Kennistoets klinisch redeneren leerpakket 5.
De student verwoordt wat het verschil is tussen curatieve en palliatieve zorg
Verschillen curatieve en palliatieve zorg
Belangrijkste verschil is het behandeldoel.
Bij curatieve zorg is de behandeling bedoeld om te genezen
Palliatieve zorg is zorg die zich richt op de kwaliteit van leven van patiënten en hun naasten
die te maken hebben met een levensbedreigende aandoening of kwetsbaarheid. Het doel
van palliatieve zorg is om een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven te realiseren, door
bijvoorbeeld het voorkomen of verlichten van lijden.
Terminale zorg: hierbij is het gericht op kwaliteit van sterven (laatste 3 maanden voor het
sterven, dus vaak in een hospice)
Curatief: genezen en staat behandelen centraal
Behandeling worden vanzelfsprekend worden ingezet
Maximaal reanimeerbeleid
Geprotocolleerde zorg
ADL zullen ze zelf nog kunnen uitvoeren
Uiteindelijke doel: integratie in persoonlijke en sociaal leven
Palliatief: stabiliseren en kwaliteit van leven
De voor- en nadelen van behandeling worden afgewogen
Reanimeerbeleid zal minder vanzelfsprekend zijn
Zorg op maat is belangrijk, welke symptomen een rol spelen en hoe je die kan verlichten
ADL afhankelijk
Uiteindelijke doel: gericht op kwaliteit van sterven (terminale fasse)
De student legt uit wat palliatieve zorg inhoudt en weet welke thema’s van belang zijn in de
palliatieve fase.
Principes van palliatieve zorg
4 dimensies staan centraal waarbij kwaliteit van leven
Lichamelijke dimensie: ziektebeeld
Psychische dimensie: angsten
Sociale dimensie: contacten verminderen
Existentiële dimensie: denkt na over leven en dood hoe zijn leven is geweest. Spirualiteit
speel ook een belangrijke rol (meest intiem maar minder goed meetbaar)
De ene dimensie is niet belangrijker dan de andere
,6 belangrijke thema's bij palliatieve zorg: WAO definitie
1. Kwaliteit van leven: lichamelijk, sociaal en psychisch
2. Symptoommanagment: specifieke symptomen, ondervangen en onderdrukken (draagbaar)
3. Multidimensionale zorg: alle dimensies bekijken,
4. Zorg voor cliënt en naasten: rouwproces bij de naasten, schuldgevoelens
5. Anticiperen en proactieve zorgplanning: op tijd bespreken wat diegene te wachten staat.
Beslissingen nemen, vragen of iemand nog opgenomen wil worden. (Reanimeerbeleid)
6. Autonomie: zelf beslissen over behandelingen, grenzen
Markering palliatieve zorg te bepalen is de 'surprise question' je creërt de bewustzijn
Je stelt de vraag: 'zou het mij verbazen als deze zorgvrager binnen een jaar is overleden'
Als het antwoord 'nee' is dan start je met palliatieve zorg.
De student kent de meest voorkomende symptomen bij cliënten in de palliatieve fase en kan
inschatten welke mensen een verhoogd risico hebben op deze symptomen en kan deze herkennen
in de fase van vroeg signalering.
,De student legt uit wat de symptomen en oorzaken zijn van ‘slaapproblemen’ in de palliatieve
fase.
Oorzaken
Predisponerende factoren
- Optreden van slaapproblemen in de palliatieve fase zijn bepaalde vormen van kanker
- Slechte lichamelijke toestand
- Treedt vaak op bij scheiding, lagere sociaaleconomische status, slaapproblemen in de familie
en slaapproblemen in de voorgeschiedenis, en bij een psychopathalogie (depressie etc.)
Uitlokkende factoren
- Ongewenste slaaphouding
- Onvoldoende behandeling van lichamelijke symptomen als gevolg van de zieke (pijn diarree)
- Verstoring dag- nacht ritme
- Onrust verwardheid door een delier, depressie, angst
- Bijwerkingen medicatie of middelen
Onderhoudende factoren
- Als er eenmaal slaapproblemen bestaan, kunnen ze worden onderhouden door gedrag en
inadequate gedachten.
- Inadequate slaapproblemen: 'Ik moet acht uur slapen om goed te kunnen functioneren'; 'Ik
kan niet meer slapen'; 'Niets lukt meer omdat ik niet goed kan slapen'; 'Alles komt door de
behandeling van mijn ziekte'; 'Als ik niet goed slaap, zal mijn ziekte verergeren'.
De student legt uit wat de verschillende stadia van palliatieve zorg inhouden (ziektegerichte-,
symptoomgerichte palliatie, palliatie in de stervensfase, nazorg).
