Pancreatitis en lever falen
Acute pancreatitis:
Ontstekingsreactie in de pancreas, met abdominale pijn en verhoogde levels van pancreatische
enzymen( amylase, lipase).
Twee typen pancreatitis:
oedemateuze pancreatitis alleen inflammatie pancreas zonder omliggende organen aan te tasten. ;
self-limiting disease met buikpijn, misselijkheid en braken. Lage mortaliteit (< 2%) behoeft nauwelijks
IC zorg.
Necrotiserende pancreatitis: in 10-15% van de gevallen, gekarakteriseerd door gebieden met
necrotische destructie van de pancreas, normaliter met progressieve systemische inflammatie, en 1
of meer extraabdominale organen die mee doen( longen, nieren of circulatie). Mortaliteit van 40%.
behoeft IC zorg.
Etiologie:
40% van de gevallen door galstenen, 30% door alcohol abusus, 20% idiopathisch.
Minder vaak voorkomend: trauma, hypertriglyceridemie, medicatie(PCM, pentamidine, cotrimoxazol)
omeprazol, furosemide), infecties(HIV, CMV, mycoplasma, legionalle) en vasculitis.
Diagnose:
verhoging van amylase en lipase( >3x limiet) en bewijs op CT met contrast.
Enzymen:
Amylase: klieft zetmeel kleinere polysaccharides, komt uit de speekselklieren, pancreas en fallopian
tubes. Na 6-12u stijgt amylase bij pancreatitis, gaat terug naar normaal waarden na 3-5 dagen.
Amylase heeft een hoge sens maar lage specificiteit 70% voor diagnose.
Lage spec is te wijten aan meerdere aandoeningen die dit kunnen veroorzaken( pancreatitis,
cholecystitis, nierfalen, parotitis, peptische ulcera, darm obstructie of infarcering, lever ziekte, EUG,
diabetische ketoacidose, alcohol intox, etc)
Lipase:
zorgt voor hydrolyse van triglycerides om glycerol en vrije vetzuren te maken. Lipase komt uit de tong,
pancreas, lever, darm en circulerende lipoproteines. Bij acute pancreatitis, zal serum lipase eerder
stijgen dan amylase ( 4-8u) en langer verhoogd blijven ( 8-14 dagen)
ook bij lipase meerdere afwijkingen bij verhoging, echter verhoging bij lipase tot pancreas niveaus
vrijwle alleen bij pancreatitis. meer specifiek dan amylase.
>3x verhoogd heeft sens en spec van 80-100 %
Lipase kan gebruikt worden als solitaire diagnostische evaluatie, amylase erbij prikken voegt niks toe
aan diagnostische accuraatheid. maar enzymen alleen zeggen niet over de ernst van de ziekte.
, CT
meest betrouwbare test voor acute pancreatitis en kan tevens differenteren tussen de oedemateuze
vorm en necrotizerende vorm.
verdikte pancreas en rand helemaal blurry, ( oedeem)
Of
geen contrast in een dele an de pancreas ( necrose)
Dit beeld moet zich vaak in een week vormen meerdere CT’s nodig. CT zonder contrast kan
moeilijker ondershceid maken tussen oedemateus en necrotiserende pancreatitis.
Galwegen; galstenen zijn de leading cause van pancratitis altijd galwegen controleren.
dit kan met de CT abdomen of met echografie.
Ernstige pancratitis:
vaak necrotiserend, met persisterende (>48u) schade aan meer dan 1 orgaan systeem door
progressieve systemische inflammatie. Vaak zijn de longen aagedaan en ontwikkelt zich er een ARDS.
Nieren AKI, en circulatoir ( hypotensie en shock). De enzymen en CT hebben weinig overeenkomst
met de kliniek.
moitoring op IC en onderliggende oorzaak aanpakken
+ supportive care voor extrapancreatische organen( ventilatie bijv.)
vroege enterale tubes voor voeding, managen van intra-abdominale complicaties.
Circulatie support:
volume rescusitatie en vasopressie zn
vloeistof therapie:
door lekkende cappillairen veel vochtverlies. Geen overeenkomst tussen krystalloid of colloid.
maar krystalloiden hebben voorkeur.
krystalloiden: 20ml/kg (+/- 1.5 L) in 60-90 minuten infuseren
daarna infusie van 250 ml/u voor de volgende 24-48u om een MAP van > 65mmHg te behouden.
volume infusie kan oedeem veregeren kan ARDS verergeren en het risico op abdominaal
compartiment syndroom vergroten. Daarom infusie goed houden op gewenste bloeddruk en urine
output( niet groter dan 250 ml/u). Als infusie niet voldoende effect heeft vasopressie starten.
Vasopressie:
noradrenaline; initiele infusie van 0.1 mugram/ kg/u
omhoog titreren tot er een MAP is van > 65 mmHg. ( vermijd fenylefrine)
Profylactische AB
1/3 patienten met necrotiserende pancreatitis ontwikkelen infecties in de gebieden rondom de
pancreas. Bijna altijd gram negatieve darm bacterien. 7-10 dagen na het begin van de therapie.
