Psychologie en
communicatie
Uitwerking leerdoelen
Koen ten Buuren
,Oriëntatie psychologie &
gezondheid:
Psychologie/Sociologie en
gezondheid
Wat zijn psychologie en sociologie?
Onder psychologie wordt verstaan: ‘De wetenschap die zich bezig houdt met het onderzoek naar het
menselijke gedrag. Sociologie betekent: ‘De studie van sociale relaties tussen mensen, en in het
bijzonder van de politieke, culturele, religieuze en economische aspecten van menselijke
samenlevingen.
Wat is gezondheid?
De visie op ziekte en gezondheid waarop het biomedische model is gebaseerd, laat zich als volgt
omschrijven: gezondheid is een toestand die zich kenmerkt door de afwezigheid van ziekten of
aandoeningen. De ziekte/stoornis staat centraal: ‘een ziekte hebben’. Het is monocausaal (één
oorzaak is verantwoordelijk voor het teweegbrengen van een gevolg).
De visie op ziekte en gezondheid die aan het psychosociale model ten grondslag ligt, is als volgt te
typeren: Een gezondheidsprobleem is een verstoord dynamisch evenwicht in de psychosociale
interactie dat ten koste gaat van het gevoel van welbevinden en dat door de betrokkene niet
zelfstandig kan worden hersteld. Hierbij staat ‘je ziek voelen’ centraal. Dit is multicausaal, en soms
met onbegrepen klachten (meerdere oorzaken die verantwoordelijk zijn voor het teweegbrengen van
een gevolg).
Het sociale aspect houdt zicht vooral bezig met de sociale relaties va de betrokkene, bijvoorbeeld het
gedrag en de omgeving, het verloop en de beleving van de ziekte.
Er is dus een erg belangrijk verschil tussen ziek zijn en/of een ziekte hebben, en je ziek voelen!
De verschillende visies en modellen op
gezondheid en ziekte die tegenwoordig gebruikt
worden in de fysiotherapie:
MDBB en BPS model
MDBB: het ‘Meer Dimensionaal Belasting & Belastbaarheidsmodel.
De verschillen en de samenhang van de bovengenoemde begrippen, belasting en belastbaarheid:
Belasting en belastbaarheid kunnen een grote invloed hebben op het welzijn van een persoon. Als er
een ‘overschot’ van een bepaalde belasting is, kan dit er voor zorgen dat de ‘metaforische balans’ van
een persoon verstoord wordt. De mate van het kunnen dragen van deze belasting wordt
belastbaarheid genoemd.
,Het MDBB model kan toegepast worden op drie verschillende dimensies: biomedisch, psychologisch
en sociaal. Deze drie dimensies vormen samen het BPS model.
De fysiotherapeut weet door het MDBB model dat een klacht niet alleen een fysieke aandoening kan
zijn, maar ook alle factoren die er omheen hangen: de psychosociale kant. De omgeving van de
patiënt speelt daarom een belangrijke rol in het begrijpen, maar ook het behandelen van de klacht
van de patiënt.
Enkele begrippen die van toepassing zijn:
- Adaptief vermogen: De adequaatheid van het gedrag waarmee iemand op zijn omgeving
reageert. Denk aan ergo- en trofotrope tuning, arbeid en rust, stress en ontspanning.
- Ergotrope tuning: In het lichaam bestaat een optimaal klimaat voor de actie- en
arbeidsprocessen, aangestuurd door het parasympatische deel van het zenuwstelsel. Het
parasympatische zenuwstelsel is onderdeel van het autonome zenuwstelsel dat de organen
zodanig beïnvloedt dat het lichaam in een toestand van rust en herstel kan komen.
- Trofotrope tuning: In het lichaam bestaat een optimaal klimaat voor de groei- en
herstelprocessen, aangestuurd door het parasympatische deel van het zenuwstelsel.
- Stress: De kracht/druk die wordt uitgeoefend op een voorwerp, in dit geval de mens.
Alle bovenstaande informatie kan kort samengevat worden met één zin:
Gezondheid is een bio-psycho-sociale balans tussen belasting en belastbaarheid.
,Oriëntatie psychologie en
gezondheid: Persoonsgebonden
factoren:
Het ICF-model
Figuur 1: Het ICF-model
Het ICF-model is een model dat kan helpen bij het maken van ‘clinical decisions’, ofwel het klinisch
redeneren. Deze keuzes zullen leiden tot een goede behandelingsstrategie.
Klinisch redeneren: Het nemen van beslissingen uit gegevens die je weet over de aard en het beloop
van het ziektebeeld, die de patiënt aanreikt/aangeeft en die de fysiotherapeut uit het onderzoek kan
halen.
Een behandelingsstrategie is een vooraf bedacht plan waarin je samen met de patiënt bedenkt hoe je
een doel kunt bereiken.
Waarom het ICF-model? Eenheid in taal, de intercollegiale communicatie is makkelijker, verschillende
disciplines kunnen hierdoor beter communiceren, het koppelen van de gegevens van een patiënt is
makkelijker.
Bij de fysiotherapeut vindt rehabilitatie plaats, en is een continu proces dat bestaat uit:
- Het identificeren van het probleem en de behoeften van de patiënt, gerelateerd tot relevante
problemen van de patiënt in zijn omgeving,
- Het opstellen van therapiedoelen,
, - Het plannen en uitvoeren van de behandelinterventie, en het evalueren van het effect van de
behandeling, gemeten met relevante meetinstrumenten.
communicatie
Uitwerking leerdoelen
Koen ten Buuren
,Oriëntatie psychologie &
gezondheid:
Psychologie/Sociologie en
gezondheid
Wat zijn psychologie en sociologie?
