Samenvatting Persoonlijkheidsleer en -onderzoek

Samenvatting Persoonlijkheidsleer en -onderzoek

Hoorcollege 1
3 niveaus van persoonlijkheid:

 level 1  Menselijk niveau: Hoe mensen net zo zijn als alle andere mensen
 level 2  individuele en groepsverschillen: hoe mensen net zo zijn als sommige andere
mensen
 level 3  individuele uniekheid: hoe mensen zijn zoals niemand anders



Entiteitstheorie  gaat ervan uit dat mensen onveranderlijke eigenschappen hebben, het is
onmogelijk mensen te veranderen. Er wordt sterk gelooft in de menselijke natuur, dit ligt vast

Incrementeel theorie  er wordt vanuit gegaan dat mensen in grote mate te veranderen zijn en
zichzelf kunnen veranderen als zij dit willen.



Wat is persoonlijkheid?
-Individuele verschillen

 Fysiek (Lengte, attractiviteit)
 Psychologisch
o Intellectueel (kennis, vaardigheden)
o Niet-intellectueel
 Kortstondig (emoties, gevoelens)
 Langdurig
o Specifiek (gewoonten, attitudes)
o Algemeen  persoonlijkheid

Blijvende (non-) intellectueel psychologische individuele verschillen

 algemeen

 temperament
 persoonlijkheid
 karakter
 creativiteit
 emotioneel IQ
 intelligentie
 talent

 specifiek

 gewoonten
 houdingen
 voorkeuren
 ideeën
 emoties
 competenties
 vaardigheden
 bekwaamheden

,Samenvatting Persoonlijkheidsleer en -onderzoek

Definitie persoonlijkheid  de reeks kenmerken en mechanismen binnen het individu die
georganiseerd en relatief duurzaam zijn en die iemands interacties met en aanpassingen aan de
intrapsychische, fysieke en sociale omgeving beïnvloeden

Hoorcollege 2  het dispositionele domein 1
1 dimensie  2 types

Activiteit (dimensie)  passief en actief (types)



Jung’s typologie  Myers-Briggs Type indicator (MBTI)

Vier dichotomieën

 Extraversie vs. introversie  haal je energie uit de buitenwereld of uit de binnenwereld
 Observatie vs. intuïtie  gebruiken mensen de informatie die binnenkomt of gebruiken ze
een soort zesde zintuig
 Reflectie vs. gevoel  besluiten mensen op basis van afwegingen of op basis van gevoel
 Beheersing vs. perceptie  of mensen uitgaan van besluitvorming of van waarneming



Lexicale methode

Francis Galton (1884):

Zelfstandig naamwoorden:

o Clown, dictator, leugenaar, criticus

Bijvoeglijk naamwoorden:

o Grappig, dictatoriaal, leugenachtig, kritisch

Werkwoorden:

o Lachen, dicteren, liegen, bekritiseren



Big Five dimensies
Goldberg: Big Five

1. Surgency
2. Agreeableness
3. Conscientiousness
4. Emotional stability
5. Intellect



Hofstee & De Raad

1. Extraversie

, Samenvatting Persoonlijkheidsleer en -onderzoek
2. Vriendelijkheid
3. Zorgvuldigheid
4. Emotionele stabiliteit
5. Intellect/spirit

HEXACO dimensies
H  Honesty-Humility (Integriteit)  oprecht, trouw, doodeerlijk, eerlijk vs. blufferig, grootdoenerig,
verwaand, dikdoenerig

E  Emotionality (Emotionaliteit)  overgevoelig, kwetsbaar, instabiel, labiel vs. stabiel,
zelfverzekerd, evenwichtig, vastberaden

X  eXtraversion (Extraversie)  uitbundig, opgewekt, spontaan, openhartig vs. introvert, gesloten,
zwijgzaam, somber

A  Agreeableness (Verdraagzaamheid)  goedmoedig, bedaard, geduldig, mild vs. fel, driftig,
heetgebakerd, heethoofdig

C  Conscientiousness (Consciëntieusheid)  zorgvuldig, secuur, precies, ordelijk vs. nonchalant,
onbedachtzaam, lui, onverantwoordelijk

O  Openness to Experience (Openheid voor ervaringen)  diepzinnig, origineel, filosofish,
scherpzinnig vs. onkritisch, oppervlakkig, burgerlijk, gedwee



Typen versus dimensies

Het is onwaarschijnlijk dat menselijk gedrag op elke dimensie bimodaal is



Interpersoonlijke circumplex

Twee belangrijkste dimensies  ‘hoe mensen met elkaar omgaan’

o Controle  dominantie vs. onderdanigheid
o Affiliatie  vriendelijkheid vs. onvriendelijkheid



3
Response bias
o Slordigheid
o Faking
o Response sets
 Acquiescence bias  respondenten hebben de neiging om een positieve optie te
kiezen of vaker de positieve optie te kiezen
 Extreme antwoorden
 Sociale wenselijkheid



De invloed van de situatie