FH – week 1 – Cervicale wervelkolom
FH01 – college – Diagnostiek Craniovertebrale instabiliteit
Whiplash richtlijn KNGF 2005
Een whiplash trauma kan leiden tot whiplash geassocieerde dysfuncties (WAD, whiplash associated
dysfunction).
Functie stoornissen: pijn, verminderde ROM nek, verminderde kracht en UHV nekspieren.
Beperkingen: activiteiten in het dagelijkse leven: traplopen tillen, hardlopen, tandenpoetsen, gooien
van voorwerpen etc.
Participatie problematiek: problemen met het terugkeren in de sport situatie.
Het bio- psychosociaal model is het uitgangspunt voor het fysiotherapeutisch handelen bij patiënten
met gevolgen van whiplash.
Dit model geeft aan dat de gezondheid in meerdere factoren kunnen worden gesplitst: Biologische,
psychologische en het sociale factoren. Die hebben een belangrijke rol in het menselijk functioneren
in de context van ziek(te)
Biologische factor:
De oorzaak van de ziekte komt voort uit de werking van het lichaam van het individu
Psychologische factor:
Mogelijke psychologische oorzaken van een gezondheidsprobleem (gebrek aan zelfbeheersing,
verwarring en negatief denken)
Sociale factor:
Onderzoekt hoe verschillende sociale factoren, invloed kan uitoefenen op de gezondheid.
(sociaal - economische status, cultuur, armoede, technologie en religie)
Definitie whiplash:
Een whiplash is een acceleratie – deceleratiemechanisme waarbij krachten inwerken op de nek. Het
treedt op bij (auto-) ongevallen, met name bij een aanrijding van achteren of van de zijkant, maar het
kan ook het gevolg zijn van bijvoorbeeld duiken, sporten zoals judo, rugby etc.
Classificatie WAD
Na het ongeval hebben de patiënten niet meteen
pijn, zitten nog vol met adrenaline en voelen de
pijn hierdoor dus nog niet. Vaak krijgen ze binnen
48 uur pijn klachten vanuit de nek. Vanuit de
nekklachten kunnen er ook andere klachten
ontstaan zoals hoofdpijn, rugpijn, ander gevoel
warmte en koud (gnostische sensibiliteit), wazig
zien en meer neurologische klachten.
,Frequente optredende symptomen:
- Nekpijn
- Vermidnerde ROM CWK
- Hoofdpijn
- Duizeligheid
Pijn meestal in de nek, kan uitstralen naar de schouder. Kan komen vanuit de C-5 dermatoom,
myotoom etc. Referend pain.
Fases in tijd na ongeluk
Minder dan 4 dagen
4 dagen – 3 weken
3 weken – 6 weken
6 weken – 3 maanden
3 maanden – 6 maanden
Meer dan 6 maanden.
De patiënten komen vaak pas tussen de 3 weken en de 3 maanden. Bij 6 maanden zit je tegen de
chronische fase aan, dus moeilijker te behandelen.
Prognose
Prevalentie van langdurige klachten na een whiplash trauma: 19% - 60%.
85% van de WAD patiënten keren terug op de werkvloer na 6 maanden.
Mobiliteit bij vrouwen net iets groter dan
bij mannen, alleen bij de mannen zijn de
spieren iets sterker, daarom de kans bij
vrouw groter dan bij een man.
Normaal herstel
Het gemiddelde of het verwachten beloop van de gevolgen van whiplash, in de tijd is sprake van een
verbetering van functies, activiteiten en participatie en van afname van de pijn.
Vertraagd herstel
Geen herstel na 4 weken. De functies, activiteiten en of de participatie in de loop van de tijd niet toe
en of neemt de pijn niet af en het verband tussen de stoornissen, beperkingen en
participatieproblemen is minder duidelijk.