Ziekte gerichte palliatie: richt zich op behoud of verbetering van de kwaliteit van leven door de
onderliggende ziekte te behandelen. Daarnaast kan het levensverlenging tot doel hebben. In dat
geval hoort de kwaliteit van leven voor de patiënt acceptabel te zijn en moet hij of zij de
levensverlenging gewenst vinden. De ziekte wordt behandeld zonder dat genezing mogelijk is.
Verpleegkundige aandachtspunten:
- Tijdelijk karakter
, - Baten en lasten
- Hoop en verwachtingen
- Staken
Symptoomgerichte palliatie: zorg richt zich primair op behoud of verbetering van de kwaliteit van
leven door de klachten van de patiënt en de symptomen van de onderliggende ziekte te verlichten
en indien mogelijk te voorkome n. In deze fase worden beslissingen rondom het levenseinde
genomen, bijvoorbeeld het wel of niet toepassen van behandelingen of het wel of niet reanimeren
of het wel of niet naar het ziekenhuis gaan bij een calamiteit.
Verpleegkundige aandachtspunt: In gesprek gaan over de symptomen (lichamelijk, psychisch sociaal
en existentieel)
Palliatie in de stervensfase: Gaat het in de eerste twee fasen vooral om de kwaliteit van leven, in
de derde fase draait het om de kwaliteit van sterven. Comfort bieden, klachten verminderen en
afscheid nemen zijn voorbeelden om te zorgen voor een waardige afronding
Nazorg in de palliatie: Nazorg is een onderdeel van rouw en verlies begeleiding en omvat de zorg en
begeleiding die, in het kader van palliatieve zorg, door de betrokken zorgverleners geboden wordt
aan nabestaanden van de overleden patiënt.
3 scenario's die je vaak terugziet bij de start van de palliatieve fase
Plotselinge en snelle achteruitgang:
- Bij de diagnose hebben ze een hoog functioneringsniveau (ze hebben geen ADL zorg nodig)
- Zijn voor een langere periode nog redelijk stabiel
- Ineens verslechterd de situatie in een korte periode en vervolgens overlijdt (zie je vaak terug
bij oncologische aandoeningen)
Geleidelijke achteruitgang met ernstige episodes:
- De zorgvragers starten vaak al op een lager functioneringsniveau (ADL beperking)
- Tussendoor hun ziekte verslechteren (acute fasen, ernstig ziek)
- Geleidelijk en progressieve achteruitgang (hartfalen, COPD en nierfalen)
- Het is onzeker of de zorgvrager aan de ziekte zal overlijden
- Langdurige, onvoorspelbare achteruitgang
De student verwoordt wat het verschil is tussen curatieve en palliatieve zorg
Verschillen curatieve en palliatieve zorg
Belangrijkste verschil is het behandeldoel.
Bij curatieve zorg is de behandeling bedoeld om te genezen
Palliatieve zorg is zorg die zich richt op de kwaliteit van leven van patiënten en hun naasten
die te maken hebben met een levensbedreigende aandoening of kwetsbaarheid. Het doel
van palliatieve zorg is om een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven te realiseren, door
bijvoorbeeld het voorkomen of verlichten van lijden.
Terminale zorg: hierbij is het gericht op kwaliteit van sterven (laatste 3 maanden voor het
sterven, dus vaak in een hospice)
Curatief: genezen en staat behandelen centraal
Behandeling worden vanzelfsprekend worden ingezet
Maximaal reanimeerbeleid
Geprotocolleerde zorg
ADL zullen ze zelf nog kunnen uitvoeren
Uiteindelijke doel: integratie in persoonlijke en sociaal leven
Palliatief: stabiliseren en kwaliteit van leven
De voor- en nadelen van behandeling worden afgewogen
Reanimeerbeleid zal minder vanzelfsprekend zijn
Zorg op maat is belangrijk, welke symptomen een rol spelen en hoe je die kan verlichten
ADL afhankelijk
Uiteindelijke doel: gericht op kwaliteit van sterven (terminale fasse)
De student legt uit wat palliatieve zorg inhoudt en weet welke thema’s van belang zijn in de
palliatieve fase.
Principes van palliatieve zorg
4 dimensies staan centraal waarbij kwaliteit van leven
Lichamelijke dimensie: ziektebeeld
Psychische dimensie: angsten
Sociale dimensie: contacten verminderen
Existentiële dimensie: denkt na over leven en dood hoe zijn leven is geweest. Spirualiteit
speel ook een belangrijke rol (meest intiem maar minder goed meetbaar)
De ene dimensie is niet belangrijker dan de andere
,6 belangrijke thema's bij palliatieve zorg: WAO definitie
1. Kwaliteit van leven: lichamelijk, sociaal en psychisch
2. Symptoommanagment: specifieke symptomen, ondervangen en onderdrukken (draagbaar)
3. Multidimensionale zorg: alle dimensies bekijken,
4. Zorg voor cliënt en naasten: rouwproces bij de naasten, schuldgevoelens
5. Anticiperen en proactieve zorgplanning: op tijd bespreken wat diegene te wachten staat.
Beslissingen nemen, vragen of iemand nog opgenomen wil worden. (Reanimeerbeleid)
6. Autonomie: zelf beslissen over behandelingen, grenzen
Markering palliatieve zorg te bepalen is de 'surprise question' je creërt de bewustzijn
Je stelt de vraag: 'zou het mij verbazen als deze zorgvrager binnen een jaar is overleden'
Als het antwoord 'nee' is dan start je met palliatieve zorg.
