Hoorcollege Aantekeningen Eigentijdse Geschiedenis (Ge1V21003)

Eigentijdse
geschieden
is
Hoorcollege




Bouma, J. (Jeske)

,
,Week 1 – Resonanties van de revolutie – 24 april
2023
1848  De eigentijdse geschiedenis begint pas een eeuw later.

1848: Een Europese gebeurtenis met mondiale weerklank
 Echo’s van de Franse revolutie
 Resonantie van 1848 in de tweede helft van de 19 e eeuw

Op het moment zelf en het mensen daarna is dit moeilijk te duiden. Tijdens dit college worden twee
manieren blootgelegd van de benadering van 1848. Dat zijn bovenstaande.

Echo’s van de Franse revolutie
De tragedie die zich heeft afgespeeld, de tragedie van de Franse revolutie is. 1848 is een poging om
de erfenis van de Franse revolutie te verbergen.

Franse revolutie is de worsteling met het balans vinden tussen twee tendensen;

1.) Rechten van de mens en burger (iedereen vrij, staat moet beantwoorden aan wil van volk):
2.) Het idee dat de revolutie onherroepelijk leiden tot terreur, het ontkennen van de mooie
waarde in de rechten van de mens genoemd zijn.

 Deze spanning speelt in Frankrijk en ook daarbuiten.

Contrarevolutie
Mensen worden bang voor de revolutie en bang voor hetgeen er zich in Frankrijk afspeelt.
Legers worden gemobiliseerd, leger van aristocraten, zullen met gemak (denken ze) het Franse leger
met gemak kunnen verslaan. Dit is een enorme misrekening, Valmy 20 september 1792. Dit is een
moment waarop de wereldgeschiedenis een beslissende wending heeft genomen.

 Vanaf dit moment wordt duidelijk dat er een nieuwe fase is aangebroken.

Nieuwe kaart
Frankrijk gaat zich in de rest van Europa manifesteren. Een reeks van nieuwe staten komen tot stand.

Vanuit daar is het een Europees gegeven.

Hervormingen
Er komt een juridische vertaling van het begrip gelijkheid. Dit krijgt vorm in de introductie in het
wetboek van de Code CivilI. Geënt op het Franse model. Overal wordt op dezelfde manier een staat
vormgegeven.

Staten die het Franse model gaan volgen worden efficiënter en effectiever over de welvaart van hun
burgers.

De verhouding tot de katholeieke kerk; de manier waarop de kerk een verscheidene plaats een rol in
het maatschappelijke leven krijgt.

Staat van politiemacht, censuur, grootschalige dreiging.

Mobilisatie
Het volk gaat een grotere rol spelen in de staat.

, Mobilisatie van de mensen in de strijd tegen Frankrijk; Völkerslacht, Leipzig, 16 – 19 oktober 1813.
Dit betekent het einde van het bewind in Frankrijk in Europa. Napoleon ziet een keerpunt van zijn
macht gemarkeerd worden.

Revolutie buiten Europa (Haïti)
Sommige mensen zijn niet geschikt om de revolutie te kunnen dragen. ‘Sommige mensen zijn
onbeschaafd en zullen snel overgaan tot exsesieve gewelddaden wanneer ze in een revolutie
terechtkomen’.

 Ook in Frankrijk ontstaat twijfel of zij wel beschaafd genoeg zijn en de jusite mentaliteit
hebben om de revolutie wel te kunnen dragen.

Was Frankrijk wel toe aan revolutie?
Het revolutionaire ideaal wordt steeds meer ter discussie gesteld; de idealen leiden onherroepelijk
tot ellende. Niet alleen de revolutie wordt ter discussie gesteld, maar wellicht het gehele idee van
geschiedenis.

Franse revolutie is een idee dat de geschiedenis steeds verder vooruit gaat, waarin iedereen vrij kan
samenleven.

‘Geschiedenis’ wordt gezien als een probleem
 Teleologie vs doormodderen?

In de verlichting wordt de geschiedenis als heel teologisch beschouwd, maar er is weinig vooruitgang
te zien in de samenleving.

Hoewel er geen vooruitgang is, de weg terug ook is afgesloten. Dit is het probleem wanneer
Napoleon verslagen wordt, wat nu?

 Kunnen we terug naar normaal?
 Is er mogelijkheid tot restauratie?
 Kun je de Franse revolutie en gevolgen ongedaan maken?
 Etc.