de traanlaag (hogere osmolariteit), hoe sneller het oog verdampt, hoe droger oog
- De osmolariteit meter mag de bulbaire conjunctiva niet aanraken, alleen de traanlaag
Inferferometrie
- Het inferferentiepatroon (alle kringen) worden opgemeten om de kwaliteit van de traanfilm
te bepalen waarbij de dikte van de lipidelaag wordt geschat
- Hoe heftiger het kleurenpatroon van het interferentiepatroon, hoe dikker de lipidelaag
- Tearscope (Keeler)
- Lipiview Interferometer (Tear Science) meet de dikte van de lipidelaag
Meibografie
- Evaluatie van de Meibom klieren
• Penlight: Het ooglid wordt omgeklapt om de penlight. Hierbij wijzen de
donkere banden op verstopte klieren
• Infraroodlicht (Oculus): De kliertjes lichten wit op, tussen de kliertjes is het donker.
Wanneer je een bijna egaal grijs ooglid ziet, weet je dat de kliertjes zijn uitgevallen
- Vanaf graad 1 worden de kliertjes korter en dikker, dan moet je er wat mee gaan doen
-
3
, Gradatie Meibomklieren uitval
Meibografie gradering
OCT: De traanmeniscus kan worden gemeten. Door dit voor- en na een knipperslag te meten, weet je
hoeveel van de traanlaag verdampt is
Ooglidbehandelingen
- Shampoo
• Cil-Clar (Blumont)
• Blephasol (Ursapharm)
• Sterilid (TheraTears): Een soort schuim, dit kun je onder de douche gebruiken
• Lid wipes (Alcon)
- Ooglidgels: Blephagel (Ursapharm): ’s avonds opsmeren en ’s ochtends schoonmaken
- Tea tree oil: Behandeling Demodex. Hiervoor kun je ook Blephadex gebruiken, daar zit tea
tree oil in verwerkt
4
Ooglidprocedures
Differentiaal diagnoses oogleden: Blepharitis, MGD & DED (EDE / A(T)DDE)
Behandelingen
- Ooglidbehandeling Stoombrillen
- Knipperinstructies Kunsttranen
- Voeding Lipiflow
- Mechanische expressie (dubbel)
Diagnostische testen
- Dry eye vragenlijst Sluiting ooglid
- Traanfilm evaluatie Lid wiper epitheliopathie
- Lipcof plooien MGE
- Osmolariteit meting Interferometrie
- Meibography OCT
Classificatie droge ogen (volgens DEWS)
- Aqueous-deficient TDDE: Tear Deficient Dry Eye
- Evaporative (Verdampend) EDE: Evaporative Dry Eye
Dry eye vragenlijst
- Subjectieve methode, een vragenlijst wordt ingevuld als aanvulling op de anamnese
- OSDI (Ocular Surface Disease Index): Is een NL versie van, maar nog niet gevalideerd
- McMonnies: Houdt ook rekening met de leeftijd en het geslacht
- DEQ (Dry Eye Questionnaire)
- NEI-VFQ (National Dry Eye Institute)
Sluiting ooglid
- Om te controleren of het ooglid goed gesloten is, kan een penlight/transilluminator worden
gebruikt. Laat de patiënt plaats nemen achter de spleetlamp en doe het licht van de
spleetlamp uit. Laat de patiënt de ogen sluiten en zet voorzichtig de penlight op het ooglid.
Wanneer de ogen goed gesloten zijn, komt er geen licht tussendoor. Wanneer de ogen niet
volledig gesloten zijn, is er een randje licht zichtbaar bij de wimpers
- In het geval van SMILE staining op de cornea of conjunctiva, weet je dat het oog steeds
blootgesteld is geweest, waarbij er waarschijnlijk geen volledige knipperslag werd gemaakt
1
,Knipperfrequentie
- Er wordt 15 tot 20 keer per minuut geknipperd
- De omgeving (bv. luchtvochtigheid) of de bezigheid kan het aantal knipperslagen
beïnvloeden
- Motorische zenuwen in het onder- en bovenooglid worden geïnnerveerd door de N.VII en
N.III, die zorgen voor contractie van de m. orbicularis oculi en m. levator palpebrae
Traanfilm evaluatie
- Kwantiteit: Schirmer / Phenol Red Thread Test
- Kwaliteit: BUT / TBUT / Interferometer
- Schirmer
• Normaalwaarden na 5 minuten < 4 mm = Ernstig droog oog
4 – 8 mm = Matig droog oog
9 – 14 mm = Mild droog oog
≥ 15 mm = Normaal
- Phenol Red Thread Test
• 75 mm lang draad waarvan 3 mm is gebogen
• Phenol rood: Veranderd van geel naar rood/roze door verhoging van PH
• Normaalwaarden na 15 seconden < 10 mm = Ernstig droog oog
< 19 mm = Borderline droog oog
> 20 mm = Normaal
- Sodium fluoresceïne
• Hydroxyanthene kleurstof die in aanwezigheid van licht met een korte golflengte
fluoresceert
• Staining op drie manieren: Opvullen van ‘gaten’ in oculair oppervlak (abrasie) /
Absorptie door beschadigd weefsel (trauma aan epitheel) / Penetratie in