De student kent de meest voorkomende symptomen bij cliënten in de palliatieve fase en kan
inschatten welke mensen een verhoogd risico hebben op deze symptomen en kan deze herkennen
in de fase van vroeg signalering.
,De student legt uit wat de symptomen en oorzaken zijn van ‘slaapproblemen’ in de palliatieve
fase.
Oorzaken
Predisponerende factoren
- Optreden van slaapproblemen in de palliatieve fase zijn bepaalde vormen van kanker
- Slechte lichamelijke toestand
- Treedt vaak op bij scheiding, lagere sociaaleconomische status, slaapproblemen in de familie
en slaapproblemen in de voorgeschiedenis, en bij een psychopathalogie (depressie etc.)
Uitlokkende factoren
- Ongewenste slaaphouding
- Onvoldoende behandeling van lichamelijke symptomen als gevolg van de zieke (pijn diarree)
- Verstoring dag- nacht ritme
- Onrust verwardheid door een delier, depressie, angst
- Bijwerkingen medicatie of middelen
Onderhoudende factoren
- Als er eenmaal slaapproblemen bestaan, kunnen ze worden onderhouden door gedrag en
inadequate gedachten.
- Inadequate slaapproblemen: 'Ik moet acht uur slapen om goed te kunnen functioneren'; 'Ik
kan niet meer slapen'; 'Niets lukt meer omdat ik niet goed kan slapen'; 'Alles komt door de
behandeling van mijn ziekte'; 'Als ik niet goed slaap, zal mijn ziekte verergeren'.
De student legt uit wat de verschillende stadia van palliatieve zorg inhouden (ziektegerichte-,
symptoomgerichte palliatie, palliatie in de stervensfase, nazorg).
Ziekte gerichte palliatie: richt zich op behoud of verbetering van de kwaliteit van leven door de
onderliggende ziekte te behandelen. Daarnaast kan het levensverlenging tot doel hebben. In dat
geval hoort de kwaliteit van leven voor de patiënt acceptabel te zijn en moet hij of zij de
levensverlenging gewenst vinden. De ziekte wordt behandeld zonder dat genezing mogelijk is.
Verpleegkundige aandachtspunten:
- Tijdelijk karakter
, - Baten en lasten
- Hoop en verwachtingen
- Staken
Symptoomgerichte palliatie: zorg richt zich primair op behoud of verbetering van de kwaliteit van
leven door de klachten van de patiënt en de symptomen van de onderliggende ziekte te verlichten
en indien mogelijk te voorkome n. In deze fase worden beslissingen rondom het levenseinde
genomen, bijvoorbeeld het wel of niet toepassen van behandelingen of het wel of niet reanimeren
of het wel of niet naar het ziekenhuis gaan bij een calamiteit.
Verpleegkundige aandachtspunt: In gesprek gaan over de symptomen (lichamelijk, psychisch sociaal
en existentieel)
Palliatie in de stervensfase: Gaat het in de eerste twee fasen vooral om de kwaliteit van leven, in
de derde fase draait het om de kwaliteit van sterven. Comfort bieden, klachten verminderen en
afscheid nemen zijn voorbeelden om te zorgen voor een waardige afronding
Nazorg in de palliatie: Nazorg is een onderdeel van rouw en verlies begeleiding en omvat de zorg en
begeleiding die, in het kader van palliatieve zorg, door de betrokken zorgverleners geboden wordt
aan nabestaanden van de overleden patiënt.
3 scenario's die je vaak terugziet bij de start van de palliatieve fase
Plotselinge en snelle achteruitgang:
- Bij de diagnose hebben ze een hoog functioneringsniveau (ze hebben geen ADL zorg nodig)
- Zijn voor een langere periode nog redelijk stabiel
- Ineens verslechterd de situatie in een korte periode en vervolgens overlijdt (zie je vaak terug
bij oncologische aandoeningen)
Geleidelijke achteruitgang met ernstige episodes:
- De zorgvragers starten vaak al op een lager functioneringsniveau (ADL beperking)
- Tussendoor hun ziekte verslechteren (acute fasen, ernstig ziek)
- Geleidelijk en progressieve achteruitgang (hartfalen, COPD en nierfalen)
- Het is onzeker of de zorgvrager aan de ziekte zal overlijden
- Langdurige, onvoorspelbare achteruitgang
