Samenvatting C5: benigne urogynaecologie en
proctologie
Anatomie bekkenbodem
Vrouwelijke geslachtsorganen
Ovarium
- De onderpool van het ovarium wordt door het ligamentum ovarii proprium verbonden met
de uterus. Aan de bovenpool van elk ovarium bevindt zich een peritoneumplooi: ligamentum
suspensorium ovarii (bevat ovariële vaten).
- De a. ovarica ontspringt uit de aorta. De takken anastomoseren via het mesovarium met de
takken van de a. uterina voor de tuba uterina. De venen monden uit in de linker v. renalis en
rechts in de vena cava inferior. De ovariële vaatsteel verloopt parallel aan de ureters.
Tuba uterina
- Ook wel eileiders, tuba fallopii of salpingen genoemd. Bij de bovenpool van het ovarium buigt
de tuba over het lig. Suspensorium en komt ze met fimbriae op het dorsale oppervlak van het
ovarium te liggen.
- Drie delen worden onderscheiden: infundibulum, ampulla en isthmus. Infundibulum is het
trechtervormige deel dat een nauwe relatie heeft met het ovarium (fimbriae), dat deel vangt
de eicel op en transporteert het naar de ampulla waar meestal bevruchting plaatsvindt. De
isthmus is het nauwste deel en komt uit in het cavum uteri.
Uterus
- Maakt een anteversie hoek met de vagina. Het corpus maakt ook een anteflexiehoek met de
cervix. Ostium internum is de opening naar de cervix.
- Bloedvoorziening wordt verzorgd door de linker en rechter a. uterina die uit de a. iliaca
interna ontspringen. Ze bereiken de uterus via het ligamentum latum (cardinale). De caudale
tak anastomoseert met takken van de a. vaginalis.
Vagina
- Verbindt genitalia interna met buitenwereld, is paringsorgaan en geboortekanaal. Toegang is
gelegen in het vestibulum tussen labia minora, dorsaal van de urethra uitgang. Proximaal
bevindt zich het hymen of resten daarvan, de plaats waar mesodermale tractus genitalis over
gaat in ectodermale delen. Vagina vormt rondom de cervix fornices.
Uitwendige genitalia
- Gevormd door mons pubis, labia majora en minora, clitoris, vestibulum, bulbus vestibuli en
de glandulae vestibuli: ofwel vulva. Clitoris bestaat uit erectiel weefsel, gevormd door beide
corpora cavernosa. Aan weerszijden van de introïtus van de vagina bevindt zich ook erectiel
weefsel, namelijk de bulbus vestibuli. Hier bevinden zich ook klieren van Bartholin.
Ligamenten
- In ligamentum latum bevindt zich het ligamentum teres uteri, overblijfsel van gubernaculum,
welke uitstraalt in de labia majora. Mechanisch gezien is wel de bindweefselmatrix van
belang die de baarmoederhals, de vagina, de blaas en het rectum met de bekkenwand
verbindt. Hierin kan een aantal duidelijke ligamenten worden onderscheiden: naar dorsaal de
ligamenta sacrouterina, naar lateraal de ligamenta cervicalia lateralia of ligamenta cardinalia
en naar ventraal de ligamenta pubovesicalia en de ligamenta uterovesicalia. Deze laatste
twee vormen een continuüm. Het ligamentum sacrouterinum ligt aan weerszijden van de
excavatio rectouterina (cavum Douglasi) en vormt beiderzijds een plooi van het peritoneum,
de plica rectouterina.
,Benige bekken
Belangrijke doorgangen:
- Foramen ischiadicum majus: ligt tussen het
ligamentum sacrotuberale en os ileum
- Foramen ischiadicum minus: ligt tussen het
ligamentum sacrospinale en sacrotuberale
- Foramen obturatorium: ligt tussen het os pubis en
os ischium
- Lacuna musculorum en lacuna vasorum: liggen
tussen het ligamentum inguinale en os pubis
Op dit plaatje kijk je naar de ‘binnenkant’ van een os
coxum. Hierop zijn veel verschillende structuren te
herkennen:
- Spina iliaca anterior superior (het punt dat je kunt
palperen)
- Tuber ischiadicum: de knobbel op het os ischium
(ligamentum sacrotuberale sluit hierop aan)
- Spina ischiadica: de punt op het os ischium
(ligamentum sacrospinale sluit hierop aan)
- Incisura ischiadica major/minor
- Foramen obturatum
Bij dit plaatje kijk je naar de laterale (buitenkant) van het os
coxum. Er zijn verschillende structuren te herkennen:
- Acetabulum: waarin de femurknop komt.
