Diergeneeskunde jaar 3 Voortplanting Practica
Voortplanting – Practica
Practicum 1 – Vrouwelijk geslachtsapparaat
ZELFSTUDIE
Indifferente ontwikkeling van de gonaden
Tijdens de indifferente fase van de ontwikkeling van de gonaden, migreren
gameten (primordiale geslachtscellen (PGCs)) van de dooierzak naar het
gonadale primordium. Deze PGCs zullen later de geslachtscellen in de
volwassen gonaden worden. Je kan ze als eerst aantonen in het epiblast. Je
kan PGCs histologisch aantonen doordat ze een hoge alkalische
Practicum 1 – Vrouwelijk geslachtsapparaat
fosfatase-activiteit hebben en omdat ze pluripotente trancriptiefactoren
zoals Oct4 tot expressie brengen. De cellen passeren de primitiefstreep en
gaan in een cluster liggen in het extra-embryonale mesoderm, vlakbij de
basis van de allantoïs. Daarna worden ze geïntegreerd in het endoderm van de posterior zijde van de dooierzak, om vervolgens
weer naar het mesoderm te verschuiven. Van daaruit migreren ze door de wand van de einddarm naar de nieuw gevormde
genitale lijst. Voor deze migratie naar de genitale lijst is actieve locomotie nodig: dit gebeurt door een amoebe-achtige beweging.
Bij vogels gaat de migratie heel anders, daar komen de PGCs via de bloedbaan in de genitale lijst. Tijdens de migratie zullen
PGCs blijven delen, maar vele blijven met elkaar verbonden door lange cytoplasmatische uitstulpingen. Ook brengen ze
transcriptiefactor Oct4 tot expressie die zorgt dat ze pluripotent blijven (dit is hetzelfde gen als wat ervoor zorgt dat blastomeren
en de ICM in embryo’s ongedifferentieerd blijft). PGCs kan je vinden in de genitale lijst vanaf...
- Dag 16 bij het varken
- Dag 21 bij de hond
- Dag 22 bij het schaap
- Dag 25 bij het rund
Ongeveer 1000-2000 PGCs worden opgenomen in de genitale lijst. Een paar dagen hierna gaan ze onder mitotisch arrest. Bij
vrouwelijke embryo’s zal de meiose in de foetale periode al starten, maar bij mannelijke embryo’s zal pas vanaf de puberteit
meiose plaatsvinden.
De gonaden ontwikkelen vanuit intermediair mesoderm langs de ventromediale zijde van de mesonefros.
De vroege genitale lijst bestaat uit 3 soorten cellen:
1. Lokale mesenchymale cellen
2. Cellen uit het coeloom-epitheel (embryonale buikholte)
3. Cellen uit de verdwijnende mesonefrische tubuli
Een van de eerste genen die nodig is voor de vorming v/d gonaden is WT-1. Ook Lim-1 is belangrijk, zonder dat gen kunnen geen
gonaden vormen. Genetisch gezien wordt het geslacht van het embryo al bij de bevruchting v astgesteld, maar de genitale lijst blijft
morfologisch ongedifferentieerd tijdens de eerste weken. Pas wanneer de PGCs aankomen in de genitale lijst, zullen er
geslachtsstrengen gevormd worden. Dit zijn proliferaties van epitheel rondom de PGCs. Op dit moment is het echter nog steeds
ongedifferentieerd en daarom noem je het nu nog indifferente gonaden.
