Hoorcollege 2: Vroege Christendom
❖ Mysterieculten en Joodse hervorming in Judea
➢ Kennis van een band met het bovennatuurlijke: Belofte kennis/band met het
bovennatuurlijke, was de enige manier om deze band te krijgen. Bood dus meer dan de
publieke religie
➢ Exclusiviteit en exclusiviteit: Exclusieve genootschappen die in theorie open stonden voor
iedereen.
➢ Initiatierituelen/Vrijwilligheid: Men maakt een persoonlijke keuze om bij de genootschappen
te komen
➢ Goden: (Isis uit Egypte, Mithra uit Perzië)
➢ Christendom
▪ Romeins Judea (63v. Chr – 135 n. Chr)
▪ Jezus van Nazareth (5/4 v. Chr. – 30 n. Chr.): Aantrekkelijke populaire profeet
▪ 12 Apostelen
▪ Succesvolle sekte
❖ Verspreiding in Romeinse en post-Romeinse context
▪ Paulus
• Saul van Taurus (Joodse man) : Verhaal gaat dat het eerst een christelijk vervolger
was die vervolgens toch bekeerde en het geloof ging vespreiden
• Ca. 5- 64/67 n. Chr.
• Preken en reizen
• Joden en niet-Joden: Probeert ook niet-Joden te bekeren tot zijn geloof. Strenge
eetregels voor Joden worden bijvoorbeeld minder streng nageleefd waardoor het
makkelijk was voor andere groeperingen om zich aan te sluiten bij het Christendom
• Brieven (estiples) > Nieuwe Testament
• Veel mythevorming rond Paulus
• Reizen: Veel kustplaatsen (infrastructuur die binnen een romeins rijk al bestond)
verspreiding Christendom vond dus vooral plaats in al bestaande infrastructuren
❖ Bekering en missionering
▪ Bekeerlingen en succesfactoren
• Populariteit msyterieculten
Intiatie: Doping, deel worden van een gemeenschap door een bepaald ritueel
‘Verborgen’ kennis: Kennis waar anderen geen weet van hebben
• Centraliteit ‘gewone’ mensen: Jezus was een gewoon mens en was nu een
goddelijkheid door wat hij heeft gedaan. Mensen zochten dus een band met een
gewoon mens zoals zichzelf en dit verschilde met eerdere beelden van Goden die ver
van hun af stonden.
• Toegankelijkheid en participatie
Joden en niet-Joden: Je hoefde niet bij een bepaalde groep te horen om deel te
worden van deze religie/gemeenschap
Elites en niet-elites: Je hoefde geen rijkdom of status te bezitten om bij deze
gemeenschap te horen en kon zelfs een hoge functie bemachtigen binnen deze
religie/gemeenschap zonder een hoge achtergrond te hebben
❖ Christendom in Romeinse en post-Romeinse wereld
➢ Diocesen/parochies: voortzettingen van Romeinse indelingen
➢ Bisschoppen: Worden belangrijke groep binnen het fragmenterende Romeinse rijk
➢ Latijn: De taal van het Romeinse rijk wordt overgenomen in het Christendom
2
❖ Mysterieculten en Joodse hervorming in Judea
➢ Kennis van een band met het bovennatuurlijke: Belofte kennis/band met het
bovennatuurlijke, was de enige manier om deze band te krijgen. Bood dus meer dan de
publieke religie
➢ Exclusiviteit en exclusiviteit: Exclusieve genootschappen die in theorie open stonden voor
iedereen.
➢ Initiatierituelen/Vrijwilligheid: Men maakt een persoonlijke keuze om bij de genootschappen
te komen
➢ Goden: (Isis uit Egypte, Mithra uit Perzië)
➢ Christendom
▪ Romeins Judea (63v. Chr – 135 n. Chr)
▪ Jezus van Nazareth (5/4 v. Chr. – 30 n. Chr.): Aantrekkelijke populaire profeet
▪ 12 Apostelen
▪ Succesvolle sekte
❖ Verspreiding in Romeinse en post-Romeinse context
▪ Paulus
• Saul van Taurus (Joodse man) : Verhaal gaat dat het eerst een christelijk vervolger
was die vervolgens toch bekeerde en het geloof ging vespreiden
• Ca. 5- 64/67 n. Chr.
• Preken en reizen
• Joden en niet-Joden: Probeert ook niet-Joden te bekeren tot zijn geloof. Strenge
eetregels voor Joden worden bijvoorbeeld minder streng nageleefd waardoor het
makkelijk was voor andere groeperingen om zich aan te sluiten bij het Christendom
• Brieven (estiples) > Nieuwe Testament
• Veel mythevorming rond Paulus
• Reizen: Veel kustplaatsen (infrastructuur die binnen een romeins rijk al bestond)
verspreiding Christendom vond dus vooral plaats in al bestaande infrastructuren
❖ Bekering en missionering
▪ Bekeerlingen en succesfactoren
• Populariteit msyterieculten
Intiatie: Doping, deel worden van een gemeenschap door een bepaald ritueel
‘Verborgen’ kennis: Kennis waar anderen geen weet van hebben
• Centraliteit ‘gewone’ mensen: Jezus was een gewoon mens en was nu een
goddelijkheid door wat hij heeft gedaan. Mensen zochten dus een band met een
gewoon mens zoals zichzelf en dit verschilde met eerdere beelden van Goden die ver
van hun af stonden.
• Toegankelijkheid en participatie
Joden en niet-Joden: Je hoefde niet bij een bepaalde groep te horen om deel te
worden van deze religie/gemeenschap
Elites en niet-elites: Je hoefde geen rijkdom of status te bezitten om bij deze
gemeenschap te horen en kon zelfs een hoge functie bemachtigen binnen deze
religie/gemeenschap zonder een hoge achtergrond te hebben
❖ Christendom in Romeinse en post-Romeinse wereld
➢ Diocesen/parochies: voortzettingen van Romeinse indelingen
➢ Bisschoppen: Worden belangrijke groep binnen het fragmenterende Romeinse rijk
➢ Latijn: De taal van het Romeinse rijk wordt overgenomen in het Christendom
2
