Samenvatting Leerdoelen AFP 2 in een document uitgelegd

15.1 Functies ademhalingsstelsel
Het ademhalingsstelsel, dat bestaat uit delen voor luchtverplaatsing en delen voor
gaswisseling, heeft verschillende elementaire functies.

Het ademhalingsstelsel heeft vijf basale functies:
 Het vormt een groot oppervlak voor de gaswisseling tussen de lucht en het bloed
 Het verplaatsen van lucht van en naar het gaswisselingsoppervlak in de longen
 Bescherming van de alveolaire oppervlakken tegen uitdroging en
temperatuurveranderingen en verdediging tegen binnendringende ziekteverwekkers
 De vorming van geluiden waardoor spraak, zang en andere vormen van communicatie
mogelijk zijn
 De reukzin bevorderen door de reukcellen in de neusholten

De belangrijkste anatomische onderdelen van het ademhalingsstelsel zijn:
 De neus
 De farynx (keelholte)
 De larynx (strottenhoofd)
 De trachea (luchtpijp)
 De bronchiën
 De longen

De luchtwegen kunnen worden verdeeld in een gedeelte voor de geleiding van lucht en een
gedeelte voor gaswisseling. Het gedeelte voor de geleiding van lucht begint bij de ingang van
de neusholte en loopt door de farynx, de larynx, de trachea, de bronchiën en de grotere
bronchiolen. Het gedeelte voor de gaswisseling bestaat uit de kleinste en kwetsbaarste
bronchiolen en de alveoli in de longen.

15.2 De structuren die lucht naar de longen voeren en hun functies
De neus, de farynx, de larynx, de trachea, de bronchiën en grootste bronchiolen vervoeren de
lucht naar de longen.

De lucht komt het ademhalingsstelsel binnen via de gepaarde uitwendige neusopeningen, of
neusgaten (nares), die in de neusholte uitmonden. Het vestibulum nasi is de ruimte die door
de flexibele weefsels van de neus wordt omsloten. Hier steken ruwe haren (vibrissae) door
de neusgaten naar buiten; deze beschermen de neusholte tegen grote deeltjes die met de
lucht meekomen, zoals zand, stof en zelfs insecten.
De maxilla (kaakbeen), os nasale (neusbeen), os frontale (voorhoofdsbeen), os ethmoidale
(zeefbeen) en os sphenoidale (wiggenbeen) vormen de laterale en bovenste wanden van de
neusholte. Het neustussenschot verdeelt de neusholte in een linker- en een rechterhelft. Het
voorste gedeelte van het neustussenschot bestaat uit hyalien kraakbeen. Het benige,
achterste gedeelte van het tussenschot bestaat uit gedeelten van het vomer
(ploegschaarbeen) en het os ethmoidale. Een benig hard gehemelte, dat uit he
gehemeltebeen en het kraakbeen bestaat, vormt de bodem van de neusholte en scheidt de
mondholte van de neusholte. Een vlezig zacht gehemelte loopt achter het harde gehemelte
door en vormt de bodem van de nasofarynx. De neusholte mondt bij de inwendige
neusopeningen in de nasofarynx uit.

, De neusholte en een groot deel van de overige luchtwegen zijn met een beschermend
slijmvlies of respiratoire mucosa bekleed. Dit slijmvlies bestaat uit het respiratoire epitheel,
een cilinderepitheel met trilharen dat veel bekercellen bevat en uit een onderliggende laag
van los bindweefsel (de lamina propria) dat slijmklieren bevat.

De farynx (keelholte) maakt zowel deel uit van het spijsverteringsstelsel als van het
ademhalingsstelsel. Deze holte loopt vanaf de inwendige neusopeningen naar de toegang tot
de larynx en de oesofagus (slokdarm) en bestaat uit 3 onderdelen: de nasofarynx, de
orofarynx en de laryngofarynx. De nasofarynx is via de inwendige neusopeningen met de
neusholte verbonden en loopt door tot de achterste rand van het zachte gehemelte. Op de
achterste wand van de nasofarynx, die met trilhaarepitheel is bekleed, bevinden zich aan
weerszijden een keelamandel en de doorgang naar de buis van eustachius. De orofarynx
loopt vanaf het zachte gehemelte naar de basis van de tong op het niveau van het os
hyoideum.

Ingeademde lucht verlaat de farynx en komt de larynx binnen via een smalle opening die de
glottis (stemspleet) wordt genoemd. De larynx (het strottenhoofd) bestaat uit negen
kraakbeendelen die door banden, skeletspieren of beide op hun plaats gehouden worden.
De drie grootste kraakbeenstukken zijn het strottenklepje, het schildkraakbeen en het
ringvormig kraakbeen.
Het schoenlepelvormige strottenklepje (epiglottis) steekt boven de stemspleet uit. Tijdens
het slikken komt de larynx omhoog en vouwt het elastische strottenklepje zich naar achter
over de stemspleet, waardoor wordt voorkomen dat vloeistof of vast voedsel in de
luchtwegen terechtkomt. Het gebogen cartilago thyroidea (schildkraakbeen) vormt een
groot deel van de voorste en laterale oppervlakken van de larynx. Een opvallende rand op het
voorste oppervlak van dit kraakbeen vormt de adamsappel. Het schildkraakbeen ligt hoger
dan het cartilago cricoïdea (ringvormig kraakbeen), dat de larynx aan de achterkant
ondersteunt. Het schildkraakbeen en het ringkraakbeen beschermen de stemspleet en de
toegang tot de trachea en hun brede oppervlakken bieden plaats voor de aanhechting van
belangrijke spieren en banden van de larynx.
Twee paren banden lopen over de larynx tussen het schildkraakbeen; door deze kleinere
kraakbeenstukken wordt de stemspleet aanzienlijk verkleind. De banden van het bovenste
paar, de zogenoemde valse stembanden, zijn betrekkelijk stug. Ze helpen voorkomen dat
vreemde voorwerpen de glottis binnenkomen en beschermen een tweetal kwetsbaardere
banden. Deze banden, de ware stembanden, liggen hieronder en bevatten elastische
ligamenten die van het schildkraakbeen naar het cartilago arytenoidea lopen. De ware
stembanden zijn betrokken bij het voortbrengen van geluid. Voedsel of vloeistoffen die met
de stembanden in aanraking komen, brengen de hoestreflex op gang.

De trachea (luchtpijp) is een taaie, buigzame buis met een diameter van ongeveer 2,5
centimeter en een lengte van circa 11 centimeter. De wanden van de trachea worden door
vijftien tot twintig kraakbeenstukken verstevigd. Deze U-vormige kraakbeenstukken
beschermen de luchtwegen, doordat ze de wanden van de trachea verstevigen. Hierdoor
wordt voorkomen dat de trachea dichtklapt. Aan de achterkant ligt geen kraakbeen,
waardoor de trachea gemakkelijk kan vervormen, als er grote brokstukken door de oesofagus
gaan.