Hoofdstuk 11: Eighteenth-century dynastic rivalries and politics
18e eeuws statensysteem
Het was een patroon van concurrentie en samenwerking waarin machtige staten vochten voor
dynastieke en wereldlijke macht. Dit deden ze door huwelijken, erfenissen,
bondgenootschappen en oorlog. De staten zorgden er samen voor dat er geen 1 de grootste
macht kreeg. Wereldhandel en kolonialisme dragen ook bij aan de macht van een staat.
Rivalen – kolonialisme leidde tot conflicten tussen de grootmachten. Engeland mocht van
Spanje slaven handelen en daarvoor mochten zij 1x per jaar in een Spaanse haven aanmeren.
Toch was er veel illegale handel en conflicten tussen de twee, in een ongeluk werd een oor
afgehakt en begon de war of jenkins ear.
De hanoverians en de Stuarts in Engeland – Anne volgde WIII op. Zij had geen levende
kinderen en het parlement nam the act of succesion in 1701 aan, waardoor er geen katholieken
meer op de troon mochten komen. Hierdoor kwamen Hanoverians aan de macht. In 1707
werd in de act of union bepaald dat GB voortaan 1 was, de Schotten kregen een plek in het
parlement, maar niet naar verhouding. De reden voor de unie was dat het parlement bang was
dat de Schotten samen zouden werken met de katholieke broer van Anne. Katholieken werden
op alle terreinen benadeeld.
Koning George I was geen goede koning. In de unie van Utrecht stond dat hij bepaalde
gebieden en rechten kreeg van het Spaanse rijk, maar dat vond hij te veel een compromis. Zijn
heerschappij werd bedreigd door katholieke steun van de Jacobieten, waarin Frankrijk en
Schotland samen James III op de troon probeerden te krijgen. George II was net zo slecht als
zijn vader, maar hij prak wel Engels. Charles Edward Stuart viel Engeland aan mbv de
Schotten. Hij heeft nooit Londen aangevallen en zijn eigen mannen keerden zich tegen hem.
De Pruisisch-Oostenrijkse rivalen – Charles VI had moeite om zijn land bij elkaar te houden
na de sucessieoorlog met Spanje en voerde de pragmatische sanctie in, waardoor ook vrouwen
op de troon mochten. Zijn dochter Maria Theresia werd koningin. Zij kon alleen geen keizer
van het Heilige Roomse rijk worden. Frederik II de grote was een directe bedreiging. Hij
maakte een staatsexamen voor zijn bureaucraten en organiseerde grote projecten. Hij zorgde
ervoor dat hij zuinig was en alles kon betalen. Hij hield de adel onder controle.
Conflicten tussen grote machten
De Oostenrijkse succesieoorlog – Frederik de grote viel een welvarend deel van het
Habsburgse rijk aan met zijn sterke leger aangevoerd door een gecentraliseerde democratie
met genoeg belastinggeld. Het Habsburgse rijk omvatte vele rijkjes, waarin privileges,
tradities en culturen de autoriteit ondermijnden. Er heerste ook een troonstrijd. Met behulp
van Hongaarse troepen wist Maria de opstand neer te slaan. Er kwam een bondgenootschap
die samen tegen Frederik zodat hij niet te machtig werd en er kwam vrede in 1745: de vrede
van Dresden. De Engelsen werden in de strijd getrokken omdat ze Hanover moesten
beschermen. In 1748, met het verdrag van Aix-la-Chapelle kwam er een eind aan de oorlog.
De zevenjarige oorlog – het was de eerste wereldoorlog vanwege de commerciële interesses
van Frankrijk en Engeland die in conflict kwamen in Noord-Amerika. Dit was ook geen
oorlog tussen koningen, maar tussen naties, met vaderlandse enthousiasme. In de
diplomatieke revolutie van 1756 werd bepaald dat Polen voortaan een eigen staat zou zijn en
eindigde een lange serie conflicten tussen Frankrijk en de Habsburgers. Nadat Engeland en
Frankrijk andere bondgenoten hadden gekozen, kwam er weer oorlog.
