Samenvatting verplichte
literatuur HC 4
Nepslachtoffers
Kunst – Posttraumatische stressstoornis
In 1980 werd PTSS opgenomen in de DASM. PTSS is in de DSM V niet meer opgenomen in de cluster
angststoornissen, maar in een nieuw cluster over stoornissen die het gevolg zijn van blootstelling aan
een traumatische of anderszins stresserende gebeurtenis. Volgens de huidige DSM-definitie is er
sprake van PTSS indien de gebeurtenis waaraan men is blootgesteld geweest traumatisch van aard is
en gevolg wordt door herbeleving van de traumatische gebeurtenis, vermijding van prikkels die aan
de traumatische gebeurtenis doen herinneren, negatieve veranderingen in gedachten en
gemoedstoestand en veranderingen in prikkelbaarheid en reactiviteit. Van traumatische gebeurtenis
kan worden gesproken bij blootstelling aan de dood, een dreigende dood, ernstig letsel of dreiging
daarvan, of seksueel geweld of de dreiging daarvan. Blootstelling kan zowel direct als indirect. De
klachten die volgen op de blootstelling, moeten ten slotte ten minste een maand aanhouden en
leiden tot substantieel lijden of beperkingen in het dagelijks functioneren om de diagnose PTSS te
kunnen stellen.
Door de enorme variëteit in symptoomcombinaties die kunnen volgen op een traumatische
gebeurtenis, kunnen zeer uiteenlopende klachten leiden tot de diagnose PTSS.
Globaal kunnen drie typen situaties worden onderscheiden waarin het hebben van PTSS kan leiden
tot verkrijging van een financieel voordeel: 1) PTSS is het gevolg van onrechtmatig handelen of
nalaten van een derde 2) PTSS leidt tot arbeidsongeschiktheid 3) PTSS is het gevolg van een
opzettelijk gepleegd geweldsmisdrijf of het verlies van en dierbare die door een dood door schuld-
delict is komen te overlijden.
PTSS die het gevolg is van onrechtmatig handelen of nalaten van een derde
Indien PTSS hierdoor is veroorzaakt, kan deze worden opgevoerd in een onrechtmatige
daadprocedure. Zowel PTSS zelf als de eventueel daaruit voortvloeiende materiële schade kan voor
vergoeding in aanmerking komen. Ook indirecte slachtoffers kunnen van deze mogelijkheid
gebruikmaken, maar alleen wanneer PTSS kan worden aangemerkt als schokschade. Daarvan is
sprake bij directe waarneming van, of confrontatie met een aan een naaste overkomen ernstig
ongeval of misdrijf.
Indien PTSS het gevolg is van een strafbare gedraging waarvoor een verdachte wordt vervolgd, kan
het slachtoffer er ook voor kiezen om zijn vordering voor te leggen aan de strafrechter die over de
betreffende zaak moet oordelen. Dat kan hij doen door zich in het strafproces te voegen als
benadeelde partij. Een vordering van de benadeelde partij komt echter alleen voor behandeling door
de strafrechter in aanmerking, indien deze geen onevenredige belasting van het strafproces oplevert.
Slachtoffers van een traumatische gebeurtenis, kunnen ook hun werkgever civiel aansprakelijk stellen
voor de geleden schade zelfs wanneer een derde de gebeurtenis heeft veroorzaakt. Dat is echter
alleen mogelijk indien het op de weg van de werkgever lag om te voorkomen dat de werknemer aan
de betreffende gebeurtenis zou worden blootgesteld. Bovendien moet de gebeurtenis worden
gekwalificeerd als een bedrijfsongeval of moet PTSS die daar het gevolg van is, kunnen worden
aangemerkt als een beroepsziekte.
, PTSS die leidt tot arbeidsongeschiktheid
Indien PTSS leidt tot arbeidsongeschiktheid kan de betreffende werknemer (ongeacht de eventuele
civiele aansprakelijkheid van zijn werkgever voor de ontstane klachten – gedurende een tijdvak van
104 weken aanspraak maken op doorbetaling van 70% van zijn loon en ten minste het wettelijk
minimumloon. Daarnaast kan hij vaak een beroep doen op een aanvulling van het loon tot 100% op
grond van een collectieve arbeidsovereenkomst of een ambtelijke rechtspositieregeling. Zodra de
verplichting tot loondoorbetaling voor de werkgever komt te vervallen, kan hij bij het UWV een
arbeidsongeschiktheidsuitkering aanvragen.
PTSS die het gevolg is van een opzettelijk gepleegd geweldsmisdrijf of een dood door schuld-delict
Indien PTSS het gevolg is van een opzettelijk gepleegd geweldsmisdrijf of het verlies van een dierbare
die dood door schuld-delict is komen te overlijden, kan men mogelijk ook recht hebben op een
tegemoetkoming uit het Schadefonds Geweldsmisdrijven.
De DSM-definitie van PTSS maakt PTSS om drie redenen tot een aantrekkelijke stoornis voor
fraudeurs. De eerste reden is dat in de DSM-definitie van PTSS wordt afgeweken van een belangrijk
uitgangspunt van DSM, namelijk dat het stellen van een diagnose met losstaan van de oorzaak die
aan de psychische klachten ten grondslag ligt. Om iemand met PTSS te kunnen diagnosticeren vereist
DSM immers dat de betreffende persoon aan een traumatische gebeurtenis is blootgesteld geweest.
