Samenvatting ‘Samen werken aan gezondheid’
,Inhoud
Hoofdstuk 1 Gezond en welzijn..............................................................................................................4
1.2 Verschillende perspectieven op gezondheid.................................................................................4
1.2.1 Gezondheid is niet ziek zijn....................................................................................................4
1.2.2 WHO-definitie van gezondheid..............................................................................................4
1.2.3 Positieve gezondheid volgens Huber......................................................................................5
1.3 Ontwikkelingen in het sociale domein..........................................................................................5
Hoofdstuk 2 Gezondheidszorg, de huidige situatie.................................................................................7
2.1 Inleiding........................................................................................................................................7
2.1.1 De dubbele vergrijzing: mensen worden steeds ouder..........................................................7
2.1.2 Steeds meer mensen hebben een chronische ziekte.............................................................7
2.2 De huidige organisatie van de gezondheidszorg...........................................................................8
2.2.1 Indeling en ordening van de zorgvoorzieningen....................................................................8
2.2.2 Ordening van de gezondheidszorg.........................................................................................8
2.3 Nieuwe initiatieven.....................................................................................................................11
2.3.1 Voorbeelden van veranderingen..........................................................................................11
2.3.2 Initiatieven, algemene tendensen........................................................................................11
2.4 Alternatieve of complementaire zorg versus reguliere gezondheidszorg....................................13
2.4.2 Driedeling............................................................................................................................13
2.4.3 Verschillen tussen reguliere en alternatieve complementaire zorg......................................14
2.4.4 Wat is evidence-based medicine?........................................................................................15
2.4.5 De omvang van complementaire zorg..................................................................................16
2.4.6 Placebo- en nocebo-effect...................................................................................................16
2.4.7 Alternatieve behandelingen.................................................................................................17
2.5 Financiering van de huidige zorg.................................................................................................17
2.5.1 Inkomsten voor de zorg.......................................................................................................17
2.5.2 Uitgaven voor de zorg..........................................................................................................17
2.5.3 Dbc’s....................................................................................................................................19
2.5.4 Markten in de gezondheidszorg...........................................................................................19
Hoofdstuk 3 Perspectieven op de gezondheidszorg in de nabije toekomst..........................................20
3.2 Noodzakelijke veranderingen?....................................................................................................20
3.3 Een andere inrichting van de zorg...............................................................................................20
3.4 Focus en bekwaamheden van professionals...............................................................................22
Hoofdstuk 4 Werken in de gezondheidszorg.........................................................................................23
4.2 Beroepen in de gezondheidszorg................................................................................................23
2
, 4.2.1 Medici in de eerste en tweede lijn.......................................................................................23
4.2.2 Paramedici...........................................................................................................................23
4.2.3 Reflectie...............................................................................................................................24
4.3 De Wet BIG: de Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (1997).......................24
4.4 Werkers in de alternatieve of complementaire gezondheidszorg...............................................25
4.4.1 Alternatieve psychotherapie: hypnose, nlp en Voice Dialogue............................................25
4.4.2 Genezen door homeopathie................................................................................................26
4.4.3 Lichaamsgerichte therapie: osteopathie..............................................................................26
4.4.4 Lichaamsgericht werken, eclectisch, met paranormale elementen: SensiTherapie.............27
4.4.5 Remedies en orthomoleculaire preparaten.........................................................................27
4.4.6 Drukpuntmassage................................................................................................................27
4.4.7 Holistic pulsing.....................................................................................................................28
4.4.8 Reiki.....................................................................................................................................28
4.5 Toekomst....................................................................................................................................29
4.6 Interprofessionaliteit in multidisciplinair en interdisciplinair samenwerken...............................30
4.6.1 Samenwerken......................................................................................................................30
4.6.2 Multidisciplinair werken......................................................................................................30
4.6.3 Interdisciplinair werken.......................................................................................................30
Hoofdstuk 5 Kanttekeningen bij de veranderingen...............................................................................31
5.2 Complexiteit en vermogen..........................................................................................................31
5.3 Solidariteit..................................................................................................................................31
5.4 E-health (electronic health) en m-health (mobile health)...........................................................32
5.5 Sociaaleconomische verschillen en gezondheid..........................................................................32
5.5.1 SES of sociaal economische status.......................................................................................32
5.5.2 Eigenaarschap van gezondheid............................................................................................34
3
, Hoofdstuk 1 Gezond en welzijn
1.2 Verschillende perspectieven op gezondheid
We kijken naar drie perspectieven van gezondheid:
Gezondheid is niet ziek zijn
De WHO-definitie van gezondheid
Positieve gezondheid volgens Huber
1.2.1 Gezondheid is niet ziek zijn
Een eenvoudige definitie is dat gezondheid niet ziek zijn is, als het ene er niet is dan is het andere er.
Twee zijden van dezelfde medaille.
1.2.2 WHO-definitie van gezondheid
De World Health Organization (WHO) beschrijft gezondheid als volgt: gezondheid is een toestand
van volledig fysiek, geestelijk en sociaal welbevinden en niet louter het ontbreken van ziekte of
gebrek.