Differentiatie van de ovaria
Bij vrouwelijke dieren zorgt expressie van Dax-1 (die tot expressie komt wanneer Sry er niet is) voor supressie van testesvorming,
waardoor de indifferente gonaden zullen differentiëren in ovaria. Hiervoor zijn levensvatbare geslachtscellen nodig. Wanneer
PGCs dus niet de genitale lijsten bereiken, kunnen er geen ovaria ontstaan. Wanneer de PGCs in de genitale lijsten zijn
aangekomen zullen ze zich verzamelen in de corticale regio van het toekomstige ovarium. Daar worden ze omgeven door platte
cellen genaamd follikelcellen/granulosacellen. Mogelijke oorsprongen van deze cellen zijn uit het coeloomepitheel, de primitieve
geslachtsstrengen, of een combinatie hiervan. Wanneer een primaire geslachtscel omgeven wordt door voorlopers van zulke
follikelcellen noem je het oögonia. Eerst gaan ze in mitose en later in de profase van meiose – wanneer dat begint, noem je de
geslachtscellen primaire oöcyten en samen met de follikelcellen heet het een primordiaal follikel.
Tussen de medulla en cortex vormt zich een tunica albuginea om de twee lagen te scheiden. In de cortex zitten dus de eicellen en
in de medulla zit vasculair stroma (afkomstig v/d mesonefros). Voor de rest degenereren alle mesonefros-resten in het vrouwelijke
embryo.
Bij het volwassen dier blijven de ovaria bedekt met kubisch epitheel wat niet wordt vervangen door mesotheel, waardoor de ovaria
niet in typisch peritoneum worden bedekt.
Het paard is een uitzondering: de follikels ontwikkelen zich centraal in de ovaria, overeenkomstig met de medulla. De non-
folliculaire regio zit juist perifeer op de plek van de cortex.
,Diergeneeskunde jaar 3 Voortplanting Practica
Ontwikkeling van het buizensysteem
Tijdens de indifferente periode bezitten embryo’s zowel mannelijke als
vrouwelijke buisjes: de ductus mesonephricus (gangen van Wolff) en de
ductus paramesonephricus (gangen van Müller). De mesonephricus ligt
het dichtst bij de gonaden en de paramesonephricus ligt daarnaast (allebei
beiderzijds). De ductus paramesonephricus begint in de abdominale holte en
fuseert caudaal met de andere ductus paramesonephricus om samen uit te
komen in de urogenitale sinus.
Terwijl de ovaria groeien komen ze meer posterior en lateraal te liggen. Bij
hond en kat liggen de ovaria uiteindelijk caudaal van de nier, bij het paard
halverwege tussen de nieren en de bekkeningang. Bij varkens en koeien
liggen ze al helemaal ver caudaal, bijna bij de bekkeningang. Wanneer ze op
de goeie plek liggen worden ze gestabiliseerd door ligamenten:
Craniaal het ligamentum suspensorium ovarii met veel vaten,
ontstaat uit het embryonale ligamentum diaphragmaticus van de
mesonephros.
Caudaal het ligamentum proprium tussen ovarium en uterushoorn
Restant van het gubernaculum (= ligament tussen lies en
mesonephros) vormt het ligamentum teres uteri.
De voortplantingstractus van het vrouwelijke dier bestaat uit de oviducten,
uterus, cervix en vagina. Nadat de ovaria zich ontwikkeld hebben, zal het
buizensysteem omvormen naar het vrouwelijke fenotype. De afwezigheid van
MIS (Müllerian inhibiting substance) zorgt ervoor dat de gang van Müller zich
kan ontwikkelen in het vrouwelijke geslachtsapparaat. In beide gangen kan je
drie structuren onderscheiden:
1. Anterior deel dat in de abdominale holte uitkomt;
2. Transverseel deel dat de ductus mesonephricus kruist;
3. Posterior deel dat fuseert met de andere gang van Müller.
Terwijl de ovaria afdalen, gaan de eerste twee delen zich ontwikkelen tot een
oviduct en het derde deel vormt de uterus, cervix en het craniale deel v/d
vagina (dmv differentiatie van het epitheel). De ductus mesonephricus gaat in
regressie. Dit gebeurt doordat mannelijke hormonen afwezig zijn.
Het meest anterior uiteinde van het oviduct is trechtervormig en noem je het infundibulum, deze opent in de coeloomholte.