Uitsteeksels femur: femurkop, trochanter
majur/minor
- Spina iliaca anterior superior
- Tuber ischiadicum
- Foramen obturatum
Foramen ischiadicum majus:
- M. piriformis
- Nervus ischiadicus, aan de onderkant van de piriformis
- A, v en n glutei superior en inferior
- Nervus pudendus, aan de onderkant van de piriformis
- A en v pudenda interna
Deze ruimte wordt onderverdeeld in een foramen suprapiriformis en infrapiriformis. Dat komt omdat
de musculus piriformis door het foramen ischiadicum loopt. De spier begint bij de binnenkant van het
os sacrum, loopt vanaf daar door het foramen ischiadicum major en eindigt op de trochanter major.
De nervus ischiadicus innerveert de hele achterkant van het been. De gluteus maximus ligt over deze
spieren, vaten en zenuwen heen. Deze begint aan de buitenkant van het os sacrum
, In bovenstaande plaatjes is de
musculus piriformis goed te zien. Ook is goed te zien (rechts) hoe de nervus ischiadicus loopt, onder
de piriformis langs. Je ziet ook dat de nervus pudendus onderdoor gaat en daarna door het foramen
ischiadicum minus loopt.
Lacuna vasorum en lacuna musculorum:
- M ileopsoas
- M pectineus
- A, v en n femoralis
De m pectineus begint op het os pubis (onder het
ligamentum inguinale) en loopt tot aan de
trochanter minor. De m. iliacus begint op het os
ileum, en loopt ook tot de trochanter minor. De
psoas major komt van hoger, ongeveer Th12 en
loopt ook mee tot aan de trochanter minor.
Foramen obturatum:
- N, v en a obturatorius
Wordt voornamelijk afgesloten door een membraan (membrana obturatoria) waardoor er maar een
erg kleine doorgang is (canalis obturatorius). Aan de binnenkant ligt de m. obturatoria interna en
musculus obturatorius externus. De internus gaat van de binnenkant naar het dijbeen. Deze spier
draait je been naar buiten toe. Door het foramen lopen de nervus, vena en arteria obturatorius. Ze
gaan naar de mediale zijde van het bovenbeen.
De m. obturator internus ligt over het foramen obturatem aan de binnenkant, de m. obturator
externus aan de buitenkant. De obturator internus maakt ook een rare hoek: hij begint dus aan de
binnenkant van het foramen obturatem, loopt dan door het foramen ischiadicum minus naar de
trochanter major. De levator ani zit via de arcus tendineus vast aan de obturator internus.
proctologie
Anatomie bekkenbodem
Vrouwelijke geslachtsorganen
Ovarium
- De onderpool van het ovarium wordt door het ligamentum ovarii proprium verbonden met
de uterus. Aan de bovenpool van elk ovarium bevindt zich een peritoneumplooi: ligamentum
suspensorium ovarii (bevat ovariële vaten).
- De a. ovarica ontspringt uit de aorta. De takken anastomoseren via het mesovarium met de
takken van de a. uterina voor de tuba uterina. De venen monden uit in de linker v. renalis en
rechts in de vena cava inferior. De ovariële vaatsteel verloopt parallel aan de ureters.
Tuba uterina
- Ook wel eileiders, tuba fallopii of salpingen genoemd. Bij de bovenpool van het ovarium buigt
de tuba over het lig. Suspensorium en komt ze met fimbriae op het dorsale oppervlak van het
ovarium te liggen.
- Drie delen worden onderscheiden: infundibulum, ampulla en isthmus. Infundibulum is het
trechtervormige deel dat een nauwe relatie heeft met het ovarium (fimbriae), dat deel vangt
de eicel op en transporteert het naar de ampulla waar meestal bevruchting plaatsvindt. De
isthmus is het nauwste deel en komt uit in het cavum uteri.
Uterus
- Maakt een anteversie hoek met de vagina. Het corpus maakt ook een anteflexiehoek met de
cervix. Ostium internum is de opening naar de cervix.
- Bloedvoorziening wordt verzorgd door de linker en rechter a. uterina die uit de a. iliaca
interna ontspringen. Ze bereiken de uterus via het ligamentum latum (cardinale). De caudale
tak anastomoseert met takken van de a. vaginalis.
Vagina
- Verbindt genitalia interna met buitenwereld, is paringsorgaan en geboortekanaal. Toegang is
gelegen in het vestibulum tussen labia minora, dorsaal van de urethra uitgang. Proximaal
bevindt zich het hymen of resten daarvan, de plaats waar mesodermale tractus genitalis over
gaat in ectodermale delen. Vagina vormt rondom de cervix fornices.
Uitwendige genitalia
- Gevormd door mons pubis, labia majora en minora, clitoris, vestibulum, bulbus vestibuli en
de glandulae vestibuli: ofwel vulva. Clitoris bestaat uit erectiel weefsel, gevormd door beide
corpora cavernosa. Aan weerszijden van de introïtus van de vagina bevindt zich ook erectiel
weefsel, namelijk de bulbus vestibuli. Hier bevinden zich ook klieren van Bartholin.