De werkgroep stelt dat er sprake is van een vertraagd herstel indien bij patiënten met gevolgen van
whiplash binnen 4 weken geen vooruitgang op het niveau van activiteiten en participatie zichtbaar is.
,Anamnese
Vooral kijken naar de neurologische klachten, zoals;
- Dubbel zien
- Dysvagie
- spraak
- duizelig
- flauw vallen
- Ataxie
- Tril oog
- gevoel
- misselijk
Onderzoek
Observatie en palpatie.
Kijken naar de lichaamshouding, bewegingen en specifieke bewegingen van de wervelkolom en
nekspierspanning.
Gewrichtsfunctie cervicale wervelkolom en schoudergordel; beoordelen op mobiliteit,
bewegingsverloop en provocatie van klachten.
Spierfunctie: musculaire stabiliteit cervicale wervelkolom
Evenwicht; koorddansersgang en staan op 1 been.
Analyse
• Wat zijn de gevolgen van de whiplash (in termen van stoornissen, beperkingen en
participatieproblemen)?
• In welke fase bevindt de patiënt zich (gebaseerd op de verstreken tijd sinds ongeval)?
• Is het herstel in de tijd normaal of vertraagd?
• Is de (lokale en algemene) belasting afgestemd op de (lokale en algemene) belastbaarheid?
• Wat zijn op dit moment ongunstige factoren voor
• het herstel (tabel 2):
• - is de wijze van omgaan met de klachten adequaat?
• - overige ongunstige factoren.
• Zijn de stoornissen, beperkingen, participatieproblemen en ongunstige factoren voor het
herstel beïnvloedbaar door fysiotherapie?
, Specifieke testen van de stabiliteit:
- CCFT
Cranio cervicale flexie test
Testen van de diepe nek flexoren (rectus capitis anterior, rectus capitis lateralis, longus colli,
longus capitis.
Wordt uitgevoerd met een stabilizer. Starten met de 20 mg dit verhogen tot 22, dit vast
houden voor 10 seconden, dan 10 seconde rust. Dan opvoeren naar 24 en dit ook 10 seconde
vast houden. Goed als hij het kan volhouden tussen de 26 en de 30, stoppen met de test
wanneer je ziet dat de sternocleidomastoid zich ermee gaat bemoeien.
- Test for upper cervical instability
- Modified sharp purser test
Patiënt zit rechtop, laat een hoge flexie maken. Dan tekenen van duizeligheid etc. duw de
atlas naar ventraal en het hoofd via het voorhoofd naar dorsaal, maak dan weer een hoge
flexie. De tekenen kunnen dan weg zijn, wanneer je de dens loslaat kun je een tik horen en de
tekenen weer tevoorschijn komen.
Dan kun je van een instabiele lig. Transversum atlantis.
- Upper cervical flexion test
- Original sharp purser test
- Anterior stability test atlanto – occipital joint
- Lateral shear test of atlanto axial joint
Zoeken naar de atlas, 1 vinger op de axis en de andere op de atlas aan andere zijde. Dan een
lateroflexie maken, hier moet weinig beweging zijn.
- PA test
Patiënt in buiklig, C7 zoeken, deze naar ventraal transleren, dan steeds een wervel omhoog.
Patiënt zit, axis fixeren, lateroflexie hoog cervical maken. Normaal heel minimaal beweging,
wanneer grotere beweging is de test positief. Zoeken naar de axis, bij niet fixeren kun je de
lateroflexie maken, de axis draait naar de andere kant dan de lateroflexie, dan fixeren van de
axis, nu is er geen beweging.
- Tectorial membrane test.
Patiënt liggend, axis fixeren, korte knik maken, bij een te grote beweging is de test positief.
Zenuw testen
- ULTT
Upper limb tension test, medianis.
