Hoorcollege Behandeling Stem
Week 1. Adem, ontspanning, Coblenzer, accentmethode, Pahn, resonans, lax
vox
Leerdoelen
- De student herhaalt de theorie uit de cursus ‘Onderzoek en diagnose stem’ uit jaar 1.
- De student beschrijf hoe de logopedist adem- en ontspanningsoefeningen tjdens therapie
kan inzeten.
- De student beschrijf hoe de logopedist Coblenzeroefeningen tjdens therapie kan inzeten.
- De student beschrijf hoe de logopedist de Accentmethode van Svend Smith tjdens therapie
kan inzeten.
- De student beschrijf hoe de logopedist de Pahnmethodiek tjdens therapie kan inzeten.
- De student beschrijf hoe de logopedist resonans-oefeningen tjdens therapie kan inzeten.
- De student beschrijf hoe de logopedist Lax vox tjdens therapie kan inzeten
Casus
Studente Hellen is 20 jaar en zit in het derde jaar van de theaterschool. Omdat ze beginnende
stemplooinoduli heeft is haar geadviseerd om logopedie te volgen. Ze gaat naar de logopedist voor
een stemonderzoek.
Stemplooinoduli zijn beiderzijdse verdikkingen van de stemplooien en het wordt veroorzaakt door
overbelastng van de stem. Het is te vergelijken met een eeltlaagje.
Allerlei stemoefeningen
htps://www.youtube.com/watchvvaSIjjTmmpkL8m
Het flmpje laat ongeschikte oefeningen zien voor Hellent haar stem raakt hier meer overbelast van.
De spieren in het gezicht moeten volgens het flmpje veel gebruikt wordent dit is juist niet goed voor
Hellen. Ook wordt er gevraagd of ze ‘De kat krabt de krullen van de trap’ zoveel mogelijk achter
elkaar te zeggent maar dit is een spraakoefening en geen stemoefening.
Inhoud
1. Coblenzer
2. Accentmethode Svend Smith
3. Nasaleermethode 8. Pahn
4. Resonans
5. Lax vox
6. Tat kies je nuv
1. Coblenzer
- Grondlegger: Horst coblenzert Tenen
- Natuurlijk en economisch stemgebruik
o Zoeken van balans. Er wordt precies voldoende inspanning geleverd om spraak te
producerent niet te veel niet te weinig. Economisch stemgebruik er is zo min
mogelijk energieverlies.
- Samenhang tussen lichaam en geest in relate tot spreken en zingen (wat je ook denkt of hoe
je je ook voeltt het heef altjd invloed op je stem)
Es spricht nicht nur der Kehlkopf, es spricht der Mensch. Der Mensch ist das Instrument.
- Het is de mens die spreekt en niet alleen maar een klein strotenhoofdje die je gebruikt. 8e
gebruikt je hele lichaam en geest.
,Coblenzer principes
- Oorzaak stemprobleem: verstoring van ritme door tjdgebrekt angstt stresst hoge
prestatedrang
- Doel: hervinden van het evenwicht. Evenwicht in spierspanningt maar ook in je spierspanning
van de larynx en spierspanning van je geest.
- Vergroten van bewustzijn leidt tot betere beheersing van de spieren. Bewustzijn leidt tot
verandering.
- Doelgroep: acteurst scholingt ook therapeutsch (bij patinten en cliinten)
- Therapeutisch principe: Non-directeft vragen naar waarnemingt corrigeert niet in
stemtechniekt wel in uitvoering van de oefening.
Non-directef betekent zonder aanwijzingen. Er wordt alleen maar refecte gevraagdt wat
voel je nuv Tat gebeurd er nuv Tat gebeurd er met je ademv
Belangrijke aspecten
- Eutonie: een balans in spierspanning. Er is evenwicht in de mate van spierspanning. Dit
verhoogd de alertheid en je krijgt een scherpere waarneming.