Drie elementen worden onderscheiden: het lichamelijke, het geestelijke en het sociale.
In de loop van de jaren is er kritiek ontstaan op deze definitie.
De kritiek gaat op in de volgende vijf aspecten:
1. Het idealistische karakter van de definitie
De definitie is idealistisch van aard, geheel passend bij de tijd net na de Tweede Wereldoorlog.
Moeten we ernaar streven om alle ongemakken die het welbevinden in de weg staan te
elimineren, zoals de definitie suggereert?
2. De stimulans tot medicalisering
De definitie stimuleert het medisch handelen en de daarbij horende medicalisering, waarbij het
menselijk bestaan in toenemende mate bekeken wordt vanuit de begrippen gezondheid en
ziekte.
3. Het statische karakter van gezondheid
Een ander nadeel van de definitie is het statische karakter dat in het woord toestand verwoord
is. Je kunt je op het ene moment gezond voelen en iets later niet meer, omdat er iets tegenzit
waar je moeite mee hebt.
4. De scheiding van het lichamelijke, het psychische en het sociale
De definitie onderscheidt en scheidt het lichamelijke, het psychische en het sociale. Daarmee
volgt deze sterk het cartesiaanse dualisme, waarin geest en lichaam gescheiden zijn. De
scheiding heeft het medische denken erg beïnvloed en is nog steeds terug te zien bij veel
werkers in de gezondheidszorg. Uit ervaring is het bekend dat er een samenhang is tussen het
lichamelijke, het psychische en het sociale.
Meer en meer is de gezondheidszorg doordrongen van deze samenhang en zie je deze
holistische tendensen (de mensen wordt als geheel gezien) terug in de manier waarop
omgegaan wordt met klachten van de cliënten en de samenwerking tussen professionals.
5. De verhouding tussen het individuele en collectieve aspect van gezondheidsbepaling
De nadruk op het welbevinden legt de bepaling van gezond zijn of je gezond voelen sterk bij
het individu. De collectieve bepaling van het gezondheid is, blijft bij de definitie van de WHO
buiten beschouwing. In de praktijk spelen deze twee elementen echter altijd beide een rol .
In het Engels worden voor de duiding van ziekte drie termen gebruikt: illness, sickness en disease.
Illness geeft het gezondheidsprespectief van de cliënt aan (het individuele lekenperspectief), disease is
de duiding die een arts geeft aan de ziekte (het specialistische perspectief) en sickness staat voor het
ziekte gedrag van de cliënt (het sociale aspect).
4
,Inhoud
Hoofdstuk 1 Gezond en welzijn..............................................................................................................4
1.2 Verschillende perspectieven op gezondheid.................................................................................4
1.2.1 Gezondheid is niet ziek zijn....................................................................................................4
1.2.2 WHO-definitie van gezondheid..............................................................................................4
1.2.3 Positieve gezondheid volgens Huber......................................................................................5
1.3 Ontwikkelingen in het sociale domein..........................................................................................5
Hoofdstuk 2 Gezondheidszorg, de huidige situatie.................................................................................7
2.1 Inleiding........................................................................................................................................7
2.1.1 De dubbele vergrijzing: mensen worden steeds ouder..........................................................7
2.1.2 Steeds meer mensen hebben een chronische ziekte.............................................................7
2.2 De huidige organisatie van de gezondheidszorg...........................................................................8
2.2.1 Indeling en ordening van de zorgvoorzieningen....................................................................8
2.2.2 Ordening van de gezondheidszorg.........................................................................................8
2.3 Nieuwe initiatieven.....................................................................................................................11
2.3.1 Voorbeelden van veranderingen..........................................................................................11
2.3.2 Initiatieven, algemene tendensen........................................................................................11
2.4 Alternatieve of complementaire zorg versus reguliere gezondheidszorg....................................13
2.4.2 Driedeling............................................................................................................................13
2.4.3 Verschillen tussen reguliere en alternatieve complementaire zorg......................................14
2.4.4 Wat is evidence-based medicine?........................................................................................15
2.4.5 De omvang van complementaire zorg..................................................................................16
2.4.6 Placebo- en nocebo-effect...................................................................................................16
2.4.7 Alternatieve behandelingen.................................................................................................17
2.5 Financiering van de huidige zorg.................................................................................................17
2.5.1 Inkomsten voor de zorg.......................................................................................................17
2.5.2 Uitgaven voor de zorg..........................................................................................................17
2.5.3 Dbc’s....................................................................................................................................19
2.5.4 Markten in de gezondheidszorg...........................................................................................19
Hoofdstuk 3 Perspectieven op de gezondheidszorg in de nabije toekomst..........................................20
3.2 Noodzakelijke veranderingen?....................................................................................................20
3.3 Een andere inrichting van de zorg...............................................................................................20
3.4 Focus en bekwaamheden van professionals...............................................................................22