- Hersenzenuwen
- Babinske
- Teken van L’Hermitte
- Clonus testen
CVI testen
Samenvatting onderzoek
Assessment:
- Mobiliteit
- Ligamentaire integriteit
- Zenuwen testen
- Spier testen
FH01 – college – Diagnostiek Craniovertebrale instabiliteit
Whiplash richtlijn KNGF 2005
Een whiplash trauma kan leiden tot whiplash geassocieerde dysfuncties (WAD, whiplash associated
dysfunction).
Functie stoornissen: pijn, verminderde ROM nek, verminderde kracht en UHV nekspieren.
Beperkingen: activiteiten in het dagelijkse leven: traplopen tillen, hardlopen, tandenpoetsen, gooien
van voorwerpen etc.
Participatie problematiek: problemen met het terugkeren in de sport situatie.
Het bio- psychosociaal model is het uitgangspunt voor het fysiotherapeutisch handelen bij patiënten
met gevolgen van whiplash.
Dit model geeft aan dat de gezondheid in meerdere factoren kunnen worden gesplitst: Biologische,
psychologische en het sociale factoren. Die hebben een belangrijke rol in het menselijk functioneren
in de context van ziek(te)
Biologische factor:
De oorzaak van de ziekte komt voort uit de werking van het lichaam van het individu
Psychologische factor:
Mogelijke psychologische oorzaken van een gezondheidsprobleem (gebrek aan zelfbeheersing,
verwarring en negatief denken)
Sociale factor:
Onderzoekt hoe verschillende sociale factoren, invloed kan uitoefenen op de gezondheid.
(sociaal - economische status, cultuur, armoede, technologie en religie)
Definitie whiplash:
Een whiplash is een acceleratie – deceleratiemechanisme waarbij krachten inwerken op de nek. Het
treedt op bij (auto-) ongevallen, met name bij een aanrijding van achteren of van de zijkant, maar het
kan ook het gevolg zijn van bijvoorbeeld duiken, sporten zoals judo, rugby etc.
Classificatie WAD
Na het ongeval hebben de patiënten niet meteen
pijn, zitten nog vol met adrenaline en voelen de
pijn hierdoor dus nog niet. Vaak krijgen ze binnen
48 uur pijn klachten vanuit de nek. Vanuit de
nekklachten kunnen er ook andere klachten
ontstaan zoals hoofdpijn, rugpijn, ander gevoel
warmte en koud (gnostische sensibiliteit), wazig
zien en meer neurologische klachten.
,Frequente optredende symptomen:
- Nekpijn
- Vermidnerde ROM CWK
- Hoofdpijn
- Duizeligheid
Pijn meestal in de nek, kan uitstralen naar de schouder. Kan komen vanuit de C-5 dermatoom,
myotoom etc. Referend pain.
Fases in tijd na ongeluk
Minder dan 4 dagen
4 dagen – 3 weken
3 weken – 6 weken
6 weken – 3 maanden
3 maanden – 6 maanden
Meer dan 6 maanden.
De patiënten komen vaak pas tussen de 3 weken en de 3 maanden. Bij 6 maanden zit je tegen de
chronische fase aan, dus moeilijker te behandelen.
Prognose
Prevalentie van langdurige klachten na een whiplash trauma: 19% - 60%.
85% van de WAD patiënten keren terug op de werkvloer na 6 maanden.
Mobiliteit bij vrouwen net iets groter dan
bij mannen, alleen bij de mannen zijn de
spieren iets sterker, daarom de kans bij
vrouw groter dan bij een man.
Normaal herstel
Het gemiddelde of het verwachten beloop van de gevolgen van whiplash, in de tijd is sprake van een
verbetering van functies, activiteiten en participatie en van afname van de pijn.
Vertraagd herstel
Geen herstel na 4 weken. De functies, activiteiten en of de participatie in de loop van de tijd niet toe
en of neemt de pijn niet af en het verband tussen de stoornissen, beperkingen en
participatieproblemen is minder duidelijk.
De werkgroep stelt dat er sprake is van een vertraagd herstel indien bij patiënten met gevolgen van
whiplash binnen 4 weken geen vooruitgang op het niveau van activiteiten en participatie zichtbaar is.