Na fusie van de gangen van Müller ontstaat een brede transversale vouw, vanuit de gangen naar de bekkenwand, en deze wordt
het ligamentum latum (broad ligament) van de uterus.
De morfologie van de uterus verschilt per diersoort en is afhankelijk van de mate van fusie tussen de twee gangen van Müller.
Uterus duplex = beide baarmoedermonden komen apart uit in een vagina. Bij knaagdieren en konijn.
Uterus simplex = de oviducten komen uit in een gezamenlijke uterus. Bij primaten en mensen.
Uterus bicornis = twee uterushoornen komen dmv een gezamenlijke cervix uit in de vagina. Bij hond, kat, etc. Er zit een
groot of gedeeltelijk septum tussen de twee hoornen.
De uterus bevat bij elk zoogdier klieren, deze ontwikkelen zich pas postnataal. Het moment waarop is wel zeer diersoortspecifiek.
Ontwikkeling van de vagina
Het craniale deel van de vagina ontstaat uit het laatste stukje ductus paramesonephricus. Wanneer de uiteindes van de ductus
, Diergeneeskunde jaar 3 Voortplanting Practica
paramesonephricus fuseren met het epitheel van de urogenitale
sinus wordt de epitheliale vaginale plaat gevormd. Het anterior
uiteinde hiervan blijft prolifereren, waardoor de afstand tussen de
uterus en de urogenitale sinus steeds groter wordt.
De vagina heeft dus een tweeledige oorsprong: een stukje vanuit
de ductus paramesonephricus, en een stukje uit de urogenitale
sinus. Het caudale stuk van de urogenitale sinus vormt het
vestibulum. Het lumen van de vagina is van de urogenitale
sinus gescheiden door een dun vliesje, het hymen
(maagdenvlies) die bestaat uit een dun laagje vaginale cellen
en epitheel. Het hymen breekt echter al snel en is dan niet meer
te vinden.
Ontwikkeling van de externe genitaliën
De externe genitalia ontstaan uit drie plekken van mesodermaal weefsel
rond de cloaca. Anteroventraal van het cloacale membraan wordt het
genitale tuberkel gevormd. Lateraal van het cloacale membraan
ontstaan de urogenitale plooien. Deze worden al snel gescheiden in
urethrale plooien en anale plooien. Perifeer van de urogenitale plooien
ontstaan de genitale zwellingen, die bij beide geslachten eerst gelijk
zijn. Daarna vormen epitheliale cellen van de urogenitale sinus een
utrethrale plaat die daarna uitholt tot een kanaal. De urogenitale plooien
worden groter en fuseren bij het vrouwelijk dier alleen dorsaal en
ventraal.
- Genitale tuberkel wordt de clitoris
- Urogenitale plooien worden de labia minora
- Genitale zwellingen verdwijnen tijdens de foetale periode,
behalve bij mens (worden daar labia majora).
- Urogenitale sinus vestibulum (hierin openen de vagina en de
urethra)
ANATOMIE
Ovaria (eierstokken)
De ovaria zijn stevige, ellipsvormige structuren met vaak een onregelmatig oppervlak vanwege de follikels. Bij de merrie hebben ze
de vorm van een nier en zijn ze relatief groot. Je vindt de ovaria dorsaal in het abdomen, vlakbij de uiteinden van de
uterushoornen. Elk ovarium zit in het craniale deel (mesovarium) van het ligamentum latum.
Wanneer je een ovarium doorsnijdt zie je in het midden een losmazig, goed doorbloed deel, met daar omheen een stevigere ‘schil’.
Elk follikel in de cortex bevat één eicel. Wanneer er ovulatie plaatsvindt knapt het follikel open en komt de eicel vrij. In de
restanten van het follikel gaan de granulosa- en thecacellen prolifereren om een stevig corpus luteum (geel lichaam) te vormen.