18e eeuws statensysteem
Het was een patroon van concurrentie en samenwerking waarin machtige staten vochten voor
dynastieke en wereldlijke macht. Dit deden ze door huwelijken, erfenissen,
bondgenootschappen en oorlog. De staten zorgden er samen voor dat er geen 1 de grootste
macht kreeg. Wereldhandel en kolonialisme dragen ook bij aan de macht van een staat.
Rivalen – kolonialisme leidde tot conflicten tussen de grootmachten. Engeland mocht van
Spanje slaven handelen en daarvoor mochten zij 1x per jaar in een Spaanse haven aanmeren.
Toch was er veel illegale handel en conflicten tussen de twee, in een ongeluk werd een oor
afgehakt en begon de war of jenkins ear.
De hanoverians en de Stuarts in Engeland – Anne volgde WIII op. Zij had geen levende
kinderen en het parlement nam the act of succesion in 1701 aan, waardoor er geen katholieken
meer op de troon mochten komen. Hierdoor kwamen Hanoverians aan de macht. In 1707
werd in de act of union bepaald dat GB voortaan 1 was, de Schotten kregen een plek in het
parlement, maar niet naar verhouding. De reden voor de unie was dat het parlement bang was
dat de Schotten samen zouden werken met de katholieke broer van Anne. Katholieken werden
op alle terreinen benadeeld.
Koning George I was geen goede koning. In de unie van Utrecht stond dat hij bepaalde
gebieden en rechten kreeg van het Spaanse rijk, maar dat vond hij te veel een compromis. Zijn
heerschappij werd bedreigd door katholieke steun van de Jacobieten, waarin Frankrijk en
Schotland samen James III op de troon probeerden te krijgen. George II was net zo slecht als
zijn vader, maar hij prak wel Engels. Charles Edward Stuart viel Engeland aan mbv de
Schotten. Hij heeft nooit Londen aangevallen en zijn eigen mannen keerden zich tegen hem.
De Pruisisch-Oostenrijkse rivalen – Charles VI had moeite om zijn land bij elkaar te houden
na de sucessieoorlog met Spanje en voerde de pragmatische sanctie in, waardoor ook vrouwen
op de troon mochten. Zijn dochter Maria Theresia werd koningin. Zij kon alleen geen keizer
van het Heilige Roomse rijk worden. Frederik II de grote was een directe bedreiging. Hij
maakte een staatsexamen voor zijn bureaucraten en organiseerde grote projecten. Hij zorgde
ervoor dat hij zuinig was en alles kon betalen. Hij hield de adel onder controle.
Conflicten tussen grote machten
De Oostenrijkse succesieoorlog – Frederik de grote viel een welvarend deel van het
Habsburgse rijk aan met zijn sterke leger aangevoerd door een gecentraliseerde democratie
met genoeg belastinggeld. Het Habsburgse rijk omvatte vele rijkjes, waarin privileges,
tradities en culturen de autoriteit ondermijnden. Er heerste ook een troonstrijd. Met behulp
van Hongaarse troepen wist Maria de opstand neer te slaan. Er kwam een bondgenootschap
die samen tegen Frederik zodat hij niet te machtig werd en er kwam vrede in 1745: de vrede
van Dresden. De Engelsen werden in de strijd getrokken omdat ze Hanover moesten
beschermen. In 1748, met het verdrag van Aix-la-Chapelle kwam er een eind aan de oorlog.
De zevenjarige oorlog – het was de eerste wereldoorlog vanwege de commerciële interesses
van Frankrijk en Engeland die in conflict kwamen in Noord-Amerika. Dit was ook geen
oorlog tussen koningen, maar tussen naties, met vaderlandse enthousiasme. In de
diplomatieke revolutie van 1756 werd bepaald dat Polen voortaan een eigen staat zou zijn en
eindigde een lange serie conflicten tussen Frankrijk en de Habsburgers. Nadat Engeland en
Frankrijk andere bondgenoten hadden gekozen, kwam er weer oorlog.