- Ademritme: adem heef altjd een ritme. Ijedereen heef een ander ritmet dit hangt ook af
van je fysieke inspanning en hoe je je psychisch voelt. Coblenzer zoekt naar een zo natuurlijk
mogelijke ademritme.
- Foneren (Stemgeven): Het in trilling brengen van de stemplooien.
- Tohnstütze: het foneem dat je de inademingsstand een klein beetje vasthoudt tjdens het
foneren. 8e houdt de inademingsspieren actef. Het wordt ook wel ademingssteun genoemd.
- Intentie: de intente die hebt is van invloed hoe je je stemapparaat aanstuurt.
- Abspannen: loslaten van de spieren in de buikt middenrif en de spieren rond het
strotenhoofd. Maar ook de kaak en tong. 8e spreekt en je laat los (abspannen). mijdens het
abspannen veert het middenrif terug in rustposite.
- Ventielspanning: spanning die gemaakt wordt door de vernauwing in het aanzetstuk
- Ritme: ritme is een geheel geïntegreerd proces. Ritme zit niet alleen in ademt maar ook in
beweging van het hele lijf.
2. Accentmethode
Grondleggers
- Svend Smith
- Kirsten mhyme – Frøkjaer
- Børge Frøkjaer – 8ensen
Deze grondleggers komen allemaal uit Scandinavii.
Doel
Tegnemen van pathologische symptomen door het optmaliseren van normale functes
Op zoek naar een normale manier van spreken
Pathologische symptomen is bijvoorbeeld de onvolledige sluitng van de stemplooien door noduli.
(mhyme – Frøkjaer & Frøkjaer – 8ensent 2004)
Resultaat therapie:
- Helderet resonansvolle stem
- Vloeiende spraak
- Goede verstaanbaarheid/ artculate
,Voor wie?
Functionele stemstoornissen
- Bijv: Hypertone fonatet hypotone fonate
Organische stemstoornissen
- Bijv: Beginnende nodulit randoedeem (verdikking van het slijmvlies van de stemplooien en
kan door overbelastng of overprikkeling ontstaan)
Overig
- Bijv. stoterent broddelent ademhalingsklachten bij spreken
Principes
- Totale methode (holistscht het hele lichaam wordt gebruikt)
- Non-directief (worden geen aanwijzingen gegeven maar voor en nadoen. De therapeut
maakt klanken en de cliint doet het na en hierbij stuur je de cliint bijt zoals oogcontact of te
knikken non-verbale communicate)
- Ritmiek & accentuering (door de accenten wordt het middenrif geactveerd. Hierdoor krijg je
een betere aansturing vanuit de stemt het tempo begint langzaam en gaat steeds sneller).
- Borst (modaal) register (de stemplooien zijn korter en dikkert dan sluiten de stemplooien
makkelijker)
- Diafragmale (abdominale) adem (diafragma a middenrif)
- Opbouw (van makkelijk naar moeilijk en van langzaam naar snel. Coblenzer heef geen
opbouwt accentmethode werkt wel sterk opbouwend.))
Opbouw
1. Rustademing
- Liggend
- Zitend
- Staand
2. mempo 1: largo (langzaam)
3. mempo 2: andante (wandeltempo)
4. mempo 3: allegro (galop tempo)
5. mekst
6. Ijnhoudsanalyse
Stap 1: Rustademing
Liggend:
- Ruglig
- Evt. stabiele zijligging
- Hand op buik therapeut / cliint
Zitend
- Schotse houding (zijwaarts bij elkaar de handen op de buik. Zo kan je de adem bij de
therapeut en cliint waarnemen en vergelijken)
Staand
- Schotse houding of tegenover elkaar
- Meebewegen
, Stap 2, 3, 4: Tempi
Opbouw:
Tempo 1: Rustadem laag
- largo 3/4 maat Fricateven stemloos
Tempo 2: Fricateven stemhebbend
- andante 4/4 maat Vocalen (start: geronde vocalen)
Tempo 3: Ijntonate patronen
- allegro 4/4 maat Toorden
- 2x zo snel als andante Zinnen
mekst
Spontane spraak
Stap 5: Tekst
Door middel van teksten en plaatsen van emotet daarmee bepaal je accenten en probeer je een
gezond en gewoon spreekpatroon te krijgen.