Wanneer er geen bevruchting plaatsvindt gaat het corpus luteum degenereren, dit kan je zien aan vacuolisatie van het cytoplasma.
Progesteron wordt gemaakt door een corpus luteum. Oestrogenen worden gemaakt door rijpende follikels.
Oviducten (eileiders)
De oviducten zijn smal en erg flexibel. Ze ‘vangen’ een vrijgekomen eicel
om deze naar de uterus te begeleiden. Bevruchting vindt vaak plaats in
een oviduct. Je kan een oviduct opdelen in een paar delen:
- Infundibulum = ‘trechter’ die de eicel opvangt
- Ampulla = het meest proximale deel na het infundibulum
- Isthmus = smaller en meer bijeengeklonterd. Mondt uit in de
uterus.
De wand van het oviduct bestaat uit een tunica serosa, tunica muscularis
en (geplooide) tunica mucosa. Het oviduct is opgehangen in de
mesosalpinx, een zijplooi van het ligamentum latum.
Uterus (baarmoeder)
In alle gedomesticeerde dieren heeft het mediale deel van de uterus twee segmenten: de cervix (baarmoederhals) ligt caudaal en
heeft een erg dikke wand. Deze werkt als een soort sfincter en deze controleert de toegang tot de baarmoeder. Een deel van de
cervix (portio vaginalis of baarmoedermond) stulpt uit in het vaginale lumen. Het tweede segment is het corpus uteri. Aan de
buitenkant hiervan kan je niet goed de inwendige grootte inschatten omdat hij vrijwel altijd dicht zit, maar dmv rectale palpatie kan
je wel voelen hoe groot de baarmoeder (vooral de cervix) is. De cervix ligt namelijk binnen de bekkenholte, tussen het rectum en
de blaas. De rest van de uterus ligt in het abdomen boven de darmen. De uterus bevat 3 lagen; perimetrium (serosa),
myometrium (muscularis), en endometrium (mucosa). Het endometrium is erg dik en meestal bedekt met simpel cilindrisch
epitheel.
Voortplanting – Practica
Practicum 1 – Vrouwelijk geslachtsapparaat
ZELFSTUDIE
Indifferente ontwikkeling van de gonaden
Tijdens de indifferente fase van de ontwikkeling van de gonaden, migreren
gameten (primordiale geslachtscellen (PGCs)) van de dooierzak naar het
gonadale primordium. Deze PGCs zullen later de geslachtscellen in de
volwassen gonaden worden. Je kan ze als eerst aantonen in het epiblast. Je
kan PGCs histologisch aantonen doordat ze een hoge alkalische
Practicum 1 – Vrouwelijk geslachtsapparaat
fosfatase-activiteit hebben en omdat ze pluripotente trancriptiefactoren
zoals Oct4 tot expressie brengen. De cellen passeren de primitiefstreep en
gaan in een cluster liggen in het extra-embryonale mesoderm, vlakbij de
basis van de allantoïs. Daarna worden ze geïntegreerd in het endoderm van de posterior zijde van de dooierzak, om vervolgens
weer naar het mesoderm te verschuiven. Van daaruit migreren ze door de wand van de einddarm naar de nieuw gevormde
genitale lijst. Voor deze migratie naar de genitale lijst is actieve locomotie nodig: dit gebeurt door een amoebe-achtige beweging.
Bij vogels gaat de migratie heel anders, daar komen de PGCs via de bloedbaan in de genitale lijst. Tijdens de migratie zullen
PGCs blijven delen, maar vele blijven met elkaar verbonden door lange cytoplasmatische uitstulpingen. Ook brengen ze
transcriptiefactor Oct4 tot expressie die zorgt dat ze pluripotent blijven (dit is hetzelfde gen als wat ervoor zorgt dat blastomeren
en de ICM in embryo’s ongedifferentieerd blijft). PGCs kan je vinden in de genitale lijst vanaf...
