Samenvatting Stappenplannen Materieel strafrecht UvA

Stappenplannen materieel strafrecht

Week 1
Dimensies van het legaliteitsbeginsel
- De constitutionele dimensie (primair): de wetgever verleent bij wet het recht tot straffen.
Vooral voor de verlening van bevoegdheden en formulering hiervan.
- De rechtsbeschermde dimensie: de wet stelt grenzen aan het recht tot straffen.
Beschermt de rechtszekerheid en rechtsgelijkheid.
- De generaal-preventieve dimensie: strafrecht is een instrument om het volk in toom te
houden en te sturen. Heeft normerende werking; brengt normen tot uitdrukking.

Interpretatie methodes:
- Grammaticale interpretatie: de rechter kijkt naar de betekenis van de tekst van de
desbetreffende wettelijke bepaling
- Wetshistorische interpretatie: de rechter laat de bepaling afhangen van de bedoeling die
de wetgever heeft gehad met het in leven roepen van de wettelijke bepaling
- Wet systematische interpretatie: de rechter kijkt naar het systeem van de regeling
waarvan de bepaling deel uitmaakt
- Teleologische interpretatie: de rechter kijkt naar de strekking of de ratio van de bepaling
met het bestanddeel. Hierbij wordt gekeken naar de betekenis naar huidige opvatting
- Functionele interpretatie: de bepaling verkrijgt een betekenis voor het concrete geval


Week 2
Vormen van causaliteit:
a. Duidelijk CSQN-verband, maar complexiteit ligt ergens anders
b. Twijfel over CSQN-verband i.v.m. nalaten
c. Twijfel over CSQN-verband i.v.m. mogelijke alternatieve causaliteit

Welke vorm van causaliteit?
1. Is er een duidelijk CSQN-verband? Categorie A
2. Twijfel over CSQN-verband? Categorie B of C

Kan de gedraging redelijkerwijs worden toegerekend aan de verdachte?
Categorie A
0. Benoem HR Letale longembolie: “Voor het aannemen van een causaal verband tussen
gedraging en gevolg moet worden uitgegaan van de leer van redelijke toerekening”
1. Aard van de gedraging  Is deze geschikt om het gevolg teweeg te brengen? Altijd het
slachtoffer nemen zoals het is.
(HR Haarlemse Doodslag & HR Aortaperforatie)
 Niet letaal letsel  niet voorzienbaar (voorbeeld: grove medische fout)
Niet redelijk toerekenbaar
• Niet letaal letsel  maar gevolg is een normale complicatie die hoort bij het
toegebrachte letsel
Wel redelijk toerekenbaar (HR Letale Longembolie)
• Wel letaal letsel  gedraging van verdachte veroorzaakt een letsel dat uit zichzelf
dodelijk is

, Wel redelijk toerekenbaar (HR Haarlemse doodslag)
Bijdragen of factoren van anderen doen er niet toe

2. Opzet/schuldverband  Afhankelijk van het delict kijken naar culpa of voorwaardelijk
opzet.
- Materieel opzetdelict  stap 1 + opzet = meestal redelijk toe te rekenen (HR
Haarlemse doodslag)
- Culpoos gevolgdelict  stap 1 + voorzienbaarheid = meestal redelijk toe te rekenen
(HR-etalage ruit)
- Delict met geobjectiveerd gevolg  stap 1 + voorzienbaarheid = meestal redelijk toe
te rekenen (HR-pantoffel schedelbreuk)
3. Ratio delictsomschrijving  Welke rechtsbelangen heeft de wetgever hier beoogd te
beschermen? (HR shaken babysyndroom)
4. Contra-indicaties  Zijn er dingen die meegewogen moeten worden waardoor het niet
redelijk is om toe te rekenen? Hoe meer contra-indicaties hoe minder redelijk om toe te
rekenen.
- Medische complicatie waar geen rekening mee gehouden kon worden (HR Letale
longembolie)
- Medische fout (HR Aortaperforatie en Haarlemse doodslag)
- Eigen keuze slachtoffer (HR Niet-behandelde longinfectie)

Categorie B
0. Benoem HR Letale longembolie: “Voor het aannemen van een causaal verband tussen
gedraging en gevolg moet worden uitgegaan van de leer van redelijke toerekening”
1. Aard van de gedraging  Was er een zorgplicht?
2. Opzet/schuldverband  Het gaat om een nalaten, dus niet van toepassing.
3. Ratio delictsomschrijving  Welk rechtsbelang heeft de wetgever hier beoogd te
beschermen? (HR Shaken Baby) (Artikel 255 jo 257 Sr)
4. Contra-indicaties  Zijn er dingen die meegewogen moeten worden waardoor het niet
redelijk is om toe te rekenen? Hoe meer contra-indicaties hoe minder redelijk om toe te
rekenen.
- Medische complicatie waar geen rekening mee gehouden kon worden (HR Letale
longembolie)
- Medische fout (HR Aortaperforatie en Haarlemse doodslag)
- Eigen keuze slachtoffer (HR Niet-behandelde longinfectie)

Categorie C
0. Benoem HR Letale longembolie: “Voor het aannemen van een causaal verband tussen
gedraging en gevolg moet worden uitgegaan van de leer van redelijke toerekening”
1. Checken of er een CSQN-verband is  Zo nee? Stap 2
2. Aard van de gedraging  aannemelijkheid met aanzienlijke mate van waarschijnlijkheid.
HR Groninger HIV toets:
- Kan de gedraging van de verdachte een onmisbare schakel hebben gevormd?
- Is het aannemelijk dat het gevolg met aanzienlijke mate van waarschijnlijkheid door die
gedraging is veroorzaakt?