ONCO CO1 Fysiotherapie en oncologie
Jenny Schlatmann??
- Acute – net ontdekt de ziekte
- Curatief - behandelfase
- Laatste fase, palliatieve fase – dat er niks meer aan gedaan kan worden
- Terminale fase – uiteindelijk bedlegerig etc
o Acuut – curatief – palliatief - terminaal
Kennis: medische oncologie
- ziekte
- behandeling
- (contra-)indicaties
- prognose
Vaardigheden:
- analyse
- communicatie
- technische vaardigheden
Voorbeelden fysiotherapie: status na mammacarcinoom
Vaardigheden in context: palliatieve zorg
Analyse vaardigheden
- kanker leidt tot complexe problematiek
- diagnose en behandeling hebben invloed op welbevinden
o fysiek
o psychisch
o sociaal
o spiritueel
o BEWEGEND FUNCTIONEREN!
Analyse vaardigheden
- gebruik modellen
o ICF
o MDBB
o Probleem Analyse Model (PPA)
Hoe komt het dat de patiënt zo vermoeid blijft en bespreek dit met de patiënt
Communicatieve vaardigheden
- gedragsbeïnvloeding/therapietrouw
- coaching van coping-gedrag: empowerment, zelfmanagement
- coaching: gezondheidsvoorlichting
- coping-gedrag: vaardigheden in psychosociale oncologie
Technische vaardigheden
- ontspanningstherapie (Schultz, muziek)
- trainingsschema’s (graded activity), lopen, fietsen, zwemmen, fitness
- pijnbestrijding
o TENS, postmastectomie(borstamputatie) n intercostobrachialis 10% vrouwen
o massage
o medicatie signaleren!
- Oedeemtherapie: compressie, oefentherapie onder andere mobilisatie en manuele lymfe drainage
Problemen (borst)kankerpatiënt (status na mammacarcinoom)
- immobiliteit: littekenweefsel (okselkliertoilet)
- pijn
- (lymf)oedeem
- vermoeidheid
, Mobiliteit
- fysiotherapie postoperatief na okselkliertoilet
- na 5 dagen start oefentherapie binnen
o pijngrens
o doel: normaliseren bewegingsuitslagen schouder
o middel: oefeninstructie/huiswerkoefeningen
o na 3 maanden normaal gesproken volledig herstel
o maar: endorotatie blijft vaak verminderd
Postoperatief oefenen
- 116 patiënten, variatie op anteflectie en abductie
- 58 binnen 2 dagen boven 90 graden bewegen
- 58 na 1 week rust boven de 90 graden bewegen
- lymfoedeem 16 in vroege groep
- lymfoedeem 6 in late groep
Postoperatief: okselkliertoilet
- uitval nervi intercostobrachiales
o doof gevoel thorax, achterzijde/binnenzijde bovenarm
o daardoor: gevoel oedeem
o daardoor: sturingsproblemen arm
o leidt vaak tot neuropathie op termijn (postmastectomie pijnsyndroom (PMPS))
- tromboflebitis/axillary web/vascular string blijven mobiliseren, in de oksel een streng wat de
anteflexie verminderd
o mobilisatie van de string d.m.v. massage
o mobiliserende oefentherapie
- uitval nervus thoracis longus
o meestal herstel scapula alata (vleugelstand) binnen 9 maanden
o tot herstel:
functioneel niet boven 90 graden
ter onderhoud mobiliteit oefenen in ruglig om scapula te fixeren
- inklemming plexus brachialis in het litteken
- beperking vanuit litteken in de oksel
Radiotherapie
- beperkingen in huid en onderhuids bindweefsel
- neuritis plexus brachialis
- schade aan periost
Eerste instantie: voorkomen van (verdere) bewegingsbeperkingen op basis van fibrosering
Bewegingsbeperkingen, langer dan 3 maanden bestaand, zijn vrijwel onbehandelbaar
Oefentherapie rond radiotherapie
- mobiliserende oefentherapie
- intensiteit afhankelijk van de reactiviteit
- controle tot 2 jaar na einde radiotherapie
Klinimetrie
- lastmeter: brede inventarisatie
- DASH: evalueert beperkingen en klachten bovenste extremiteit
- Gewrichtsfunctie
- Spierkracht
- NRS: pijn en vermoeidheid
- PSK: patiënt specifieke klachten
Richtlijn behandelwijze lymfoedeem
- conservatief
- DLT: lymfedrainage, oefentherapie en zwachtelen
Jenny Schlatmann??
