Samenvatting lesdag 9 8 mei 2017
Grégoire, L. (2014), Anatomie en Fysiologie van de mens (4e druk). Thieme Meulenhoff
ISBN 9789006925630, hfdst. 12 Zenuwstelsel (12.9., 12.10.2, )
kan het principe van de werking van een zenuwcel beschrijven
Zenuwcellen zijn de informatie- en signaalverwerkers van het lichaam. Een specifiek
kenmerk van zenuwcellen is dat ze prikkelbaar zijn; ze kunnen signalen ontvangen
en doorgeven zonder verlies van signaalsterkte. In de hersenen bevinden zich
circuits van zenuwcellen die een groot aantal lichaamsfuncties regelen en ook
verantwoordelijk zijn voor ons denkvermogen.
kan de werking van een synaps beschrijven en de betekenis van neurotransmitters
daarbij aangeven
Synaps: verbindingspunt tussen een zenuwcel en een andere cel, het is een ruimte
tussen twee cellen, de plek waar actiepotentialen in de ene cel, actiepotentialen in
de andere cel kunnen veroorzaken
Een neurotransmitter is een signaalstof die in synapsen zenuwimpulsen
overdraagt tussen zenuwcellen (‘neuronen’) in het zenuwstelsel of impulsen
overdraagt van motorische zenuwcellen op spiercellen of van zenuwreceptoren op
sensorische zenuwcellen”
kan een globale indeling van het zenuwstelsel geven
Indeling zenuwstelsel
Centraal zenuwstelsel (CNS): hersens + ruggenmerg
Perifere zenuwstelsel (PNS): schedelzenuwen en ruggengraatzenuwen,
sensorische receptoren, zenuwen, ganglia en plexuses
Somatisch zenuwstelsel: geleidt actiepotentialen van het CNS naar
skeletspieren. Deze worden vrijwillig bestuurd door het somatisch zenuwstelsel.
De somatische zenuwcellen bevinden zich in het CNS en hun axonen monden via
zenuwen uit in een synaps met skeletspiercellen. (Voornamelijk bewuste
bewegingen).
Autonoom zenuwstelsel (ANS): geleidt actiepotentialen van het CNS naar de
gladde spieren, hartspier en bepaalde klieren. Het bestaat uit twee verschillende
neuronen. (voornamelijk onbewuste processen)
kan globaal de bouw van de hersenen beschrijven , daarbij gebruik makend van de
volgende begrippen grijze stof en witte stof, cerebrum, hemisfeer, hersenbalk,
associatieve banen, cerebellum, hersenstam, verlengde merg, hypothalamus,
hypofyse, liquorsysteem, ventrikels, hersenvliezen, piramidebaan, de relatie tussen
het relatie functie en plaats op de schors (somatotopie), reticulaire formatie
In deze hersendelen zijn sommige gedeeltes grijs en andere gedeeltes wit. Het
buitenste gebied van de hersenen (de hersenschors of cortex) is grijs doordat het
bestaat uit zenuwcellen. Het binnenste van de hersenen is wit en bestaat vooral uit
de uitlopers van de zenuwcellen. De witte kleur wordt veroorzaakt door een laagje
, vet (myeline) dat rondom de zenuwuitlopers ligt. Deze zogenaamde myelineschede
zorgt ervoor dat informatie heel snel kan worden vervoerd.
Grote hersenen (cerebrum) - Veel hersenfuncties spelen zich af in het buitenste
laag van de hersenen, het cerebrum. Dit is de plek van het menselijk denken. Hier
vindt het zware werk plaats. De grote hersenen omvat het grootste deel van de
hersenen. De grote hersenen zijn onder te verdelen in vier delen: de frontaalkwab,
de pariëtaal kwab, de achterhoofd kwab en de slaapkwab.
Een cerebrale hemisfeer of hemispherium cerebri is een van beide delen van de
grote hersenen, die verticaal in het midden gescheiden zijn. De grote hersenhelft
wordt kortweg ook hersenhelft genoemd.
Hersenbalk - Ook corpus callosum genoemd. De hersenbalk vormt de
hoofdverbinding tussen beide hersenhelften en zorgt ervoor dat informatie ter
beschikking komt aan allebei de hemisferen. Hij bevat ongeveer 200 miljoen
zenuwuitlopers.
Associatieve verbindingen = verbindingen binnen 1 hemisfeer
Het cerebellum (kleine hersenen) is het tweede, iets kleinere deel van de
hersenen dat onder het cerebrum aan de achterkant ligt. Het cerebellum bestaat uit
een middenstuk (de vermis) en uit twee zijdelen of hemisferen. Het cerebellum zorgt
voor de coördinatie en het bijsturen van de boodschappen die het cerebrum via
prikkels en opdrachten afgeeft.
