MAWE SAMENVATTING VERANDERING
VWO LAATSTE UPDATE 2024
Wat is de definitie van het hoofdconcept verandering?
Antwoord Het hoofdconcept verandering verwijst naar richting en tempo van
ontwikkelingen in de samenleving en de (on)mogenlijkheden deze te beïnvloeden.
Definieer het kernconcept rationalisering.
Antwoord Rationalisering is het proces van het ordenen en systematiseren van de
werkelijkheid met de bedoeling haar voorspelbaar en beheersbaar te maken en van het
doelgericht inzetten van middelen teneinde zo efficiënt en effectief mogelijke resultaten
te bereiken.
Wat zijn kenmerkende verschillen zijn er tussen oude en moderne
maatschappijvormen?
Antwoord Vroeger bepaalden gevoel, tradities en rituelen veel meer ons handelen en
werd vernieuwing en rationalisering als iets negatiefs gezien. In een moderne
maatschappij is het precies andersom. Hierin is de noodzaak van vernieuwing en
rationalisering de norm geworden en is er minder plaats voor gevoel en tradities.
Wat bedoelt de Duitse socioloog Weber met de 'onttovering van de wereld'?
Antwoord Door de nadruk op kennis en wetenschap en de wetenschappelijke
benadering van de wereld om ons heen was er minder aandacht voor het
bovennatuurlijke zoals, 'het lot', spoken en geesten en hekserij. Er is steeds minder plek
voor verbeelding en fantasie, in plaats daarvan regeert de ratio, het verstand.
,Beschrijf de twee oorzaken van het rationaliseringsproces die Weber waarneemt.
Antwoord 1. Kapitalisten moesten vanwege concurrentie sneller en meer kunnen
produceren, dat vereiste technologische ontwikkeling. Zo heeft het kapitalisme
rationalisering noodzakelijk gemaakt. 2. Het bureaucratiseringsproces van de staat: Het
aantal overheidstaken nam toe door de groei van de bevolking en de vraag om
infrastructuur hiervoor was een grote bureaucratie noodzakelijk die deze
maatschappelijke ontwikkeling kon ondersteunen en beheersen.
Welk negatief aspect van bureaucratisering benadrukte Weber?
Antwoord De bureaucratie dreigde volgens Weber een onpersoonlijke machine te
worden, waarin de individuele vrijheid verloren gaat.
Welke voordelen zag Weber in het proces van rationalisering?
Antwoord • Door de groei van de wetenschap kwam er een grotere mate van
beheersing van sociale ontwikkelingen en de natuur • De rationele en efficiënte
vormgeving van arbeidsorganisaties • De nadruk op universele formele regels en gelijke
behandeling in plaats van personen gunsten verlenen op basis van emotionele
bindingen • Het meten van opbrengsten en • De aandacht voor de juiste man of vrouw
op de juiste plaats
Welke nadelen zag Weber in het proces van rationalisering?
Antwoord • Controle over de burger door bureaucratische organisaties wordt te groot •
De middelen gaan steeds meer de doelen overheersen • Differentiatie in
arbeidsverdeling leidt tot vervreemding van werknemers • Er ontstaat een
onpersoonlijke benadering in relaties tussen mensen • Te hoge eisen aan werknemers
leidt tot stress • Ontstaan van een onderklasse die niet aan moderne eisen kan voldoen
en wordt uitgesloten
Wat ziet Durkheim als mechanische solidariteit?
, Antwoord Solidariteit die kenmerkend is voor groepen met een eenheid in levensstijl
met van buitenaf opgelegde verplichtingen die nauwelijks ruimte laten voor eigen
keuzes of ideeën (afgedwongen door de omgeving).
Wat ziet Durkheim ais organische solidariteit?
Antwoord Solidariteit gebaseerd op een vergaande arbeidsdeling en taakdifferentiatie,
dus gebaseerd op een eigen afgewogen keuze.
Hoe kijkt men vanuit het functionalisme-paradigma naar het rationaliseringsproces?
Antwoord Functionalisten benadrukken de noodzaak voor een maatschappij in balans.
Door balans kan de maatschappij zo efficiënt mogelijk opereren. Vanuit het
functionalisme-paradigma worden daarom de voordelen van rationalisering benadrukt.
Rationalisering was het cement van de moderne maatschappij, een garantie voor
continuïteit. Rationalisering van de overheid en de economie zou een efficiëntere
arbeidsverdeling in de maatschappij mogelijk maken waarin ieder de plek krijgt die het
best bij haar of hem past. Toch delen de functionalisten ook Weber's angst voor een
oncontroleerbare overheersing van de mens door techniek en te grote sociale
verschuivingen die daardoor konden optreden.
Hoe kijkt men vanuit het conflict-paradigma naar het rationaliseringsproces?
Antwoord Vanuit het conflict-paradigma wordt de nadruk gelegd op het ontstaan van
maatschappelijke ongelijkheidsverhoudingen door dit proces van rationalisering.
Conflictsociologen laten zien dat het kapitalisme met het 'berekenende doel-middel
denken' leidt tot een ongelijke verdeling van de welvaart en tot ongelijke verhoudingen
in de samenleving. Rationalisering versterkt de vervreemding van de arbeider in het
productieproces en pakt voor de kapitalist goed uit omdat door dit proces meer winst
gemaakt kan worden.
Hoe kijkt men vanuit het rationele actor-paradigma naar het rationaliseringsproces?
Antwoord Vanuit het rationele actor-paradigma wordt benadrukt dat door de
rationalisering actoren in toenemende mate het proces kunnen beheersen om de eigen
VWO LAATSTE UPDATE 2024
Wat is de definitie van het hoofdconcept verandering?