Stap 6: Inhoudsanalyse
Van denken naar spreken
Gedachtenconcentrate oogcontact inademing spraak
Verschil in doel van Coblenzer en Accentmethode?
Er is geen verschil in doel. Ze zoeken allebei naar het vinden van een bepaald evenwicht. Het komt
uiteindelijk op hetzelfde neer. 8e wilt een eutone fonate. Alleen de weg ernaartoe is verschillend.
3. Nasaleermethode van J. Pahn
Doel:
Het verkrijgen van een goed doordringbaar stemgeluid zonder extra spanning in het strotenhoofd.
Doelgroepen:
- Stempatinten (curateft het verhelpen/genezen van een klacht))
- Beroepssprekers (preventet voorkomen dat klachten ontstaan)
- Zangers/-essent zangpedagogen (instructef / preventeft soort scholing van de stem)
Principe
- Het inslijpen van een nieuw ‘dynamisch stereotype’ wordt aangeleerd vanuit het
‘basisgeluid’.
Dynamisch stereotype: Er wordt een nieuwe blauwe druk (standaard instelling) van hoe je je
strotenhoofd moet aansturen ingesloten en dat is het stereotype.
- Essenteel:
o Ontspannen velum faciliteert verlaging en ontspanning van de larynx. Het basisgeluid
wordt zowel oraal als nasaal door deze instelling van het aanzetstuk.
o Het versterken van de draagkracht (3000 Hzt zangersformant) wordt op een
ontspannen wijze verkregen.
De methode is directief (anders dan bij Coblenzer en Accentmethode)t de cliint wordt
aangemoedigdt gestmuleerd en gecorrigeerd tjdens de oefeningen.
Week 1. Adem, ontspanning, Coblenzer, accentmethode, Pahn, resonans, lax
vox
Leerdoelen
- De student herhaalt de theorie uit de cursus ‘Onderzoek en diagnose stem’ uit jaar 1.
- De student beschrijf hoe de logopedist adem- en ontspanningsoefeningen tjdens therapie
kan inzeten.
- De student beschrijf hoe de logopedist Coblenzeroefeningen tjdens therapie kan inzeten.
- De student beschrijf hoe de logopedist de Accentmethode van Svend Smith tjdens therapie
kan inzeten.
- De student beschrijf hoe de logopedist de Pahnmethodiek tjdens therapie kan inzeten.
- De student beschrijf hoe de logopedist resonans-oefeningen tjdens therapie kan inzeten.
- De student beschrijf hoe de logopedist Lax vox tjdens therapie kan inzeten
Casus
Studente Hellen is 20 jaar en zit in het derde jaar van de theaterschool. Omdat ze beginnende
stemplooinoduli heeft is haar geadviseerd om logopedie te volgen. Ze gaat naar de logopedist voor
een stemonderzoek.
Stemplooinoduli zijn beiderzijdse verdikkingen van de stemplooien en het wordt veroorzaakt door
overbelastng van de stem. Het is te vergelijken met een eeltlaagje.
Allerlei stemoefeningen
htps://www.youtube.com/watchvvaSIjjTmmpkL8m
Het flmpje laat ongeschikte oefeningen zien voor Hellent haar stem raakt hier meer overbelast van.
De spieren in het gezicht moeten volgens het flmpje veel gebruikt wordent dit is juist niet goed voor
Hellen. Ook wordt er gevraagd of ze ‘De kat krabt de krullen van de trap’ zoveel mogelijk achter
elkaar te zeggent maar dit is een spraakoefening en geen stemoefening.