- Acute – net ontdekt de ziekte
- Curatief - behandelfase
- Laatste fase, palliatieve fase – dat er niks meer aan gedaan kan worden
- Terminale fase – uiteindelijk bedlegerig etc
o Acuut – curatief – palliatief - terminaal
Kennis: medische oncologie
- ziekte
- behandeling
- (contra-)indicaties
- prognose
Vaardigheden:
- analyse
- communicatie
- technische vaardigheden
Voorbeelden fysiotherapie: status na mammacarcinoom
Vaardigheden in context: palliatieve zorg
Analyse vaardigheden
- kanker leidt tot complexe problematiek
- diagnose en behandeling hebben invloed op welbevinden
o fysiek
o psychisch
o sociaal
o spiritueel
o BEWEGEND FUNCTIONEREN!
Analyse vaardigheden
- gebruik modellen
o ICF
o MDBB
o Probleem Analyse Model (PPA)
Hoe komt het dat de patiënt zo vermoeid blijft en bespreek dit met de patiënt
Communicatieve vaardigheden
- gedragsbeïnvloeding/therapietrouw
- coaching van coping-gedrag: empowerment, zelfmanagement
- coaching: gezondheidsvoorlichting
- coping-gedrag: vaardigheden in psychosociale oncologie
Technische vaardigheden
- ontspanningstherapie (Schultz, muziek)
- trainingsschema’s (graded activity), lopen, fietsen, zwemmen, fitness
- pijnbestrijding
o TENS, postmastectomie(borstamputatie) n intercostobrachialis 10% vrouwen
o massage
o medicatie signaleren!
- Oedeemtherapie: compressie, oefentherapie onder andere mobilisatie en manuele lymfe drainage
Problemen (borst)kankerpatiënt (status na mammacarcinoom)
- immobiliteit: littekenweefsel (okselkliertoilet)
- pijn
- (lymf)oedeem
- vermoeidheid
, Mobiliteit
- fysiotherapie postoperatief na okselkliertoilet
- na 5 dagen start oefentherapie binnen
o pijngrens
o doel: normaliseren bewegingsuitslagen schouder
o middel: oefeninstructie/huiswerkoefeningen
o na 3 maanden normaal gesproken volledig herstel
o maar: endorotatie blijft vaak verminderd
Postoperatief oefenen
- 116 patiënten, variatie op anteflectie en abductie
- 58 binnen 2 dagen boven 90 graden bewegen
- 58 na 1 week rust boven de 90 graden bewegen
- lymfoedeem 16 in vroege groep
- lymfoedeem 6 in late groep
Postoperatief: okselkliertoilet
- uitval nervi intercostobrachiales
o doof gevoel thorax, achterzijde/binnenzijde bovenarm
o daardoor: gevoel oedeem
o daardoor: sturingsproblemen arm
o leidt vaak tot neuropathie op termijn (postmastectomie pijnsyndroom (PMPS))
- tromboflebitis/axillary web/vascular string blijven mobiliseren, in de oksel een streng wat de
anteflexie verminderd
o mobilisatie van de string d.m.v. massage
o mobiliserende oefentherapie
- uitval nervus thoracis longus
o meestal herstel scapula alata (vleugelstand) binnen 9 maanden
o tot herstel:
functioneel niet boven 90 graden
ter onderhoud mobiliteit oefenen in ruglig om scapula te fixeren
- inklemming plexus brachialis in het litteken
- beperking vanuit litteken in de oksel
Radiotherapie
- beperkingen in huid en onderhuids bindweefsel
- neuritis plexus brachialis
- schade aan periost
Eerste instantie: voorkomen van (verdere) bewegingsbeperkingen op basis van fibrosering
Bewegingsbeperkingen, langer dan 3 maanden bestaand, zijn vrijwel onbehandelbaar
Oefentherapie rond radiotherapie
- mobiliserende oefentherapie
- intensiteit afhankelijk van de reactiviteit
- controle tot 2 jaar na einde radiotherapie
Klinimetrie
- lastmeter: brede inventarisatie
- DASH: evalueert beperkingen en klachten bovenste extremiteit
- Gewrichtsfunctie
- Spierkracht
- NRS: pijn en vermoeidheid
- PSK: patiënt specifieke klachten
Richtlijn behandelwijze lymfoedeem
- conservatief
- DLT: lymfedrainage, oefentherapie en zwachtelen
