Stamcellen WG
Achtergrond
Stamcellen zijn van groot belang bij de ontwikkeling van een bevruchte eicel tot een
complex multicellulair organisme, maar ook worden volwassen weefsels onderhouden
door stamcellen tijdens homeostase, zodat weefsel vervangen kan worden en er een
continue toevoer is van gedifferentieerde cellen. Daarnaast worden stamcellen gebruikt
om weefsel dat beschadigd is of verloren is gegaan te herstellen, alsmede om zowel
ontwikkelingsbiologische als ziektespecifieke processen te bestuderen. Een goede
kennis van de verschillende typen stamcellen en hun eigenschappen is van belang om te
begrijpen welke van bovenstaande voorbeelden met welke stamcellen uitgevoerd
kunnen worden.
VRAGEN ZSO
1. Welke drie hoofdtypen stamcellen kent u?
- Embryonic stem cells: Primitive (undifferentiated) cells that are derived from
preimplantation-stage embryos, are capable of dividing without differentiating
for a prolonged period in culture, and are known to develop into cells and tissues
of the three primary germ layers.
- Somatic/Adult stem cells: A relatively rare undifferentiated cell found in many
organs and differentiated tissues with a limited capacity for both self renewal (in
the laboratory) and differentiation. Such cells vary in their differentiation
capacity, but it is usually limited to cell types in the organ of origin. This is an
active area of investigation.
- Induced pluripotent stem cell (iPSC): A type of pluripotent stem cell, similar to
an embryonic stem cell, formed by the introduction of certain embryonic genes
into a somatic cell. (een gemodificeerde cel, die je weer embryonale stamcel
maakt)
, 2. Wat is de levensduur van stamcellen? Hoe is dit te verklaren?
- Lang, want ze moeten kunnen blijven delen en differentiëren in weefsel om zo
schade te herstellen.
- Bij celdeling wordt het einde van de chromosomen niet gerepliceerd oor DNA
polymerase. Enzym telomerase: Stukje er weer aangemaakt -> cellen kunnen
oneindig delen.
- ABC transporters om schadelijke stoffen de cel uit te pompen.
3. Wat betekent de eigenschap “self-renewal” in de context van stamcellen?
- Het vermogen van stam cellen om zichzelf te vervangen door zichzelf te verdelen
in dezelfde niet-gespecialiseerde celtype over lange periodes (vele maanden tot
jaren) afhankelijk van het specifieke stamcel type.
- Als een stamcel deelt zal 1tje er stamcel blijven en 1tje zal zich delen en verder
delen en uiteindelijk delen tot een gedifferentieerde cel.
4. Wat is bij mensen de cel die totipotent is? Hoe is deze cel anders ten opzichte
van een pluripotente stamcel? N.B. deze cel vul je niet in bij vraag 1 of de
overzichtstabel.
- Toptipotente stamcellen = Self-reneval stem cell (net ontstane zygote na
bevruchting) Kan een heel embryo uitkomen, maar ook placenta etc. (tot de
klievingsdelingen.
- Pluripotente stamcellen= proliferating precursos cells (kunnen
differentiëren tot cellen van alle drie de kiemlagen maar niet meer tot amnion en
chorion.
- (- Multipotente stamcellen (kunnen tot beperkt aantal celtypes differentiëren))
- Unipotente stamcellen = terminally differentiated cells (Zijn in staat 1
bepaald type gedifferentieerde cellen te maken)
5. Wat gebeurt er met een stamcel als deze uit zijn stamcel-niche wordt gehaald?
Achtergrond
Stamcellen zijn van groot belang bij de ontwikkeling van een bevruchte eicel tot een
complex multicellulair organisme, maar ook worden volwassen weefsels onderhouden
door stamcellen tijdens homeostase, zodat weefsel vervangen kan worden en er een
continue toevoer is van gedifferentieerde cellen. Daarnaast worden stamcellen gebruikt
om weefsel dat beschadigd is of verloren is gegaan te herstellen, alsmede om zowel
ontwikkelingsbiologische als ziektespecifieke processen te bestuderen. Een goede
kennis van de verschillende typen stamcellen en hun eigenschappen is van belang om te
begrijpen welke van bovenstaande voorbeelden met welke stamcellen uitgevoerd
kunnen worden.
VRAGEN ZSO
1. Welke drie hoofdtypen stamcellen kent u?
- Embryonic stem cells: Primitive (undifferentiated) cells that are derived from
preimplantation-stage embryos, are capable of dividing without differentiating
for a prolonged period in culture, and are known to develop into cells and tissues
of the three primary germ layers.
- Somatic/Adult stem cells: A relatively rare undifferentiated cell found in many
organs and differentiated tissues with a limited capacity for both self renewal (in
the laboratory) and differentiation. Such cells vary in their differentiation
capacity, but it is usually limited to cell types in the organ of origin. This is an
active area of investigation.
- Induced pluripotent stem cell (iPSC): A type of pluripotent stem cell, similar to
an embryonic stem cell, formed by the introduction of certain embryonic genes
into a somatic cell. (een gemodificeerde cel, die je weer embryonale stamcel
maakt)
, 2. Wat is de levensduur van stamcellen? Hoe is dit te verklaren?
- Lang, want ze moeten kunnen blijven delen en differentiëren in weefsel om zo
schade te herstellen.
- Bij celdeling wordt het einde van de chromosomen niet gerepliceerd oor DNA
polymerase. Enzym telomerase: Stukje er weer aangemaakt -> cellen kunnen
oneindig delen.
- ABC transporters om schadelijke stoffen de cel uit te pompen.
3. Wat betekent de eigenschap “self-renewal” in de context van stamcellen?
- Het vermogen van stam cellen om zichzelf te vervangen door zichzelf te verdelen
in dezelfde niet-gespecialiseerde celtype over lange periodes (vele maanden tot
jaren) afhankelijk van het specifieke stamcel type.
- Als een stamcel deelt zal 1tje er stamcel blijven en 1tje zal zich delen en verder
delen en uiteindelijk delen tot een gedifferentieerde cel.
4. Wat is bij mensen de cel die totipotent is? Hoe is deze cel anders ten opzichte
van een pluripotente stamcel? N.B. deze cel vul je niet in bij vraag 1 of de
overzichtstabel.
- Toptipotente stamcellen = Self-reneval stem cell (net ontstane zygote na
bevruchting) Kan een heel embryo uitkomen, maar ook placenta etc. (tot de
klievingsdelingen.
- Pluripotente stamcellen= proliferating precursos cells (kunnen
differentiëren tot cellen van alle drie de kiemlagen maar niet meer tot amnion en
chorion.
- (- Multipotente stamcellen (kunnen tot beperkt aantal celtypes differentiëren))
- Unipotente stamcellen = terminally differentiated cells (Zijn in staat 1
bepaald type gedifferentieerde cellen te maken)
5. Wat gebeurt er met een stamcel als deze uit zijn stamcel-niche wordt gehaald?