Zijn moeilijk te behandelen en zorgen voor verhoogde mortaliteit. AB profylaxe verbeterd
Acute pancreatitis:
Ontstekingsreactie in de pancreas, met abdominale pijn en verhoogde levels van pancreatische
enzymen( amylase, lipase).
Twee typen pancreatitis:
oedemateuze pancreatitis alleen inflammatie pancreas zonder omliggende organen aan te tasten. ;
self-limiting disease met buikpijn, misselijkheid en braken. Lage mortaliteit (< 2%) behoeft nauwelijks
IC zorg.
Necrotiserende pancreatitis: in 10-15% van de gevallen, gekarakteriseerd door gebieden met
necrotische destructie van de pancreas, normaliter met progressieve systemische inflammatie, en 1
of meer extraabdominale organen die mee doen( longen, nieren of circulatie). Mortaliteit van 40%.
behoeft IC zorg.
Etiologie:
40% van de gevallen door galstenen, 30% door alcohol abusus, 20% idiopathisch.
Minder vaak voorkomend: trauma, hypertriglyceridemie, medicatie(PCM, pentamidine, cotrimoxazol)
omeprazol, furosemide), infecties(HIV, CMV, mycoplasma, legionalle) en vasculitis.
Diagnose:
verhoging van amylase en lipase( >3x limiet) en bewijs op CT met contrast.
Enzymen:
Amylase: klieft zetmeel kleinere polysaccharides, komt uit de speekselklieren, pancreas en fallopian
tubes. Na 6-12u stijgt amylase bij pancreatitis, gaat terug naar normaal waarden na 3-5 dagen.
Amylase heeft een hoge sens maar lage specificiteit 70% voor diagnose.
Lage spec is te wijten aan meerdere aandoeningen die dit kunnen veroorzaken( pancreatitis,
cholecystitis, nierfalen, parotitis, peptische ulcera, darm obstructie of infarcering, lever ziekte, EUG,
diabetische ketoacidose, alcohol intox, etc)
Lipase:
zorgt voor hydrolyse van triglycerides om glycerol en vrije vetzuren te maken. Lipase komt uit de tong,
pancreas, lever, darm en circulerende lipoproteines. Bij acute pancreatitis, zal serum lipase eerder
stijgen dan amylase ( 4-8u) en langer verhoogd blijven ( 8-14 dagen)
ook bij lipase meerdere afwijkingen bij verhoging, echter verhoging bij lipase tot pancreas niveaus
vrijwle alleen bij pancreatitis. meer specifiek dan amylase.
>3x verhoogd heeft sens en spec van 80-100 %
Lipase kan gebruikt worden als solitaire diagnostische evaluatie, amylase erbij prikken voegt niks toe
aan diagnostische accuraatheid. maar enzymen alleen zeggen niet over de ernst van de ziekte.
, CT
meest betrouwbare test voor acute pancreatitis en kan tevens differenteren tussen de oedemateuze
vorm en necrotizerende vorm.
verdikte pancreas en rand helemaal blurry, ( oedeem)
Of
geen contrast in een dele an de pancreas ( necrose)
Dit beeld moet zich vaak in een week vormen meerdere CT’s nodig. CT zonder contrast kan
moeilijker ondershceid maken tussen oedemateus en necrotiserende pancreatitis.
Galwegen; galstenen zijn de leading cause van pancratitis altijd galwegen controleren.
dit kan met de CT abdomen of met echografie.
Ernstige pancratitis:
vaak necrotiserend, met persisterende (>48u) schade aan meer dan 1 orgaan systeem door
progressieve systemische inflammatie. Vaak zijn de longen aagedaan en ontwikkelt zich er een ARDS.
Nieren AKI, en circulatoir ( hypotensie en shock). De enzymen en CT hebben weinig overeenkomst
met de kliniek.
moitoring op IC en onderliggende oorzaak aanpakken
+ supportive care voor extrapancreatische organen( ventilatie bijv.)
vroege enterale tubes voor voeding, managen van intra-abdominale complicaties.
Circulatie support:
volume rescusitatie en vasopressie zn
vloeistof therapie:
door lekkende cappillairen veel vochtverlies. Geen overeenkomst tussen krystalloid of colloid.
maar krystalloiden hebben voorkeur.
krystalloiden: 20ml/kg (+/- 1.5 L) in 60-90 minuten infuseren
daarna infusie van 250 ml/u voor de volgende 24-48u om een MAP van > 65mmHg te behouden.
volume infusie kan oedeem veregeren kan ARDS verergeren en het risico op abdominaal
compartiment syndroom vergroten. Daarom infusie goed houden op gewenste bloeddruk en urine
output( niet groter dan 250 ml/u). Als infusie niet voldoende effect heeft vasopressie starten.
Vasopressie:
noradrenaline; initiele infusie van 0.1 mugram/ kg/u
omhoog titreren tot er een MAP is van > 65 mmHg. ( vermijd fenylefrine)
Profylactische AB
1/3 patienten met necrotiserende pancreatitis ontwikkelen infecties in de gebieden rondom de
pancreas. Bijna altijd gram negatieve darm bacterien. 7-10 dagen na het begin van de therapie.
Zijn moeilijk te behandelen en zorgen voor verhoogde mortaliteit. AB profylaxe verbeterd