Antwoord Het hoofdconcept verandering verwijst naar richting en tempo van
ontwikkelingen in de samenleving en de (on)mogenlijkheden deze te beïnvloeden.
Definieer het kernconcept rationalisering.
Antwoord Rationalisering is het proces van het ordenen en systematiseren van de
werkelijkheid met de bedoeling haar voorspelbaar en beheersbaar te maken en van het
doelgericht inzetten van middelen teneinde zo efficiënt en effectief mogelijke resultaten
te bereiken.
Wat zijn kenmerkende verschillen zijn er tussen oude en moderne
maatschappijvormen?
Antwoord Vroeger bepaalden gevoel, tradities en rituelen veel meer ons handelen en
werd vernieuwing en rationalisering als iets negatiefs gezien. In een moderne
maatschappij is het precies andersom. Hierin is de noodzaak van vernieuwing en
rationalisering de norm geworden en is er minder plaats voor gevoel en tradities.
Wat bedoelt de Duitse socioloog Weber met de 'onttovering van de wereld'?
Antwoord Door de nadruk op kennis en wetenschap en de wetenschappelijke
benadering van de wereld om ons heen was er minder aandacht voor het
bovennatuurlijke zoals, 'het lot', spoken en geesten en hekserij. Er is steeds minder plek
voor verbeelding en fantasie, in plaats daarvan regeert de ratio, het verstand.
,Beschrijf de twee oorzaken van het rationaliseringsproces die Weber waarneemt.
Antwoord 1. Kapitalisten moesten vanwege concurrentie sneller en meer kunnen
produceren, dat vereiste technologische ontwikkeling. Zo heeft het kapitalisme
rationalisering noodzakelijk gemaakt. 2. Het bureaucratiseringsproces van de staat: Het
aantal overheidstaken nam toe door de groei van de bevolking en de vraag om
infrastructuur hiervoor was een grote bureaucratie noodzakelijk die deze
maatschappelijke ontwikkeling kon ondersteunen en beheersen.
Welk negatief aspect van bureaucratisering benadrukte Weber?
Antwoord De bureaucratie dreigde volgens Weber een onpersoonlijke machine te
worden, waarin de individuele vrijheid verloren gaat.
Welke voordelen zag Weber in het proces van rationalisering?
Antwoord • Door de groei van de wetenschap kwam er een grotere mate van
beheersing van sociale ontwikkelingen en de natuur • De rationele en efficiënte
vormgeving van arbeidsorganisaties • De nadruk op universele formele regels en gelijke
behandeling in plaats van personen gunsten verlenen op basis van emotionele
bindingen • Het meten van opbrengsten en • De aandacht voor de juiste man of vrouw
op de juiste plaats
Welke nadelen zag Weber in het proces van rationalisering?
Antwoord • Controle over de burger door bureaucratische organisaties wordt te groot •
De middelen gaan steeds meer de doelen overheersen • Differentiatie in
arbeidsverdeling leidt tot vervreemding van werknemers • Er ontstaat een
onpersoonlijke benadering in relaties tussen mensen • Te hoge eisen aan werknemers
leidt tot stress • Ontstaan van een onderklasse die niet aan moderne eisen kan voldoen
en wordt uitgesloten
Wat ziet Durkheim als mechanische solidariteit?
, Antwoord Solidariteit die kenmerkend is voor groepen met een eenheid in levensstijl
met van buitenaf opgelegde verplichtingen die nauwelijks ruimte laten voor eigen
keuzes of ideeën (afgedwongen door de omgeving).
Wat ziet Durkheim ais organische solidariteit?
Antwoord Solidariteit gebaseerd op een vergaande arbeidsdeling en taakdifferentiatie,
dus gebaseerd op een eigen afgewogen keuze.
Hoe kijkt men vanuit het functionalisme-paradigma naar het rationaliseringsproces?
Antwoord Functionalisten benadrukken de noodzaak voor een maatschappij in balans.
Door balans kan de maatschappij zo efficiënt mogelijk opereren. Vanuit het
functionalisme-paradigma worden daarom de voordelen van rationalisering benadrukt.
Rationalisering was het cement van de moderne maatschappij, een garantie voor
continuïteit. Rationalisering van de overheid en de economie zou een efficiëntere
arbeidsverdeling in de maatschappij mogelijk maken waarin ieder de plek krijgt die het
best bij haar of hem past. Toch delen de functionalisten ook Weber's angst voor een
oncontroleerbare overheersing van de mens door techniek en te grote sociale
verschuivingen die daardoor konden optreden.
Hoe kijkt men vanuit het conflict-paradigma naar het rationaliseringsproces?
Antwoord Vanuit het conflict-paradigma wordt de nadruk gelegd op het ontstaan van
maatschappelijke ongelijkheidsverhoudingen door dit proces van rationalisering.
Conflictsociologen laten zien dat het kapitalisme met het 'berekenende doel-middel
denken' leidt tot een ongelijke verdeling van de welvaart en tot ongelijke verhoudingen
in de samenleving. Rationalisering versterkt de vervreemding van de arbeider in het
productieproces en pakt voor de kapitalist goed uit omdat door dit proces meer winst
gemaakt kan worden.
Hoe kijkt men vanuit het rationele actor-paradigma naar het rationaliseringsproces?
Antwoord Vanuit het rationele actor-paradigma wordt benadrukt dat door de
rationalisering actoren in toenemende mate het proces kunnen beheersen om de eigen
