Hoorcollege 5: Familie en gender structuren
❖ Familie en gender
➢ Nieuwe taal van de liefde in de 12e eeuw. Europa zowel in het Latijn als in de volkstaal
▪ Vrouwen worden aanbeden
▪ Maar vrouwen staan ook onder de man
➢ De Duby-these
➢ Kerkhervorming, huwelijk en seksualiteit in de 11e eeuw.
➢ Verwantschapsstructuren en verandering
➢ Women's agency binnen en buiten het gezin
❖ De kerk, huwelijk en seksualiteit 11e en 12e eeuw.
➢ Monogamie en kerkelijk celibaat
➢ Verbod op bloedverwantschap en echtscheiding
➢ Wettelijke en religieuze geldigheid van het huwelijk - toestemming en coïtus
➢ Weinig tot geen aandacht voor andere seksualiteiten (Peter Damian's Liber Gomorrhianus,
1051, genegeerd door de paus)
➢ Huwelijksvoorschriften opgenomen in de eerste collectie van het kerkelijk recht (Gratian,
Decretum, sive Concordantia discordantium canonum, 1140)
❖ George Duby
➢ Patrilineariteit en eerstgeboorterecht in de aristocratie
➢ Ontheemde jongere zonen kunnen niet trouwen of erven
➢ Mannelijke jeugdcultuur van erotisch verlangen en politieke aspiraties
➢ Hoofse liefde, ridderlijkheid en vrouwenhaat
❖ Claude Levi Strauss
➢ Agnatische familie verbanden
▪ Mannenkant van familie is belangrijker
▪ Kinderen krijgen altijd achternaam van vader
➢ Cognatische familiebanden
▪ Familie van zowel man en vrouwenkant zijn even belangrijk
❖ Bezit van vrouwen
➢ Bruidsprijs (betaald aan de familie van de vrouw), bruidsschat (betaald aan de bruid door de
familie van de bruidegom), bruidsschat (betaald aan de bruid door haar familie)
➢ vaderlijke erfenis
➢ Overdracht van rechten (inclusief burgerschap)
➢ Persoonlijke voorwerpen, juwelen, kleding
➢ Moeilijke handhaving van eigendomsrechten
❖ Vrouwengeschiedenis en de stelling van Duby
➢ De ontwikkeling ‘van bruidsschat tot bruidsschat’ hoeft niet per se samen te hangen met de
status en macht van vrouwen
➢ Levenscyclus is een verklarende factor in het gedrag van vrouwen (en mannen) -
weduwschap is een heel aparte fase in het leven van een vrouw
▪ Vrouw kan bij weduwschap veel vrijheid krijgen, ze krijg toegang tot haar geld en wordt
als burger beschouwd die ook belasting moet betalen
11
❖ Familie en gender
➢ Nieuwe taal van de liefde in de 12e eeuw. Europa zowel in het Latijn als in de volkstaal
▪ Vrouwen worden aanbeden
▪ Maar vrouwen staan ook onder de man
➢ De Duby-these
➢ Kerkhervorming, huwelijk en seksualiteit in de 11e eeuw.
➢ Verwantschapsstructuren en verandering
➢ Women's agency binnen en buiten het gezin
❖ De kerk, huwelijk en seksualiteit 11e en 12e eeuw.
➢ Monogamie en kerkelijk celibaat
➢ Verbod op bloedverwantschap en echtscheiding
➢ Wettelijke en religieuze geldigheid van het huwelijk - toestemming en coïtus
➢ Weinig tot geen aandacht voor andere seksualiteiten (Peter Damian's Liber Gomorrhianus,
1051, genegeerd door de paus)
➢ Huwelijksvoorschriften opgenomen in de eerste collectie van het kerkelijk recht (Gratian,
Decretum, sive Concordantia discordantium canonum, 1140)
❖ George Duby
➢ Patrilineariteit en eerstgeboorterecht in de aristocratie
➢ Ontheemde jongere zonen kunnen niet trouwen of erven
➢ Mannelijke jeugdcultuur van erotisch verlangen en politieke aspiraties
➢ Hoofse liefde, ridderlijkheid en vrouwenhaat
❖ Claude Levi Strauss
➢ Agnatische familie verbanden
▪ Mannenkant van familie is belangrijker
▪ Kinderen krijgen altijd achternaam van vader
➢ Cognatische familiebanden
▪ Familie van zowel man en vrouwenkant zijn even belangrijk
❖ Bezit van vrouwen
➢ Bruidsprijs (betaald aan de familie van de vrouw), bruidsschat (betaald aan de bruid door de
familie van de bruidegom), bruidsschat (betaald aan de bruid door haar familie)
➢ vaderlijke erfenis
➢ Overdracht van rechten (inclusief burgerschap)
➢ Persoonlijke voorwerpen, juwelen, kleding
➢ Moeilijke handhaving van eigendomsrechten
❖ Vrouwengeschiedenis en de stelling van Duby
➢ De ontwikkeling ‘van bruidsschat tot bruidsschat’ hoeft niet per se samen te hangen met de
status en macht van vrouwen
➢ Levenscyclus is een verklarende factor in het gedrag van vrouwen (en mannen) -
weduwschap is een heel aparte fase in het leven van een vrouw
▪ Vrouw kan bij weduwschap veel vrijheid krijgen, ze krijg toegang tot haar geld en wordt
als burger beschouwd die ook belasting moet betalen
11