Hoofdstuk 4 Werken in de gezondheidszorg.........................................................................................23
4.2 Beroepen in de gezondheidszorg................................................................................................23
2
, 4.2.1 Medici in de eerste en tweede lijn.......................................................................................23
4.2.2 Paramedici...........................................................................................................................23
4.2.3 Reflectie...............................................................................................................................24
4.3 De Wet BIG: de Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (1997).......................24
4.4 Werkers in de alternatieve of complementaire gezondheidszorg...............................................25
4.4.1 Alternatieve psychotherapie: hypnose, nlp en Voice Dialogue............................................25
4.4.2 Genezen door homeopathie................................................................................................26
4.4.3 Lichaamsgerichte therapie: osteopathie..............................................................................26
4.4.4 Lichaamsgericht werken, eclectisch, met paranormale elementen: SensiTherapie.............27
4.4.5 Remedies en orthomoleculaire preparaten.........................................................................27
4.4.6 Drukpuntmassage................................................................................................................27
4.4.7 Holistic pulsing.....................................................................................................................28
4.4.8 Reiki.....................................................................................................................................28
4.5 Toekomst....................................................................................................................................29
4.6 Interprofessionaliteit in multidisciplinair en interdisciplinair samenwerken...............................30
4.6.1 Samenwerken......................................................................................................................30
4.6.2 Multidisciplinair werken......................................................................................................30
4.6.3 Interdisciplinair werken.......................................................................................................30
Hoofdstuk 5 Kanttekeningen bij de veranderingen...............................................................................31
5.2 Complexiteit en vermogen..........................................................................................................31
5.3 Solidariteit..................................................................................................................................31
5.4 E-health (electronic health) en m-health (mobile health)...........................................................32
5.5 Sociaaleconomische verschillen en gezondheid..........................................................................32
5.5.1 SES of sociaal economische status.......................................................................................32
5.5.2 Eigenaarschap van gezondheid............................................................................................34
3
, Hoofdstuk 1 Gezond en welzijn
1.2 Verschillende perspectieven op gezondheid
We kijken naar drie perspectieven van gezondheid:
Gezondheid is niet ziek zijn
De WHO-definitie van gezondheid
Positieve gezondheid volgens Huber
1.2.1 Gezondheid is niet ziek zijn
Een eenvoudige definitie is dat gezondheid niet ziek zijn is, als het ene er niet is dan is het andere er.
Twee zijden van dezelfde medaille.
1.2.2 WHO-definitie van gezondheid
De World Health Organization (WHO) beschrijft gezondheid als volgt: gezondheid is een toestand
van volledig fysiek, geestelijk en sociaal welbevinden en niet louter het ontbreken van ziekte of
gebrek.
Drie elementen worden onderscheiden: het lichamelijke, het geestelijke en het sociale.
In de loop van de jaren is er kritiek ontstaan op deze definitie.
De kritiek gaat op in de volgende vijf aspecten:
1. Het idealistische karakter van de definitie
De definitie is idealistisch van aard, geheel passend bij de tijd net na de Tweede Wereldoorlog.
Moeten we ernaar streven om alle ongemakken die het welbevinden in de weg staan te
elimineren, zoals de definitie suggereert?
2. De stimulans tot medicalisering
De definitie stimuleert het medisch handelen en de daarbij horende medicalisering, waarbij het
menselijk bestaan in toenemende mate bekeken wordt vanuit de begrippen gezondheid en
ziekte.
3. Het statische karakter van gezondheid
Een ander nadeel van de definitie is het statische karakter dat in het woord toestand verwoord
is. Je kunt je op het ene moment gezond voelen en iets later niet meer, omdat er iets tegenzit
waar je moeite mee hebt.
4. De scheiding van het lichamelijke, het psychische en het sociale
De definitie onderscheidt en scheidt het lichamelijke, het psychische en het sociale. Daarmee
volgt deze sterk het cartesiaanse dualisme, waarin geest en lichaam gescheiden zijn. De
scheiding heeft het medische denken erg beïnvloed en is nog steeds terug te zien bij veel
werkers in de gezondheidszorg. Uit ervaring is het bekend dat er een samenhang is tussen het
lichamelijke, het psychische en het sociale.
Meer en meer is de gezondheidszorg doordrongen van deze samenhang en zie je deze
holistische tendensen (de mensen wordt als geheel gezien) terug in de manier waarop
omgegaan wordt met klachten van de cliënten en de samenwerking tussen professionals.
5. De verhouding tussen het individuele en collectieve aspect van gezondheidsbepaling
De nadruk op het welbevinden legt de bepaling van gezond zijn of je gezond voelen sterk bij
het individu. De collectieve bepaling van het gezondheid is, blijft bij de definitie van de WHO
buiten beschouwing. In de praktijk spelen deze twee elementen echter altijd beide een rol .
In het Engels worden voor de duiding van ziekte drie termen gebruikt: illness, sickness en disease.
Illness geeft het gezondheidsprespectief van de cliënt aan (het individuele lekenperspectief), disease is
de duiding die een arts geeft aan de ziekte (het specialistische perspectief) en sickness staat voor het
ziekte gedrag van de cliënt (het sociale aspect).
4