Onder psychologie wordt verstaan: ‘De wetenschap die zich bezig houdt met het onderzoek naar het
menselijke gedrag. Sociologie betekent: ‘De studie van sociale relaties tussen mensen, en in het
bijzonder van de politieke, culturele, religieuze en economische aspecten van menselijke
samenlevingen.
Wat is gezondheid?
De visie op ziekte en gezondheid waarop het biomedische model is gebaseerd, laat zich als volgt
omschrijven: gezondheid is een toestand die zich kenmerkt door de afwezigheid van ziekten of
aandoeningen. De ziekte/stoornis staat centraal: ‘een ziekte hebben’. Het is monocausaal (één
oorzaak is verantwoordelijk voor het teweegbrengen van een gevolg).
De visie op ziekte en gezondheid die aan het psychosociale model ten grondslag ligt, is als volgt te
typeren: Een gezondheidsprobleem is een verstoord dynamisch evenwicht in de psychosociale
interactie dat ten koste gaat van het gevoel van welbevinden en dat door de betrokkene niet
zelfstandig kan worden hersteld. Hierbij staat ‘je ziek voelen’ centraal. Dit is multicausaal, en soms
met onbegrepen klachten (meerdere oorzaken die verantwoordelijk zijn voor het teweegbrengen van
een gevolg).
Het sociale aspect houdt zicht vooral bezig met de sociale relaties va de betrokkene, bijvoorbeeld het
gedrag en de omgeving, het verloop en de beleving van de ziekte.
Er is dus een erg belangrijk verschil tussen ziek zijn en/of een ziekte hebben, en je ziek voelen!
De verschillende visies en modellen op
gezondheid en ziekte die tegenwoordig gebruikt
worden in de fysiotherapie:
MDBB en BPS model
MDBB: het ‘Meer Dimensionaal Belasting & Belastbaarheidsmodel.
De verschillen en de samenhang van de bovengenoemde begrippen, belasting en belastbaarheid:
Belasting en belastbaarheid kunnen een grote invloed hebben op het welzijn van een persoon. Als er
een ‘overschot’ van een bepaalde belasting is, kan dit er voor zorgen dat de ‘metaforische balans’ van
een persoon verstoord wordt. De mate van het kunnen dragen van deze belasting wordt
belastbaarheid genoemd.
,Het MDBB model kan toegepast worden op drie verschillende dimensies: biomedisch, psychologisch
en sociaal. Deze drie dimensies vormen samen het BPS model.
De fysiotherapeut weet door het MDBB model dat een klacht niet alleen een fysieke aandoening kan
zijn, maar ook alle factoren die er omheen hangen: de psychosociale kant. De omgeving van de
patiënt speelt daarom een belangrijke rol in het begrijpen, maar ook het behandelen van de klacht
van de patiënt.
Enkele begrippen die van toepassing zijn:
- Adaptief vermogen: De adequaatheid van het gedrag waarmee iemand op zijn omgeving
reageert. Denk aan ergo- en trofotrope tuning, arbeid en rust, stress en ontspanning.
- Ergotrope tuning: In het lichaam bestaat een optimaal klimaat voor de actie- en
arbeidsprocessen, aangestuurd door het parasympatische deel van het zenuwstelsel. Het
parasympatische zenuwstelsel is onderdeel van het autonome zenuwstelsel dat de organen
zodanig beïnvloedt dat het lichaam in een toestand van rust en herstel kan komen.
- Trofotrope tuning: In het lichaam bestaat een optimaal klimaat voor de groei- en
herstelprocessen, aangestuurd door het parasympatische deel van het zenuwstelsel.
- Stress: De kracht/druk die wordt uitgeoefend op een voorwerp, in dit geval de mens.
Alle bovenstaande informatie kan kort samengevat worden met één zin:
Gezondheid is een bio-psycho-sociale balans tussen belasting en belastbaarheid.
,Oriëntatie psychologie en
gezondheid: Persoonsgebonden
factoren:
Het ICF-model
Figuur 1: Het ICF-model
Het ICF-model is een model dat kan helpen bij het maken van ‘clinical decisions’, ofwel het klinisch
redeneren. Deze keuzes zullen leiden tot een goede behandelingsstrategie.
Klinisch redeneren: Het nemen van beslissingen uit gegevens die je weet over de aard en het beloop
van het ziektebeeld, die de patiënt aanreikt/aangeeft en die de fysiotherapeut uit het onderzoek kan
halen.
Een behandelingsstrategie is een vooraf bedacht plan waarin je samen met de patiënt bedenkt hoe je
een doel kunt bereiken.
Waarom het ICF-model? Eenheid in taal, de intercollegiale communicatie is makkelijker, verschillende
disciplines kunnen hierdoor beter communiceren, het koppelen van de gegevens van een patiënt is
makkelijker.
Bij de fysiotherapeut vindt rehabilitatie plaats, en is een continu proces dat bestaat uit:
- Het identificeren van het probleem en de behoeften van de patiënt, gerelateerd tot relevante
problemen van de patiënt in zijn omgeving,
- Het opstellen van therapiedoelen,
, - Het plannen en uitvoeren van de behandelinterventie, en het evalueren van het effect van de
behandeling, gemeten met relevante meetinstrumenten.