- Dag 16 bij het varken
- Dag 21 bij de hond
- Dag 22 bij het schaap
- Dag 25 bij het rund
Ongeveer 1000-2000 PGCs worden opgenomen in de genitale lijst. Een paar dagen hierna gaan ze onder mitotisch arrest. Bij
vrouwelijke embryo’s zal de meiose in de foetale periode al starten, maar bij mannelijke embryo’s zal pas vanaf de puberteit
meiose plaatsvinden.
De gonaden ontwikkelen vanuit intermediair mesoderm langs de ventromediale zijde van de mesonefros.
De vroege genitale lijst bestaat uit 3 soorten cellen:
1. Lokale mesenchymale cellen
2. Cellen uit het coeloom-epitheel (embryonale buikholte)
3. Cellen uit de verdwijnende mesonefrische tubuli
Een van de eerste genen die nodig is voor de vorming v/d gonaden is WT-1. Ook Lim-1 is belangrijk, zonder dat gen kunnen geen
gonaden vormen. Genetisch gezien wordt het geslacht van het embryo al bij de bevruchting v astgesteld, maar de genitale lijst blijft
morfologisch ongedifferentieerd tijdens de eerste weken. Pas wanneer de PGCs aankomen in de genitale lijst, zullen er
geslachtsstrengen gevormd worden. Dit zijn proliferaties van epitheel rondom de PGCs. Op dit moment is het echter nog steeds
ongedifferentieerd en daarom noem je het nu nog indifferente gonaden.
Differentiatie van de ovaria
Bij vrouwelijke dieren zorgt expressie van Dax-1 (die tot expressie komt wanneer Sry er niet is) voor supressie van testesvorming,
waardoor de indifferente gonaden zullen differentiëren in ovaria. Hiervoor zijn levensvatbare geslachtscellen nodig. Wanneer
PGCs dus niet de genitale lijsten bereiken, kunnen er geen ovaria ontstaan. Wanneer de PGCs in de genitale lijsten zijn
aangekomen zullen ze zich verzamelen in de corticale regio van het toekomstige ovarium. Daar worden ze omgeven door platte
cellen genaamd follikelcellen/granulosacellen. Mogelijke oorsprongen van deze cellen zijn uit het coeloomepitheel, de primitieve
geslachtsstrengen, of een combinatie hiervan. Wanneer een primaire geslachtscel omgeven wordt door voorlopers van zulke
follikelcellen noem je het oögonia. Eerst gaan ze in mitose en later in de profase van meiose – wanneer dat begint, noem je de
geslachtscellen primaire oöcyten en samen met de follikelcellen heet het een primordiaal follikel.
Tussen de medulla en cortex vormt zich een tunica albuginea om de twee lagen te scheiden. In de cortex zitten dus de eicellen en
in de medulla zit vasculair stroma (afkomstig v/d mesonefros). Voor de rest degenereren alle mesonefros-resten in het vrouwelijke
embryo.
Bij het volwassen dier blijven de ovaria bedekt met kubisch epitheel wat niet wordt vervangen door mesotheel, waardoor de ovaria
niet in typisch peritoneum worden bedekt.
Het paard is een uitzondering: de follikels ontwikkelen zich centraal in de ovaria, overeenkomstig met de medulla. De non-
folliculaire regio zit juist perifeer op de plek van de cortex.
,Diergeneeskunde jaar 3 Voortplanting Practica
Ontwikkeling van het buizensysteem
Tijdens de indifferente periode bezitten embryo’s zowel mannelijke als
vrouwelijke buisjes: de ductus mesonephricus (gangen van Wolff) en de
ductus paramesonephricus (gangen van Müller). De mesonephricus ligt
het dichtst bij de gonaden en de paramesonephricus ligt daarnaast (allebei
beiderzijds). De ductus paramesonephricus begint in de abdominale holte en
fuseert caudaal met de andere ductus paramesonephricus om samen uit te
komen in de urogenitale sinus.
