Samenvatting Kuhn
Popper noemt zichzelf kritisch rationalistisch. Popper heeft het over oorzakelijke kennis over de
empirisch waarneembare werkelijkheid, dus niet ‘er is’ maar x y. Als iets niet-empirisch
waarneembaar is, dan is het bijvoorbeeld als ‘God heeft wereld geschapen’. Volgens Popper kan
de wetenschap geen waarheid bieden, maar een theorie kan wel getoetst worden en er kan dan
gezegd worden of ‘ie wel of niet waar is in het ene concrete geval dat getest is.
Kuhn: er is geen wetenschappelijke vooruitgang.
We denken dat de wetenschap vooruitgaat terwijl dat niet zo is, hij gebruikt de geschiedenis om
te vertellen wat de wetenschap gedaan hebben om zo kritiek te uiten op hoe ze het hadden
moeten doen. Geschiedenis beschrijft alleen maar (descriptief), terwijl hij iets epistemologisch wil
zeggen. Popper heeft het over individuele wetenschappers en Kuhn kijkt naar wetenschappers in
hun sociaalhistorische context. Kuhn geeft geen definitie wat wetenschap is.
Normale wetenschap: geheel van theorieën, een netwerk van assumpties.
Er is (stilzwijgende) consensus over wat er belangrijk is in dat vak, wat het wereldbeeld is, welke
methodieken er zijn. Er is een paradigma. Er zijn lesboeken over dat vakgebied en zo wordt iedereen
ingewijd in het paradigmatische verhaal van het vakgebied. Het houdt zich niet bezig met ontdekken
van nieuwe verschijnselen, het bedenken van nieuwe theorieën en het toetsen van theorieën. Men
knutselt wat en is niet per sé op zoek naar nieuwe dingen. Ze doen wel aan ‘mopping-up’, ze poetsen
de boel op. Ze willen meetinstrumenten beter maken, ze meten, bepalen ‘feiten’, ze verbeteren
verificatiemethoden en toepassingsmogelijkheden en ze perfectioneren theorie. Ze gebruiken
bestaande theorieën op nieuwe terreinen. In de normale fase doen wetenschappers niet wat Popper
van hen verlangt, het niet toetsen van theorieën vindt hij slecht. Kuhn heeft er geen mening over, hij
wijst erop door het te benoemen maar veroordeelt het niet.
Puzzels oplossen: je begint aan de puzzel en je weet dat er een oplossing is, hoe vaker je puzzelt,
hoe beter je erin wordt. Je geeft als de puzzel niet lukt, niet de schuld aan de puzzel maar aan
jezelf. Zo gaat het ook binnen het paradigma. Het wordt steeds leuker om te puzzelen in het
paradigma omdat je er steeds beter in wordt.
Prioriteit van paradigma’s: het paradigma is de bril waar je doorheen kijkt, die is er al voor je
ergens naar gaat kijken. We kijken vanuit een nauw perspectief naar waar we mee bezig zijn, een
a priori. Tacit knowledge, het gaat onbewust tot iemand je ernaar vraagt.
Anomalieën en wetenschappelijke ontdekkingen: een anomalie is een onregelmatigheid, iets wat
niet past in de theorie. De eerste reactie op zo’n anomalie is dat men het niet ziet (komt door de
bril waar je door kijkt, je bent er niet op gefixeerd), negeert (het zijn outliers) of wegverklaard.
Men vindt een paradigma te waardevol om zomaar op te geven. En als je iedere anomalie serieus
neemt, kom je nergens.
Hoe komen dan ontdekkingen toch tot stand? Door steeds specifieker bezig te zijn, vind je steeds
meer tegenvoorbeelden. Daaruit ontstaat een groeiend onbehagen onder wetenschappers
(crisis), men gaat dan zoeken naar nieuwe verklaringen voor dat wat men niet kan verklaren. Er
zijn vergezochte alternatieven theorieën in omloop. Van duidelijke contra-indicatie is pas sprake
vanuit een andere theorie/paradigma. Alternatieve theorie heeft ook problemen met observaties.
