Inhoud
2. Taalonderwijs en taal......................................................................................................................2
2.1 Taalonderwijs............................................................................................................................2
2.2 Het taalsysteem........................................................................................................................3
3. Mondelinge Taalonderwijs..............................................................................................................3
3.1 Taalverwerving..........................................................................................................................3
3.2 Spreek- en luisterstrategieën....................................................................................................5
4. Woordenschat................................................................................................................................6
4.1 Het woordgeheugen.................................................................................................................6
4.2 woordenschatverwerving.........................................................................................................7
4.3 woordleerstrategieën...............................................................................................................7
4.4 soorten taalgebruik...................................................................................................................7
5. Beginnende geletterdheid..............................................................................................................7
5.1 Geletterdheid............................................................................................................................7
5.3 Ontwikkeling geletterdheid.......................................................................................................8
5.4 Auditieve vaardigheden............................................................................................................9
5.5 Visuele vaardigheden................................................................................................................9
5.6 Elementaire leeshandeling......................................................................................................10
6. Voortgezet technisch lezen...........................................................................................................10
6.1 Theorieën over het leesproces................................................................................................10
6.2 Strategieën technisch lezen....................................................................................................11
6.3 Voordrachtsaspecten..............................................................................................................11
7. Begrijpend lezen...........................................................................................................................11
7.1 Leesstrategieën voor begrijpend lezen...................................................................................11
7.2 Het leesgedrag van kinderen..................................................................................................12
7.3 Technieken voor informatieverwerking...................................................................................12
8. Stellen...........................................................................................................................................12
8.2 Het schrijfproces.....................................................................................................................13
9. Jeugdliteratuur..............................................................................................................................13
9.2 Functies van jeugdliteratuur...................................................................................................13
9.3 Beoordelen van jeugdliteratuur..............................................................................................14
10. Taalbeschouwing........................................................................................................................14
10.1 Het taalsysteem....................................................................................................................14
10.2 Taalvariatie............................................................................................................................16
10.4 Taalbeschouwingsstrategieën...............................................................................................16
1
, 11. Spelling.......................................................................................................................................16
11.1 Schriftsystemen.....................................................................................................................16
11.2 Spellingsprincipes van het Nederlands.................................................................................17
11.3 Spellingstrategieën...............................................................................................................17
2. Taalonderwijs en taal
2.1 Taalonderwijs
2.1.1 Belang van taalonderwijs
5 argumenten waarom apart taalonderwijs gegeven moet worden:
1) Schriftelijke taalvaardigheid leren kinderen niet spontaan.
2) Niet alle kinderen kunnen zich zelfstandig een bepaald niveau van taalvaardigheid eigen
maken.
2
, 3) Op school leer je een ander soort taalgebruik dan in het dagelijks leven.
Je leert hier naast het Standaardnederlands, ook uitdrukkingen en schooltaalbegrippen:
thema, samenvatting en persoonsvorm.
4) Bepaalde taalvormen leer je alleen met behulp van taalonderwijs.
5) Als je kinderen plezier in het lezen van boeken wilt bijbrengen, dan moet je daar apart
aandacht aan besteden.
2.2 Het taalsysteem
2.2.1 Functies van taal
Taal heeft verschillende functies:
De communicatieve of sociale functie
-taal gebruiken als communicatiemiddel
-zelfhandhaving: taalfunctie waarbij de spreker zichzelf beschermt en verdedigt.
-zelfsturing: taalfunctie waarbij de spreker met woorden zijn handelen ordent of plannen
aankondigt.
-sturing van anderen: taalfunctie waarbij de taal gebruikt wordt om het gedrag van anderen
te beïnvloeden.
-structurering van het gesprek: taalfunctie waarbij de taal gebruikt wordt om het
gespreksverloop te beïnvloeden.
De conceptualiserende of cognitieve functie
-taal gebruiken als hulpmiddel om je gedachten te ordenen en greep te krijgen op de
werkelijkheid.
-rapporteren: waarbij de spreker verslag doet van iets wat in de werkelijkheid voorkomt.
-redeneren: waarbij de spreker het weergeven van een gebeurtenis bewerkt door een extra
denkstap in te bouwen, bijvoorbeeld: chronologisch orderenen, conclusies trekken, relaties
leggen tussen oorzaak en gevolg etc.
-projecteren: functie waarbij de spreker zich probeert te verplaatsen in de gedachten en
gevoelens van iemand anders.
De expressieve taalfunctie
-taal wordt gebruikt als expressiemiddel
2.2.2 Verschillende niveaus van taal
Niveau: Regel voor:
Fonologisch niveau Uitspraak
Morfologisch niveau Opbouw van woorden
Syntactisch niveau Volgorde van woorden
Semantisch niveau Betekenis
Pragmatisch niveau Gebruik
Orthografisch niveau Spelling
3. Mondelinge Taalonderwijs
3.1 Taalverwerving
3.1.1 Theorieën over taalverwerving
Er zijn 3 theorieën over hoe kinderen hun taal verwerven:
o Behaviorisme
Gaat ervan uit dat kinderen de taal leren door imitatie.