Terwijl de ovaria groeien komen ze meer posterior en lateraal te liggen. Bij
hond en kat liggen de ovaria uiteindelijk caudaal van de nier, bij het paard
halverwege tussen de nieren en de bekkeningang. Bij varkens en koeien
liggen ze al helemaal ver caudaal, bijna bij de bekkeningang. Wanneer ze op
de goeie plek liggen worden ze gestabiliseerd door ligamenten:
Craniaal het ligamentum suspensorium ovarii met veel vaten,
ontstaat uit het embryonale ligamentum diaphragmaticus van de
mesonephros.
Caudaal het ligamentum proprium tussen ovarium en uterushoorn
Restant van het gubernaculum (= ligament tussen lies en
mesonephros) vormt het ligamentum teres uteri.
De voortplantingstractus van het vrouwelijke dier bestaat uit de oviducten,
uterus, cervix en vagina. Nadat de ovaria zich ontwikkeld hebben, zal het
buizensysteem omvormen naar het vrouwelijke fenotype. De afwezigheid van
MIS (Müllerian inhibiting substance) zorgt ervoor dat de gang van Müller zich
kan ontwikkelen in het vrouwelijke geslachtsapparaat. In beide gangen kan je
drie structuren onderscheiden:
1. Anterior deel dat in de abdominale holte uitkomt;
2. Transverseel deel dat de ductus mesonephricus kruist;
3. Posterior deel dat fuseert met de andere gang van Müller.
Terwijl de ovaria afdalen, gaan de eerste twee delen zich ontwikkelen tot een
oviduct en het derde deel vormt de uterus, cervix en het craniale deel v/d
vagina (dmv differentiatie van het epitheel). De ductus mesonephricus gaat in
regressie. Dit gebeurt doordat mannelijke hormonen afwezig zijn.
Het meest anterior uiteinde van het oviduct is trechtervormig en noem je het infundibulum, deze opent in de coeloomholte.
Na fusie van de gangen van Müller ontstaat een brede transversale vouw, vanuit de gangen naar de bekkenwand, en deze wordt
het ligamentum latum (broad ligament) van de uterus.
De morfologie van de uterus verschilt per diersoort en is afhankelijk van de mate van fusie tussen de twee gangen van Müller.
Uterus duplex = beide baarmoedermonden komen apart uit in een vagina. Bij knaagdieren en konijn.
Uterus simplex = de oviducten komen uit in een gezamenlijke uterus. Bij primaten en mensen.
Uterus bicornis = twee uterushoornen komen dmv een gezamenlijke cervix uit in de vagina. Bij hond, kat, etc. Er zit een
groot of gedeeltelijk septum tussen de twee hoornen.
De uterus bevat bij elk zoogdier klieren, deze ontwikkelen zich pas postnataal. Het moment waarop is wel zeer diersoortspecifiek.
Ontwikkeling van de vagina
Het craniale deel van de vagina ontstaat uit het laatste stukje ductus paramesonephricus. Wanneer de uiteindes van de ductus
, Diergeneeskunde jaar 3 Voortplanting Practica
paramesonephricus fuseren met het epitheel van de urogenitale
sinus wordt de epitheliale vaginale plaat gevormd. Het anterior
uiteinde hiervan blijft prolifereren, waardoor de afstand tussen de
uterus en de urogenitale sinus steeds groter wordt.
De vagina heeft dus een tweeledige oorsprong: een stukje vanuit
de ductus paramesonephricus, en een stukje uit de urogenitale
sinus. Het caudale stuk van de urogenitale sinus vormt het
vestibulum. Het lumen van de vagina is van de urogenitale
sinus gescheiden door een dun vliesje, het hymen
(maagdenvlies) die bestaat uit een dun laagje vaginale cellen
en epitheel. Het hymen breekt echter al snel en is dan niet meer
te vinden.