Ligamenten
- In ligamentum latum bevindt zich het ligamentum teres uteri, overblijfsel van gubernaculum,
welke uitstraalt in de labia majora. Mechanisch gezien is wel de bindweefselmatrix van
belang die de baarmoederhals, de vagina, de blaas en het rectum met de bekkenwand
verbindt. Hierin kan een aantal duidelijke ligamenten worden onderscheiden: naar dorsaal de
ligamenta sacrouterina, naar lateraal de ligamenta cervicalia lateralia of ligamenta cardinalia
en naar ventraal de ligamenta pubovesicalia en de ligamenta uterovesicalia. Deze laatste
twee vormen een continuüm. Het ligamentum sacrouterinum ligt aan weerszijden van de
excavatio rectouterina (cavum Douglasi) en vormt beiderzijds een plooi van het peritoneum,
de plica rectouterina.
,Benige bekken
Belangrijke doorgangen:
- Foramen ischiadicum majus: ligt tussen het
ligamentum sacrotuberale en os ileum
- Foramen ischiadicum minus: ligt tussen het
ligamentum sacrospinale en sacrotuberale
- Foramen obturatorium: ligt tussen het os pubis en
os ischium
- Lacuna musculorum en lacuna vasorum: liggen
tussen het ligamentum inguinale en os pubis
Op dit plaatje kijk je naar de ‘binnenkant’ van een os
coxum. Hierop zijn veel verschillende structuren te
herkennen:
- Spina iliaca anterior superior (het punt dat je kunt
palperen)
- Tuber ischiadicum: de knobbel op het os ischium
(ligamentum sacrotuberale sluit hierop aan)
- Spina ischiadica: de punt op het os ischium
(ligamentum sacrospinale sluit hierop aan)
- Incisura ischiadica major/minor
- Foramen obturatum
Bij dit plaatje kijk je naar de laterale (buitenkant) van het os
coxum. Er zijn verschillende structuren te herkennen:
- Acetabulum: waarin de femurknop komt.
Uitsteeksels femur: femurkop, trochanter
majur/minor
- Spina iliaca anterior superior
- Tuber ischiadicum
- Foramen obturatum
Foramen ischiadicum majus:
- M. piriformis
- Nervus ischiadicus, aan de onderkant van de piriformis
- A, v en n glutei superior en inferior
- Nervus pudendus, aan de onderkant van de piriformis
- A en v pudenda interna
Deze ruimte wordt onderverdeeld in een foramen suprapiriformis en infrapiriformis. Dat komt omdat
de musculus piriformis door het foramen ischiadicum loopt. De spier begint bij de binnenkant van het
os sacrum, loopt vanaf daar door het foramen ischiadicum major en eindigt op de trochanter major.
De nervus ischiadicus innerveert de hele achterkant van het been. De gluteus maximus ligt over deze
spieren, vaten en zenuwen heen. Deze begint aan de buitenkant van het os sacrum
, In bovenstaande plaatjes is de
musculus piriformis goed te zien. Ook is goed te zien (rechts) hoe de nervus ischiadicus loopt, onder
de piriformis langs. Je ziet ook dat de nervus pudendus onderdoor gaat en daarna door het foramen
ischiadicum minus loopt.
Lacuna vasorum en lacuna musculorum:
- M ileopsoas
- M pectineus
- A, v en n femoralis
De m pectineus begint op het os pubis (onder het
ligamentum inguinale) en loopt tot aan de
trochanter minor. De m. iliacus begint op het os
ileum, en loopt ook tot de trochanter minor. De
psoas major komt van hoger, ongeveer Th12 en
loopt ook mee tot aan de trochanter minor.
Foramen obturatum:
- N, v en a obturatorius
Wordt voornamelijk afgesloten door een membraan (membrana obturatoria) waardoor er maar een
erg kleine doorgang is (canalis obturatorius). Aan de binnenkant ligt de m. obturatoria interna en
musculus obturatorius externus. De internus gaat van de binnenkant naar het dijbeen. Deze spier
draait je been naar buiten toe. Door het foramen lopen de nervus, vena en arteria obturatorius. Ze
gaan naar de mediale zijde van het bovenbeen.
De m. obturator internus ligt over het foramen obturatem aan de binnenkant, de m. obturator
externus aan de buitenkant. De obturator internus maakt ook een rare hoek: hij begint dus aan de
binnenkant van het foramen obturatem, loopt dan door het foramen ischiadicum minus naar de
trochanter major. De levator ani zit via de arcus tendineus vast aan de obturator internus.