Hersenstam - Evolutionair gezien het oudste deel van de hersenen. De hersenstam
bestaat grofweg uit de onderste helft van het brein en ligt aan de bovenzijde van het
ruggenmerg. Tot de hersenstam behoren het verlengde merg, de pons en de
middenhersenen. De hersenstam vormt de verbinding tussen de grote hersenen, het
ruggenmerg en de kleine hersenen. In dit gebied ontspringen ook de
hersenzenuwen, verantwoordelijk voor de zintuiglijke waarneming van de huid en de
gewrichten van de nek, het gezicht en het hoofd, en voor speciale zintuigen zoals
horen, smaak en evenwicht. Tevens geven zij de opdrachten door aan de spieren van
het aangezicht en de nek.
Verlengde merg - Ook medulla oblongata genoemd. Het overgangsgebied van het
ruggenmerg naar de hersenen. Het verlengde merg is niet groter dan het laatste
kootje van de pink, maar is van vitaal belang. Het bevat bijvoorbeeld kernen die
betrokken zijn bij het regelen van de ademhaling, hartslag, slikken, de omvang van
kleine bloedvaten en daarmee indirect de bloeddruk, waken, slapen, hoesten en
braken en andere vitale functies. Tevens bevat het verlengde merg de
piramidekruising, waar zenuwbanen oversteken zodat de linker hersenhelft de
rechterkant van het lichaam bedient. Het is een belangrijke schakelcentrale tussen
ruggenmerg en overige hersendelen.
Hypothalamus ligging : vlak boven de hypofyse, net boven de kruising van de
oogzenuw en is onderdeel van het limbisch systeem, het deel van de hersenen dat
te maken heeft met emotie, motivatie, genot en het emotioneel geheugen. De
hypothalamus speelt een belangrijke rol in ons dagelijks functioneren. De
hypothalamus regelt het autonome zenuwstelsel, dat een groot aantal onbewuste
lichaamsfuncties reguleert. Via het ruggenmerg wordt vanuit de hypothalamus
informatie naar en van verschillende organen doorgegeven. De hypothalamus stuurt
ook de hypofyse aan. De hypothalamus en de hypofyse zijn met de hypofysesteel
met elkaar verbonden. De hypothalamus 'meet' of er voldoende van een bepaald
hormoon in het bloed aanwezig is. Wanneer het lichaam meer of minder van een
Grégoire, L. (2014), Anatomie en Fysiologie van de mens (4e druk). Thieme Meulenhoff
ISBN 9789006925630, hfdst. 12 Zenuwstelsel (12.9., 12.10.2, )
kan het principe van de werking van een zenuwcel beschrijven
Zenuwcellen zijn de informatie- en signaalverwerkers van het lichaam. Een specifiek
kenmerk van zenuwcellen is dat ze prikkelbaar zijn; ze kunnen signalen ontvangen
en doorgeven zonder verlies van signaalsterkte. In de hersenen bevinden zich
circuits van zenuwcellen die een groot aantal lichaamsfuncties regelen en ook
verantwoordelijk zijn voor ons denkvermogen.
kan de werking van een synaps beschrijven en de betekenis van neurotransmitters
daarbij aangeven
Synaps: verbindingspunt tussen een zenuwcel en een andere cel, het is een ruimte
tussen twee cellen, de plek waar actiepotentialen in de ene cel, actiepotentialen in
de andere cel kunnen veroorzaken
Een neurotransmitter is een signaalstof die in synapsen zenuwimpulsen
overdraagt tussen zenuwcellen (‘neuronen’) in het zenuwstelsel of impulsen
overdraagt van motorische zenuwcellen op spiercellen of van zenuwreceptoren op
sensorische zenuwcellen”
kan een globale indeling van het zenuwstelsel geven
Indeling zenuwstelsel
Centraal zenuwstelsel (CNS): hersens + ruggenmerg
Perifere zenuwstelsel (PNS): schedelzenuwen en ruggengraatzenuwen,
sensorische receptoren, zenuwen, ganglia en plexuses
Somatisch zenuwstelsel: geleidt actiepotentialen van het CNS naar
skeletspieren. Deze worden vrijwillig bestuurd door het somatisch zenuwstelsel.
De somatische zenuwcellen bevinden zich in het CNS en hun axonen monden via
zenuwen uit in een synaps met skeletspiercellen. (Voornamelijk bewuste
bewegingen).