Mogelijke oplossingen van een crisis: Soms komt er een oplossing binnen een paradigma, sommige
anomalieën zijn weg te werken en wordt het paradigma gered. Soms wordt het in de ijskast
Popper noemt zichzelf kritisch rationalistisch. Popper heeft het over oorzakelijke kennis over de
empirisch waarneembare werkelijkheid, dus niet ‘er is’ maar x y. Als iets niet-empirisch
waarneembaar is, dan is het bijvoorbeeld als ‘God heeft wereld geschapen’. Volgens Popper kan
de wetenschap geen waarheid bieden, maar een theorie kan wel getoetst worden en er kan dan
gezegd worden of ‘ie wel of niet waar is in het ene concrete geval dat getest is.
Kuhn: er is geen wetenschappelijke vooruitgang.
We denken dat de wetenschap vooruitgaat terwijl dat niet zo is, hij gebruikt de geschiedenis om
te vertellen wat de wetenschap gedaan hebben om zo kritiek te uiten op hoe ze het hadden
moeten doen. Geschiedenis beschrijft alleen maar (descriptief), terwijl hij iets epistemologisch wil
zeggen. Popper heeft het over individuele wetenschappers en Kuhn kijkt naar wetenschappers in
hun sociaalhistorische context. Kuhn geeft geen definitie wat wetenschap is.
Normale wetenschap: geheel van theorieën, een netwerk van assumpties.
Er is (stilzwijgende) consensus over wat er belangrijk is in dat vak, wat het wereldbeeld is, welke
methodieken er zijn. Er is een paradigma. Er zijn lesboeken over dat vakgebied en zo wordt iedereen
ingewijd in het paradigmatische verhaal van het vakgebied. Het houdt zich niet bezig met ontdekken
van nieuwe verschijnselen, het bedenken van nieuwe theorieën en het toetsen van theorieën. Men
knutselt wat en is niet per sé op zoek naar nieuwe dingen. Ze doen wel aan ‘mopping-up’, ze poetsen
de boel op. Ze willen meetinstrumenten beter maken, ze meten, bepalen ‘feiten’, ze verbeteren
verificatiemethoden en toepassingsmogelijkheden en ze perfectioneren theorie. Ze gebruiken
bestaande theorieën op nieuwe terreinen. In de normale fase doen wetenschappers niet wat Popper
van hen verlangt, het niet toetsen van theorieën vindt hij slecht. Kuhn heeft er geen mening over, hij
wijst erop door het te benoemen maar veroordeelt het niet.
Puzzels oplossen: je begint aan de puzzel en je weet dat er een oplossing is, hoe vaker je puzzelt,
hoe beter je erin wordt. Je geeft als de puzzel niet lukt, niet de schuld aan de puzzel maar aan
jezelf. Zo gaat het ook binnen het paradigma. Het wordt steeds leuker om te puzzelen in het
paradigma omdat je er steeds beter in wordt.
Prioriteit van paradigma’s: het paradigma is de bril waar je doorheen kijkt, die is er al voor je
ergens naar gaat kijken. We kijken vanuit een nauw perspectief naar waar we mee bezig zijn, een
a priori. Tacit knowledge, het gaat onbewust tot iemand je ernaar vraagt.
Anomalieën en wetenschappelijke ontdekkingen: een anomalie is een onregelmatigheid, iets wat
niet past in de theorie. De eerste reactie op zo’n anomalie is dat men het niet ziet (komt door de
bril waar je door kijkt, je bent er niet op gefixeerd), negeert (het zijn outliers) of wegverklaard.
Men vindt een paradigma te waardevol om zomaar op te geven. En als je iedere anomalie serieus
neemt, kom je nergens.
Hoe komen dan ontdekkingen toch tot stand? Door steeds specifieker bezig te zijn, vind je steeds
meer tegenvoorbeelden. Daaruit ontstaat een groeiend onbehagen onder wetenschappers
(crisis), men gaat dan zoeken naar nieuwe verklaringen voor dat wat men niet kan verklaren. Er
zijn vergezochte alternatieven theorieën in omloop. Van duidelijke contra-indicatie is pas sprake
vanuit een andere theorie/paradigma. Alternatieve theorie heeft ook problemen met observaties.
Mogelijke oplossingen van een crisis: Soms komt er een oplossing binnen een paradigma, sommige
anomalieën zijn weg te werken en wordt het paradigma gered. Soms wordt het in de ijskast