,Anamnese
Vooral kijken naar de neurologische klachten, zoals;
- Dubbel zien
- Dysvagie
- spraak
- duizelig
- flauw vallen
- Ataxie
- Tril oog
- gevoel
- misselijk
Onderzoek
Observatie en palpatie.
Kijken naar de lichaamshouding, bewegingen en specifieke bewegingen van de wervelkolom en
nekspierspanning.
Gewrichtsfunctie cervicale wervelkolom en schoudergordel; beoordelen op mobiliteit,
bewegingsverloop en provocatie van klachten.
Spierfunctie: musculaire stabiliteit cervicale wervelkolom
Evenwicht; koorddansersgang en staan op 1 been.
Analyse
• Wat zijn de gevolgen van de whiplash (in termen van stoornissen, beperkingen en
participatieproblemen)?
• In welke fase bevindt de patiënt zich (gebaseerd op de verstreken tijd sinds ongeval)?
• Is het herstel in de tijd normaal of vertraagd?
• Is de (lokale en algemene) belasting afgestemd op de (lokale en algemene) belastbaarheid?
• Wat zijn op dit moment ongunstige factoren voor
• het herstel (tabel 2):
• - is de wijze van omgaan met de klachten adequaat?
• - overige ongunstige factoren.
• Zijn de stoornissen, beperkingen, participatieproblemen en ongunstige factoren voor het
herstel beïnvloedbaar door fysiotherapie?
, Specifieke testen van de stabiliteit:
- CCFT
Cranio cervicale flexie test
Testen van de diepe nek flexoren (rectus capitis anterior, rectus capitis lateralis, longus colli,
longus capitis.
Wordt uitgevoerd met een stabilizer. Starten met de 20 mg dit verhogen tot 22, dit vast
houden voor 10 seconden, dan 10 seconde rust. Dan opvoeren naar 24 en dit ook 10 seconde
vast houden. Goed als hij het kan volhouden tussen de 26 en de 30, stoppen met de test
wanneer je ziet dat de sternocleidomastoid zich ermee gaat bemoeien.
- Test for upper cervical instability
- Modified sharp purser test
Patiënt zit rechtop, laat een hoge flexie maken. Dan tekenen van duizeligheid etc. duw de
atlas naar ventraal en het hoofd via het voorhoofd naar dorsaal, maak dan weer een hoge
flexie. De tekenen kunnen dan weg zijn, wanneer je de dens loslaat kun je een tik horen en de
tekenen weer tevoorschijn komen.
Dan kun je van een instabiele lig. Transversum atlantis.
- Upper cervical flexion test
- Original sharp purser test
- Anterior stability test atlanto – occipital joint
- Lateral shear test of atlanto axial joint
Zoeken naar de atlas, 1 vinger op de axis en de andere op de atlas aan andere zijde. Dan een
lateroflexie maken, hier moet weinig beweging zijn.
- PA test
Patiënt in buiklig, C7 zoeken, deze naar ventraal transleren, dan steeds een wervel omhoog.
Patiënt zit, axis fixeren, lateroflexie hoog cervical maken. Normaal heel minimaal beweging,
wanneer grotere beweging is de test positief. Zoeken naar de axis, bij niet fixeren kun je de
lateroflexie maken, de axis draait naar de andere kant dan de lateroflexie, dan fixeren van de
axis, nu is er geen beweging.
- Tectorial membrane test.
Patiënt liggend, axis fixeren, korte knik maken, bij een te grote beweging is de test positief.
Zenuw testen
- ULTT
Upper limb tension test, medianis.
- Hersenzenuwen
- Babinske
- Teken van L’Hermitte
- Clonus testen
CVI testen
Samenvatting onderzoek
Assessment:
- Mobiliteit
- Ligamentaire integriteit
- Zenuwen testen
- Spier testen