Autonoom zenuwstelsel (ANS): geleidt actiepotentialen van het CNS naar de
gladde spieren, hartspier en bepaalde klieren. Het bestaat uit twee verschillende
neuronen. (voornamelijk onbewuste processen)
kan globaal de bouw van de hersenen beschrijven , daarbij gebruik makend van de
volgende begrippen grijze stof en witte stof, cerebrum, hemisfeer, hersenbalk,
associatieve banen, cerebellum, hersenstam, verlengde merg, hypothalamus,
hypofyse, liquorsysteem, ventrikels, hersenvliezen, piramidebaan, de relatie tussen
het relatie functie en plaats op de schors (somatotopie), reticulaire formatie
In deze hersendelen zijn sommige gedeeltes grijs en andere gedeeltes wit. Het
buitenste gebied van de hersenen (de hersenschors of cortex) is grijs doordat het
bestaat uit zenuwcellen. Het binnenste van de hersenen is wit en bestaat vooral uit
de uitlopers van de zenuwcellen. De witte kleur wordt veroorzaakt door een laagje
, vet (myeline) dat rondom de zenuwuitlopers ligt. Deze zogenaamde myelineschede
zorgt ervoor dat informatie heel snel kan worden vervoerd.
Grote hersenen (cerebrum) - Veel hersenfuncties spelen zich af in het buitenste
laag van de hersenen, het cerebrum. Dit is de plek van het menselijk denken. Hier
vindt het zware werk plaats. De grote hersenen omvat het grootste deel van de
hersenen. De grote hersenen zijn onder te verdelen in vier delen: de frontaalkwab,
de pariëtaal kwab, de achterhoofd kwab en de slaapkwab.
Een cerebrale hemisfeer of hemispherium cerebri is een van beide delen van de
grote hersenen, die verticaal in het midden gescheiden zijn. De grote hersenhelft
wordt kortweg ook hersenhelft genoemd.
Hersenbalk - Ook corpus callosum genoemd. De hersenbalk vormt de
hoofdverbinding tussen beide hersenhelften en zorgt ervoor dat informatie ter
beschikking komt aan allebei de hemisferen. Hij bevat ongeveer 200 miljoen
zenuwuitlopers.
Associatieve verbindingen = verbindingen binnen 1 hemisfeer
Het cerebellum (kleine hersenen) is het tweede, iets kleinere deel van de
hersenen dat onder het cerebrum aan de achterkant ligt. Het cerebellum bestaat uit
een middenstuk (de vermis) en uit twee zijdelen of hemisferen. Het cerebellum zorgt
voor de coördinatie en het bijsturen van de boodschappen die het cerebrum via
prikkels en opdrachten afgeeft.
Hersenstam - Evolutionair gezien het oudste deel van de hersenen. De hersenstam
bestaat grofweg uit de onderste helft van het brein en ligt aan de bovenzijde van het
ruggenmerg. Tot de hersenstam behoren het verlengde merg, de pons en de
middenhersenen. De hersenstam vormt de verbinding tussen de grote hersenen, het
ruggenmerg en de kleine hersenen. In dit gebied ontspringen ook de
hersenzenuwen, verantwoordelijk voor de zintuiglijke waarneming van de huid en de
gewrichten van de nek, het gezicht en het hoofd, en voor speciale zintuigen zoals
horen, smaak en evenwicht. Tevens geven zij de opdrachten door aan de spieren van
het aangezicht en de nek.
Verlengde merg - Ook medulla oblongata genoemd. Het overgangsgebied van het
ruggenmerg naar de hersenen. Het verlengde merg is niet groter dan het laatste
kootje van de pink, maar is van vitaal belang. Het bevat bijvoorbeeld kernen die
betrokken zijn bij het regelen van de ademhaling, hartslag, slikken, de omvang van
kleine bloedvaten en daarmee indirect de bloeddruk, waken, slapen, hoesten en
braken en andere vitale functies. Tevens bevat het verlengde merg de
piramidekruising, waar zenuwbanen oversteken zodat de linker hersenhelft de
rechterkant van het lichaam bedient. Het is een belangrijke schakelcentrale tussen
ruggenmerg en overige hersendelen.
Hypothalamus ligging : vlak boven de hypofyse, net boven de kruising van de
oogzenuw en is onderdeel van het limbisch systeem, het deel van de hersenen dat
te maken heeft met emotie, motivatie, genot en het emotioneel geheugen. De
hypothalamus speelt een belangrijke rol in ons dagelijks functioneren. De
hypothalamus regelt het autonome zenuwstelsel, dat een groot aantal onbewuste
lichaamsfuncties reguleert. Via het ruggenmerg wordt vanuit de hypothalamus
informatie naar en van verschillende organen doorgegeven. De hypothalamus stuurt
ook de hypofyse aan. De hypothalamus en de hypofyse zijn met de hypofysesteel
met elkaar verbonden. De hypothalamus 'meet' of er voldoende van een bepaald
hormoon in het bloed aanwezig is. Wanneer het lichaam meer of minder van een