Inhoud
1. Coblenzer
2. Accentmethode Svend Smith
3. Nasaleermethode 8. Pahn
4. Resonans
5. Lax vox
6. Tat kies je nuv
1. Coblenzer
- Grondlegger: Horst coblenzert Tenen
- Natuurlijk en economisch stemgebruik
o Zoeken van balans. Er wordt precies voldoende inspanning geleverd om spraak te
producerent niet te veel niet te weinig. Economisch stemgebruik er is zo min
mogelijk energieverlies.
- Samenhang tussen lichaam en geest in relate tot spreken en zingen (wat je ook denkt of hoe
je je ook voeltt het heef altjd invloed op je stem)
Es spricht nicht nur der Kehlkopf, es spricht der Mensch. Der Mensch ist das Instrument.
- Het is de mens die spreekt en niet alleen maar een klein strotenhoofdje die je gebruikt. 8e
gebruikt je hele lichaam en geest.
,Coblenzer principes
- Oorzaak stemprobleem: verstoring van ritme door tjdgebrekt angstt stresst hoge
prestatedrang
- Doel: hervinden van het evenwicht. Evenwicht in spierspanningt maar ook in je spierspanning
van de larynx en spierspanning van je geest.
- Vergroten van bewustzijn leidt tot betere beheersing van de spieren. Bewustzijn leidt tot
verandering.
- Doelgroep: acteurst scholingt ook therapeutsch (bij patinten en cliinten)
- Therapeutisch principe: Non-directeft vragen naar waarnemingt corrigeert niet in
stemtechniekt wel in uitvoering van de oefening.
Non-directef betekent zonder aanwijzingen. Er wordt alleen maar refecte gevraagdt wat
voel je nuv Tat gebeurd er nuv Tat gebeurd er met je ademv
Belangrijke aspecten
- Eutonie: een balans in spierspanning. Er is evenwicht in de mate van spierspanning. Dit
verhoogd de alertheid en je krijgt een scherpere waarneming.
- Ademritme: adem heef altjd een ritme. Ijedereen heef een ander ritmet dit hangt ook af
van je fysieke inspanning en hoe je je psychisch voelt. Coblenzer zoekt naar een zo natuurlijk
mogelijke ademritme.
- Foneren (Stemgeven): Het in trilling brengen van de stemplooien.
- Tohnstütze: het foneem dat je de inademingsstand een klein beetje vasthoudt tjdens het
foneren. 8e houdt de inademingsspieren actef. Het wordt ook wel ademingssteun genoemd.
- Intentie: de intente die hebt is van invloed hoe je je stemapparaat aanstuurt.
- Abspannen: loslaten van de spieren in de buikt middenrif en de spieren rond het
strotenhoofd. Maar ook de kaak en tong. 8e spreekt en je laat los (abspannen). mijdens het
abspannen veert het middenrif terug in rustposite.
- Ventielspanning: spanning die gemaakt wordt door de vernauwing in het aanzetstuk
- Ritme: ritme is een geheel geïntegreerd proces. Ritme zit niet alleen in ademt maar ook in
beweging van het hele lijf.
2. Accentmethode
Grondleggers
- Svend Smith
- Kirsten mhyme – Frøkjaer
- Børge Frøkjaer – 8ensen
Deze grondleggers komen allemaal uit Scandinavii.
Doel
Tegnemen van pathologische symptomen door het optmaliseren van normale functes
Op zoek naar een normale manier van spreken
Pathologische symptomen is bijvoorbeeld de onvolledige sluitng van de stemplooien door noduli.
(mhyme – Frøkjaer & Frøkjaer – 8ensent 2004)
Resultaat therapie:
- Helderet resonansvolle stem
- Vloeiende spraak
- Goede verstaanbaarheid/ artculate
,Voor wie?