intercellulaire ruimtes
- Lissamine Groen
• Synthetische kleurstof, veel toevoegen omdat het moeilijk met water vermengd
• Staining karakteristiek identiek aan Rose Bengal máár bij Lissamine Groen geen
staining van gezonde cornea cellen, alleen van cellen met membraan beschadiging
LWE: Lid Wiper Epitheliopathy
- Lid Wiper = Specifiek deel van het bovenooglid marginale conjunctiva die over het
oogoppervlak wrijft tijdens het knipperen
- Diagnose door staining met fluoresceïne, Rose Bengal of Lissamine Groen
- Aanbevolen in de routine: Ooglid altijd omklappen en het gehele ooglid beoordelen
- Er is een relatie tussen LWE en droge ogen symptomen zowel met als zonder CL Bij droge
ogen wordt het gebied dikker en veranderd het van structuur. Het werkt dan niet meer als
een ruitenwisser. Het schuurt dan over de cornea en kan voor gestreepte staining zorgen
- Behandeling: Bevochtigen met kunsttranen en oefeningen geven voor een volledige en
complete knipperslag (met name bij CL-dragers die geen volledige knipperslag hebben)
2
,LIPCOF plooien
- Lid-parallel conjunctival folds: Subklinische plooien in de inferiore bulbaire
conjunctiva die parallel aan de ooglidrand lopen, de plooien hebben niet met
veroudering te maken
- Beoordeling: Zet de spleetlamp over de limbus (stukje op de cornea, limbus en
conjunctiva) op een lage vergroting. Draai de bundel zodat de bundel parallel aan
het ooglid loopt. Tel het aantal plooien nasaal en temporaal. Dit wordt uitgevoerd
met wit licht zonder kleurstof.
- Hoe meer plooien, hoe ernstiger de klachten van droge ogen
- Belangrijk verschil tussen micro-folds en LIPCOF: LIPCOF plooien zijn veel dikker,
ongeveer 0,08 mm, micro-folds zijn 0,01 mm
- Gradering 0 = Geen LIPCOF plooien
1 = 1 duidelijke LIPCOF plooi
2 = 2 duidelijke LIPCOF plooien
3 = > 2 duidelijke LIPCOF plooien
MGE: Meibomian Gland Expression
- 8 klieren van het centrale derde deel van het onderooglid worden uitgedrukt met de MGE
van TearScience. Er wordt gedrukt met de kracht van de m. orbiculairs
- Gradatie Sebum: Meibom kwaliteit van de 8 klieren van het centrale derde deel van het
onderooglid beoordelen
0 = Clear 2 = Cloudy with debris
1 = Cloudy 3 = Thick (Toothpaste) Totale score: 0 – 24
- Gradatie klieren: Uitdrukbaarheid van 5 klieren van het onderooglid beoordelen (schaal 0-3)
0 = All glands 2 = 1 tot 2 klieren
1 = 3 tot 4 klieren 3 = Geen klieren
- Conjunctivale en corneale staining
• Oxford staining score (range 1 – 15)
• DEWS staining score (range 0 – 33)
Traanfilm osmolariteit
- Bij een osmolariteit meting wordt het aantal
zout in de traanlaag gemeten
- Hoe zouter de traanlaag (hogere osmolariteit), hoe sneller het oog verdampt, hoe droger oog
- De osmolariteit meter mag de bulbaire conjunctiva niet aanraken, alleen de traanlaag
Inferferometrie
- Het inferferentiepatroon (alle kringen) worden opgemeten om de kwaliteit van de traanfilm
te bepalen waarbij de dikte van de lipidelaag wordt geschat
- Hoe heftiger het kleurenpatroon van het interferentiepatroon, hoe dikker de lipidelaag
- Tearscope (Keeler)
- Lipiview Interferometer (Tear Science) meet de dikte van de lipidelaag
Meibografie
- Evaluatie van de Meibom klieren
• Penlight: Het ooglid wordt omgeklapt om de penlight. Hierbij wijzen de
donkere banden op verstopte klieren
• Infraroodlicht (Oculus): De kliertjes lichten wit op, tussen de kliertjes is het donker.
Wanneer je een bijna egaal grijs ooglid ziet, weet je dat de kliertjes zijn uitgevallen
- Vanaf graad 1 worden de kliertjes korter en dikker, dan moet je er wat mee gaan doen
-
3
, Gradatie Meibomklieren uitval
Meibografie gradering
OCT: De traanmeniscus kan worden gemeten. Door dit voor- en na een knipperslag te meten, weet je
hoeveel van de traanlaag verdampt is
Ooglidbehandelingen
- Shampoo
• Cil-Clar (Blumont)
• Blephasol (Ursapharm)
• Sterilid (TheraTears): Een soort schuim, dit kun je onder de douche gebruiken
• Lid wipes (Alcon)
- Ooglidgels: Blephagel (Ursapharm): ’s avonds opsmeren en ’s ochtends schoonmaken
- Tea tree oil: Behandeling Demodex. Hiervoor kun je ook Blephadex gebruiken, daar zit tea
tree oil in verwerkt
4