3
2. Taalonderwijs en taal......................................................................................................................2
2.1 Taalonderwijs............................................................................................................................2
2.2 Het taalsysteem........................................................................................................................3
3. Mondelinge Taalonderwijs..............................................................................................................3
3.1 Taalverwerving..........................................................................................................................3
3.2 Spreek- en luisterstrategieën....................................................................................................5
4. Woordenschat................................................................................................................................6
4.1 Het woordgeheugen.................................................................................................................6
4.2 woordenschatverwerving.........................................................................................................7
4.3 woordleerstrategieën...............................................................................................................7
4.4 soorten taalgebruik...................................................................................................................7
5. Beginnende geletterdheid..............................................................................................................7
5.1 Geletterdheid............................................................................................................................7
5.3 Ontwikkeling geletterdheid.......................................................................................................8
5.4 Auditieve vaardigheden............................................................................................................9
5.5 Visuele vaardigheden................................................................................................................9
5.6 Elementaire leeshandeling......................................................................................................10
6. Voortgezet technisch lezen...........................................................................................................10
6.1 Theorieën over het leesproces................................................................................................10
6.2 Strategieën technisch lezen....................................................................................................11
6.3 Voordrachtsaspecten..............................................................................................................11
7. Begrijpend lezen...........................................................................................................................11
7.1 Leesstrategieën voor begrijpend lezen...................................................................................11
7.2 Het leesgedrag van kinderen..................................................................................................12
7.3 Technieken voor informatieverwerking...................................................................................12
8. Stellen...........................................................................................................................................12
8.2 Het schrijfproces.....................................................................................................................13
9. Jeugdliteratuur..............................................................................................................................13
9.2 Functies van jeugdliteratuur...................................................................................................13
9.3 Beoordelen van jeugdliteratuur..............................................................................................14
10. Taalbeschouwing........................................................................................................................14
10.1 Het taalsysteem....................................................................................................................14
10.2 Taalvariatie............................................................................................................................16
10.4 Taalbeschouwingsstrategieën...............................................................................................16
1
, 11. Spelling.......................................................................................................................................16
11.1 Schriftsystemen.....................................................................................................................16
11.2 Spellingsprincipes van het Nederlands.................................................................................17
11.3 Spellingstrategieën...............................................................................................................17
2. Taalonderwijs en taal
2.1 Taalonderwijs
2.1.1 Belang van taalonderwijs
5 argumenten waarom apart taalonderwijs gegeven moet worden:
1) Schriftelijke taalvaardigheid leren kinderen niet spontaan.
2) Niet alle kinderen kunnen zich zelfstandig een bepaald niveau van taalvaardigheid eigen
maken.
2
, 3) Op school leer je een ander soort taalgebruik dan in het dagelijks leven.
Je leert hier naast het Standaardnederlands, ook uitdrukkingen en schooltaalbegrippen:
thema, samenvatting en persoonsvorm.
4) Bepaalde taalvormen leer je alleen met behulp van taalonderwijs.
5) Als je kinderen plezier in het lezen van boeken wilt bijbrengen, dan moet je daar apart
aandacht aan besteden.
2.2 Het taalsysteem
2.2.1 Functies van taal
Taal heeft verschillende functies:
De communicatieve of sociale functie
-taal gebruiken als communicatiemiddel
-zelfhandhaving: taalfunctie waarbij de spreker zichzelf beschermt en verdedigt.
-zelfsturing: taalfunctie waarbij de spreker met woorden zijn handelen ordent of plannen
aankondigt.
-sturing van anderen: taalfunctie waarbij de taal gebruikt wordt om het gedrag van anderen
te beïnvloeden.
-structurering van het gesprek: taalfunctie waarbij de taal gebruikt wordt om het
gespreksverloop te beïnvloeden.
De conceptualiserende of cognitieve functie
-taal gebruiken als hulpmiddel om je gedachten te ordenen en greep te krijgen op de
werkelijkheid.
-rapporteren: waarbij de spreker verslag doet van iets wat in de werkelijkheid voorkomt.
-redeneren: waarbij de spreker het weergeven van een gebeurtenis bewerkt door een extra
denkstap in te bouwen, bijvoorbeeld: chronologisch orderenen, conclusies trekken, relaties
leggen tussen oorzaak en gevolg etc.
-projecteren: functie waarbij de spreker zich probeert te verplaatsen in de gedachten en
gevoelens van iemand anders.
De expressieve taalfunctie
-taal wordt gebruikt als expressiemiddel
2.2.2 Verschillende niveaus van taal
Niveau: Regel voor:
Fonologisch niveau Uitspraak
Morfologisch niveau Opbouw van woorden
Syntactisch niveau Volgorde van woorden
Semantisch niveau Betekenis
Pragmatisch niveau Gebruik
Orthografisch niveau Spelling
3. Mondelinge Taalonderwijs
3.1 Taalverwerving
3.1.1 Theorieën over taalverwerving
Er zijn 3 theorieën over hoe kinderen hun taal verwerven:
o Behaviorisme
Gaat ervan uit dat kinderen de taal leren door imitatie.
3