Ontwikkeling van de externe genitaliën
De externe genitalia ontstaan uit drie plekken van mesodermaal weefsel
rond de cloaca. Anteroventraal van het cloacale membraan wordt het
genitale tuberkel gevormd. Lateraal van het cloacale membraan
ontstaan de urogenitale plooien. Deze worden al snel gescheiden in
urethrale plooien en anale plooien. Perifeer van de urogenitale plooien
ontstaan de genitale zwellingen, die bij beide geslachten eerst gelijk
zijn. Daarna vormen epitheliale cellen van de urogenitale sinus een
utrethrale plaat die daarna uitholt tot een kanaal. De urogenitale plooien
worden groter en fuseren bij het vrouwelijk dier alleen dorsaal en
ventraal.
- Genitale tuberkel wordt de clitoris
- Urogenitale plooien worden de labia minora
- Genitale zwellingen verdwijnen tijdens de foetale periode,
behalve bij mens (worden daar labia majora).
- Urogenitale sinus vestibulum (hierin openen de vagina en de
urethra)
ANATOMIE
Ovaria (eierstokken)
De ovaria zijn stevige, ellipsvormige structuren met vaak een onregelmatig oppervlak vanwege de follikels. Bij de merrie hebben ze
de vorm van een nier en zijn ze relatief groot. Je vindt de ovaria dorsaal in het abdomen, vlakbij de uiteinden van de
uterushoornen. Elk ovarium zit in het craniale deel (mesovarium) van het ligamentum latum.
Wanneer je een ovarium doorsnijdt zie je in het midden een losmazig, goed doorbloed deel, met daar omheen een stevigere ‘schil’.
Elk follikel in de cortex bevat één eicel. Wanneer er ovulatie plaatsvindt knapt het follikel open en komt de eicel vrij. In de
restanten van het follikel gaan de granulosa- en thecacellen prolifereren om een stevig corpus luteum (geel lichaam) te vormen.
Wanneer er geen bevruchting plaatsvindt gaat het corpus luteum degenereren, dit kan je zien aan vacuolisatie van het cytoplasma.
Progesteron wordt gemaakt door een corpus luteum. Oestrogenen worden gemaakt door rijpende follikels.
Oviducten (eileiders)
De oviducten zijn smal en erg flexibel. Ze ‘vangen’ een vrijgekomen eicel
om deze naar de uterus te begeleiden. Bevruchting vindt vaak plaats in
een oviduct. Je kan een oviduct opdelen in een paar delen:
- Infundibulum = ‘trechter’ die de eicel opvangt
- Ampulla = het meest proximale deel na het infundibulum
- Isthmus = smaller en meer bijeengeklonterd. Mondt uit in de
uterus.
De wand van het oviduct bestaat uit een tunica serosa, tunica muscularis
en (geplooide) tunica mucosa. Het oviduct is opgehangen in de
mesosalpinx, een zijplooi van het ligamentum latum.
Uterus (baarmoeder)
In alle gedomesticeerde dieren heeft het mediale deel van de uterus twee segmenten: de cervix (baarmoederhals) ligt caudaal en
heeft een erg dikke wand. Deze werkt als een soort sfincter en deze controleert de toegang tot de baarmoeder. Een deel van de
cervix (portio vaginalis of baarmoedermond) stulpt uit in het vaginale lumen. Het tweede segment is het corpus uteri. Aan de
buitenkant hiervan kan je niet goed de inwendige grootte inschatten omdat hij vrijwel altijd dicht zit, maar dmv rectale palpatie kan
je wel voelen hoe groot de baarmoeder (vooral de cervix) is. De cervix ligt namelijk binnen de bekkenholte, tussen het rectum en
de blaas. De rest van de uterus ligt in het abdomen boven de darmen. De uterus bevat 3 lagen; perimetrium (serosa),
myometrium (muscularis), en endometrium (mucosa). Het endometrium is erg dik en meestal bedekt met simpel cilindrisch
epitheel.
