Samenvatting Infrastructuur en beleid sv

1. Sportverenigingen
1.1 Historie en ontwikkelingen
Artikel 8 grondwet: vrijheid vereniging vastgelegd
 Het was niet altijd vanzelfsprekend om zomaar een vereniging op te richten
 1848: ‘vrijheid van vereniging’ grondwettelijk vastgelegd. (tegelijk met vrijheid van
vergadering, onderwijs, rechtstreekste verkiezing 2e kamer)
 1855: uitwerking grondwetsartikel  wet tot regeling en beperking der uitoefening
van het regt van vereeniging en vergadering. (iedereen mocht vereniging oprichten
mits het niet in strijd was met de openbare orde)
 Voor deze tijd kostte het meer moeite om een sportvereniging op te richten: 20+
leden  goedkeuring koning vragen

Initiatief oprichting sportverenigingen kwam in 19e eeuw uit adel / gegoede burgerij
 Voorlopers in schutterijen en sociëteiten: boogschieten, paardrijden, schermen
 Sportieve aspecten werden belangrijker dan de defensieve
 Gewone volk betrekken: tot beschaving brengen en in het gareel te houden
 Kegelen: een van de belangrijkste sporten die periode. Werd in kloosters, sociëteiten
en in het hof beoefend.
 Sporten waarvoor verenigingen werden opgericht: ‘oer-Hollandse’: schaatsen,
kaatsen, kolven, kegelen. Maar ook voor roeien en zeilen.
 Gymnastiek/turnen  beschavingsmotieven. Leraren, artsen, militairen. (1862 1 e
vereniging)
 Gymdocenten actief bij oprichting korfbal, basket en volley verenigingen. Einde 19 e
eeuw  damesafdelingen

Jonge sporters uit stedelijke hogere milieus die verenigingen oprichtten
 Pim Mulier 14 jaar 1879: voetbalclub
 Rond 1900 ong 30.000 lid van vereniging. Kegelen populairst

Blik vanuit het heden;
 Amerikaanse & Oosterse sporten afwezig: latere doorbraak
 Sport werd eerst dus vooral beoefend door de jonge mannen en studenten van goeie
komaf en kwam daarna in beeld bij bredere lagen vd bevolking
 Mobilisatie ten tijde WOI was een katalysator  strijdkrachten aan het sporten

Interbellum
 1919: 8urige werkdag  meer vrije tijd. & Verzuiling  heel veel nieuwe verenigingen
verdeeld over de zuilen
 Oprichting niet makkelijk: ontbonden, tekort geld, kleinschaligheid, kleine
draagkracht, gebrek bestuurders, kerken & gemeente dwarsbomen (vooral
conservatieven)
Tijdens WOII
 Meeste verenigingen konden gwn blijven draaien
 Bezetter had niets tegen sport, behalve dat sommige accomodaties werden
gevorderd, joden niet mochten sporten en engelse woorden in tennis werd verboden
 Bezetter wilde verzuiling aanpakken  eenwording = controle. Verzuilde structuur was
te sterk en ook tot nu zijn sporen van de verzuiling zichtbaar.

, Na de oorlog
 Sportbeoefening nieuwe impuls: nog meer verenigingen, groeiende welvaart,
toename vrije tijd (5daagse werkweek), stijging opleidingsniveau & overheid ging
sport stimuleren vanwege “nationaal jeugdprobleem”  sport als 3e milieu (naast
gezin en school).  maatsch betekenis sportver nam toe

Toenemende erkenning maatschappelijke betekenis sportvereniging gin samen met de
toenemende zorg over hun functioneren.
 Individualisering & groeiend consumentisme belangrijkste maatsch veranderingen
waar sportver mee geconfronteerd worden
 Mensen worden onafhankelijker en minder behoefte aan gezamenlijke activiteiten
 Geen lid maar klant van vereniging: contributie betalen = dienst verwachten  besef
dat hun dienst nodig is om het draaiende te houden gaat weg
 Druk op verenigingen groter  zorg om functioneren  ondersteuningsstructuur om
verenigingen te vitaliseren (door gemeenten etc). Echter maken alleen de grotere
verenigingen hier gebruik van.
 NOC*NSF & KNVB stellen criteria waaraan een vitale sportvereniging moet voldoen

Marktaandeel verenigingssport is kleiner geworden
 Meer mensen zijn gaan sporten maar in verhouding zijn er minder verenigingen
bijgekomen: sporten in informele groepen in openbare ruimte.
 Meer mensen naar fitnesscentra waar ze zelf kunnen kiezen wanneer ze er naartoe
gaan.
 Concurrentie vanuit gemeente: samenwerking met charitatieve sportorganisaties
(Johan Cruyff Foundation etc)
 Nu: 27.000 verenigingen, 24.8000 aangesloten bij NOC*NSF. Eind ’80 waren er
30.000. Belangrijkste oorzaak afname: schaalvergroting: fusie. Gem.aantal leden
stijgt, aantal verenigingen daalt
 Toch zijn de verenigingen dominant. Vooral onder de jeugd.


1.2 Activiteiten
Sportver vervullen voor leden meerdere functies. Belangrijkste: sportbeoefening. Te
onderscheiden;
- beschikb stellen van accomodaties en faciliteiten.
- org wedstrijden etc (Competities worden georganiseerd door de bond, niet door de
vereniging. Medewerking is noodzakelijk.)
- begeleiden sporters
- trainingen geven
Andere functies;
- ontmoetingsmogelijkheden creëren
- persoonlijke ontwikkeling
- identificatiemogelijkheden
 Sociale contacten zijn heel belangrijk motief om lid te blijven  club moet sociale
binding doen.

Functies die individuele belang overstijgen gebeuren vaak impliciet
 Mensen bijeenbrengen in bijv kantine/sportveld  sociale cohesie in samenleving