Functionele stemstoornissen
- Bijv: Hypertone fonatet hypotone fonate
Organische stemstoornissen
- Bijv: Beginnende nodulit randoedeem (verdikking van het slijmvlies van de stemplooien en
kan door overbelastng of overprikkeling ontstaan)
Overig
- Bijv. stoterent broddelent ademhalingsklachten bij spreken
Principes
- Totale methode (holistscht het hele lichaam wordt gebruikt)
- Non-directief (worden geen aanwijzingen gegeven maar voor en nadoen. De therapeut
maakt klanken en de cliint doet het na en hierbij stuur je de cliint bijt zoals oogcontact of te
knikken non-verbale communicate)
- Ritmiek & accentuering (door de accenten wordt het middenrif geactveerd. Hierdoor krijg je
een betere aansturing vanuit de stemt het tempo begint langzaam en gaat steeds sneller).
- Borst (modaal) register (de stemplooien zijn korter en dikkert dan sluiten de stemplooien
makkelijker)
- Diafragmale (abdominale) adem (diafragma a middenrif)
- Opbouw (van makkelijk naar moeilijk en van langzaam naar snel. Coblenzer heef geen
opbouwt accentmethode werkt wel sterk opbouwend.))
Opbouw
1. Rustademing
- Liggend
- Zitend
- Staand
2. mempo 1: largo (langzaam)
3. mempo 2: andante (wandeltempo)
4. mempo 3: allegro (galop tempo)
5. mekst
6. Ijnhoudsanalyse
Stap 1: Rustademing
Liggend:
- Ruglig
- Evt. stabiele zijligging
- Hand op buik therapeut / cliint
Zitend
- Schotse houding (zijwaarts bij elkaar de handen op de buik. Zo kan je de adem bij de
therapeut en cliint waarnemen en vergelijken)
Staand
- Schotse houding of tegenover elkaar
- Meebewegen
, Stap 2, 3, 4: Tempi
Opbouw:
Tempo 1: Rustadem laag
- largo 3/4 maat Fricateven stemloos
Tempo 2: Fricateven stemhebbend
- andante 4/4 maat Vocalen (start: geronde vocalen)
Tempo 3: Ijntonate patronen
- allegro 4/4 maat Toorden
- 2x zo snel als andante Zinnen
mekst
Spontane spraak
Stap 5: Tekst
Door middel van teksten en plaatsen van emotet daarmee bepaal je accenten en probeer je een
gezond en gewoon spreekpatroon te krijgen.
Stap 6: Inhoudsanalyse
Van denken naar spreken
Gedachtenconcentrate oogcontact inademing spraak
Verschil in doel van Coblenzer en Accentmethode?
Er is geen verschil in doel. Ze zoeken allebei naar het vinden van een bepaald evenwicht. Het komt
uiteindelijk op hetzelfde neer. 8e wilt een eutone fonate. Alleen de weg ernaartoe is verschillend.
3. Nasaleermethode van J. Pahn
Doel:
Het verkrijgen van een goed doordringbaar stemgeluid zonder extra spanning in het strotenhoofd.
Doelgroepen:
- Stempatinten (curateft het verhelpen/genezen van een klacht))
- Beroepssprekers (preventet voorkomen dat klachten ontstaan)
- Zangers/-essent zangpedagogen (instructef / preventeft soort scholing van de stem)
Principe
- Het inslijpen van een nieuw ‘dynamisch stereotype’ wordt aangeleerd vanuit het
‘basisgeluid’.
Dynamisch stereotype: Er wordt een nieuwe blauwe druk (standaard instelling) van hoe je je
strotenhoofd moet aansturen ingesloten en dat is het stereotype.
- Essenteel:
o Ontspannen velum faciliteert verlaging en ontspanning van de larynx. Het basisgeluid
wordt zowel oraal als nasaal door deze instelling van het aanzetstuk.
o Het versterken van de draagkracht (3000 Hzt zangersformant) wordt op een
ontspannen wijze verkregen.
De methode is directief (anders dan bij Coblenzer en Accentmethode)t de cliint wordt
aangemoedigdt gestmuleerd en gecorrigeerd tjdens de oefeningen.
