Onderzoek
Les 1: Variabelen
Variabelen = Kenmerken van een onderzoekseenheid, bijvoorbeeld geslacht (is een kenmerk)
van een persoon (is de onderzoekseenheid). Een variabele is een meetbaar begrip, hetgeen
wat je gaat meten. Typen variabelen:
Nominaal (benoemen): Hierbij bestaat de variabele uit verschillende waarden waar
geen verschil zit tussen beide. Er zijn dus verschillende categorieën aan te duiden,
maar er zijn geen verschillen tussen deze categorieën. Het gaat hier daarom slechts
om het benoemen van de bijbehorende waarde.
o Bijvoorbeeld: vrouw/man, provincies, abonnee op de krant/geen abonnee op
de krant.
Ordinaal (ordening): De variabele bestaat uit verschillende waarden waar wel verschil
tussen beide zit. Er zijn verschillende categorieën aan te duiden, waar verschillen
tussen zitten. Deze verschillen zijn echter niet goed aan te duiden.
o Bijvoorbeeld: Eens/neutraal/oneens, goud/zilver/brons, vmbo/havo/vwo.
Interval (gelijke intervallen): Hierbij bestaat de variabele uit verschillende waarden
waar wel verschil tussen de waarden zit. Het verschil tussen deze waarden is ook
duidelijk aan te geven. De waarde kan alleen nooit voor het nulpunt staan. Het kan
wel zijn dat een waarde op het intervalniveau ‘0’ is, maar dit getal staat dan niet voor
afwezigheid. Denk aan temperatuur, de temperatuur kan 0 graden zijn, maar dat
betekent niet dat er geen temperatuur is.
o Bijvoorbeeld: 13:00/14:00/15:00, IQ van 100/ IQ van 110/ IQ van 120,
temperaturen in Celsius of Fahrenheit.
Ratio (intervallen met een absoluut nulpunt): Hierbij staat de variabele uit
verschillende waarden waar wel verschil tussen de waarden zit. Het verschil tussen de
waarden is ook duidelijk aan te geven. De waarde kan ‘0’ zijn, dit betekent dat er bij
de ratioschool wel sprake is van een absoluut nulpunt. Een waarde ‘0 staat op een
ratio schaal dus voor afwezigheid van de waarde. Je kunt hierdoor verhoudingen
berekenen tussen verschillende waarden op de schaal.
o Bijvoorbeeld: Percentages, aantal goed beantwoorde vragen in een toets,
inkomen, leeftijden, eiwitinname, spiermassa, lengte, gewicht.
Categorische variabele: Variabelen die in categorieën (namen) worden gedeeld, de
waarden hebben geen meetbare hoeveelheid. De categorische variabele is een grootheid
die op nominale of ordinale schaal wordt gemeten.
o Binair (of dichotoom): Heeft slechts 2 mogelijke uitkomsten of waarden.
Voorbeelden zijn geslacht (man of vrouw), overleving (dood of levend) of hersteld
(wel of niet).
o Nominaal: De gemeten variabelen zijn kwalitatieve variabelen, waarvan de
categorieën niet in een vaste of zinvolle volgorde zijn te plaatsen. Voorbeeld is
bloedgroep (A, AB, B of O).
o Ordinaal: De gemeten variabelen zijn kwalitatieve variabelen, waarvan de
categorieën wel in een vaste en zinvolle volgorde zijn te plaatsen. Numerieke
variabelen zijn per definitie ook ordinaal.
1
Les 1: Variabelen
Variabelen = Kenmerken van een onderzoekseenheid, bijvoorbeeld geslacht (is een kenmerk)
van een persoon (is de onderzoekseenheid). Een variabele is een meetbaar begrip, hetgeen
wat je gaat meten. Typen variabelen:
Nominaal (benoemen): Hierbij bestaat de variabele uit verschillende waarden waar
geen verschil zit tussen beide. Er zijn dus verschillende categorieën aan te duiden,
maar er zijn geen verschillen tussen deze categorieën. Het gaat hier daarom slechts
om het benoemen van de bijbehorende waarde.
o Bijvoorbeeld: vrouw/man, provincies, abonnee op de krant/geen abonnee op
de krant.
Ordinaal (ordening): De variabele bestaat uit verschillende waarden waar wel verschil
tussen beide zit. Er zijn verschillende categorieën aan te duiden, waar verschillen
tussen zitten. Deze verschillen zijn echter niet goed aan te duiden.
o Bijvoorbeeld: Eens/neutraal/oneens, goud/zilver/brons, vmbo/havo/vwo.
Interval (gelijke intervallen): Hierbij bestaat de variabele uit verschillende waarden
waar wel verschil tussen de waarden zit. Het verschil tussen deze waarden is ook
duidelijk aan te geven. De waarde kan alleen nooit voor het nulpunt staan. Het kan
wel zijn dat een waarde op het intervalniveau ‘0’ is, maar dit getal staat dan niet voor
afwezigheid. Denk aan temperatuur, de temperatuur kan 0 graden zijn, maar dat
betekent niet dat er geen temperatuur is.
o Bijvoorbeeld: 13:00/14:00/15:00, IQ van 100/ IQ van 110/ IQ van 120,
temperaturen in Celsius of Fahrenheit.
Ratio (intervallen met een absoluut nulpunt): Hierbij staat de variabele uit
verschillende waarden waar wel verschil tussen de waarden zit. Het verschil tussen de
waarden is ook duidelijk aan te geven. De waarde kan ‘0’ zijn, dit betekent dat er bij
de ratioschool wel sprake is van een absoluut nulpunt. Een waarde ‘0 staat op een
ratio schaal dus voor afwezigheid van de waarde. Je kunt hierdoor verhoudingen
berekenen tussen verschillende waarden op de schaal.
o Bijvoorbeeld: Percentages, aantal goed beantwoorde vragen in een toets,
inkomen, leeftijden, eiwitinname, spiermassa, lengte, gewicht.
Categorische variabele: Variabelen die in categorieën (namen) worden gedeeld, de
waarden hebben geen meetbare hoeveelheid. De categorische variabele is een grootheid
die op nominale of ordinale schaal wordt gemeten.
o Binair (of dichotoom): Heeft slechts 2 mogelijke uitkomsten of waarden.
Voorbeelden zijn geslacht (man of vrouw), overleving (dood of levend) of hersteld
(wel of niet).
o Nominaal: De gemeten variabelen zijn kwalitatieve variabelen, waarvan de
categorieën niet in een vaste of zinvolle volgorde zijn te plaatsen. Voorbeeld is
bloedgroep (A, AB, B of O).
o Ordinaal: De gemeten variabelen zijn kwalitatieve variabelen, waarvan de
categorieën wel in een vaste en zinvolle volgorde zijn te plaatsen. Numerieke
variabelen zijn per definitie ook ordinaal.
1