Dit vereiste vergroot de kans dat een diagnosticus zich schuldig maakt een de narrative fallacy. De
narrative fallacy is een denkfout die betrekking heeft op onze natuurlijke neiging om gebeurtenissen
te interpreteren als onderdeel van een logisch verhaal. Dat betekent onder meer dat wij onbewust
op zoek gaan naar oorzakelijke verklaringen voor het plaatsvinden van gebeurtenissen. De
traumatische gebeurtenis vormt een plausibele verklaring voor de door de cliënt gerapporteerde
klachten.
De tweede reden is dat de meeste symptomen worden beschreven in subjectieve termen. Het gevolg
hiervan is dat de diagnosticus voor het stellen van de diagnose PTSS in veel gevallen moet afgaan op
hetgeen zijn cliënt hem vertelt over de klachten die hij heeft.
De derde reden waarom de DSM-definitie van PTSS deze stoornis gevoelig maakt voor fraude, is dat
het vrij eenvoudig is om te doen alsof men PTSS heeft. Informatie over symptomen van PTSS is
namelijk in ruime mate beschikbaar op het internet en in folders over de stoornis
Vanwege de gevoeligheid van PTSS voor fraude is het belangrijk dat de diagnosticus onderzoekt of de
gerapporteerde klachten echt zijn. Om daar een indicatie van te krijgen kan hij een symptom validity
test (SVT) afnemen. Drie varianten:
1) De Morel Emotional Numbing Test (MENT).
Is gebaseerd op het idee dat liken PTSS vaak associëren met emotionele vervlakking. In werkelijkheid
is dit helemaal niet kenmerkend voor PTSS. De MENT heeft als voordeel dat de interpretatie van de
opdrachten die deel uitmaken van deze test, niet gevoelig is voor misverstanden door culturele
verschillen tussen de bedenkers van de test en degenen die eraan onderworpen zijn.
2) De Structured Inventory of Malingered Symptoms (SIMS)
De SIMS bestaat uit stellingen over cognitief disfunctioneren, depressieve gevoelens, neurologische
problemen, symptomen van psychose en beperkingen van het geheugen. De SIMS is gebaseerd op
het idee dat respondenten die willen frauderen, geneigd zullen zijn onwaarschijnlijke en bizarre
symptomen te rapporteren. De SIMS is goed in staat om respondenten met onechte klachten te
detecteren.
3) De Wildman Symptom Checklist (WSG)
Stellingen over psychiatrisch getinte symptomen, medisch getinte symptomen en sociaal-wenselijk
gedrag. De WSC is gebaseerd op het idee dat respondenten die willen liegen, niet alleen bereid zullen
zijn stellingen over onwaarschijnlijke symptomen bevestigend te beantwoorden, maar tegelijkertijd
de indruk willen wekken dat zijn sociaal-wenselijk gedrag vertonen.
literatuur HC 4
Nepslachtoffers
Kunst – Posttraumatische stressstoornis
In 1980 werd PTSS opgenomen in de DASM. PTSS is in de DSM V niet meer opgenomen in de cluster
angststoornissen, maar in een nieuw cluster over stoornissen die het gevolg zijn van blootstelling aan
een traumatische of anderszins stresserende gebeurtenis. Volgens de huidige DSM-definitie is er
sprake van PTSS indien de gebeurtenis waaraan men is blootgesteld geweest traumatisch van aard is
en gevolg wordt door herbeleving van de traumatische gebeurtenis, vermijding van prikkels die aan
de traumatische gebeurtenis doen herinneren, negatieve veranderingen in gedachten en
gemoedstoestand en veranderingen in prikkelbaarheid en reactiviteit. Van traumatische gebeurtenis
kan worden gesproken bij blootstelling aan de dood, een dreigende dood, ernstig letsel of dreiging
daarvan, of seksueel geweld of de dreiging daarvan. Blootstelling kan zowel direct als indirect. De
klachten die volgen op de blootstelling, moeten ten slotte ten minste een maand aanhouden en
leiden tot substantieel lijden of beperkingen in het dagelijks functioneren om de diagnose PTSS te
kunnen stellen.
Door de enorme variëteit in symptoomcombinaties die kunnen volgen op een traumatische
gebeurtenis, kunnen zeer uiteenlopende klachten leiden tot de diagnose PTSS.
Globaal kunnen drie typen situaties worden onderscheiden waarin het hebben van PTSS kan leiden
tot verkrijging van een financieel voordeel: 1) PTSS is het gevolg van onrechtmatig handelen of
nalaten van een derde 2) PTSS leidt tot arbeidsongeschiktheid 3) PTSS is het gevolg van een
opzettelijk gepleegd geweldsmisdrijf of het verlies van en dierbare die door een dood door schuld-
delict is komen te overlijden.
PTSS die het gevolg is van onrechtmatig handelen of nalaten van een derde
Indien PTSS hierdoor is veroorzaakt, kan deze worden opgevoerd in een onrechtmatige
daadprocedure. Zowel PTSS zelf als de eventueel daaruit voortvloeiende materiële schade kan voor
vergoeding in aanmerking komen. Ook indirecte slachtoffers kunnen van deze mogelijkheid
gebruikmaken, maar alleen wanneer PTSS kan worden aangemerkt als schokschade. Daarvan is
sprake bij directe waarneming van, of confrontatie met een aan een naaste overkomen ernstig
ongeval of misdrijf.
Indien PTSS het gevolg is van een strafbare gedraging waarvoor een verdachte wordt vervolgd, kan
het slachtoffer er ook voor kiezen om zijn vordering voor te leggen aan de strafrechter die over de
betreffende zaak moet oordelen. Dat kan hij doen door zich in het strafproces te voegen als
benadeelde partij. Een vordering van de benadeelde partij komt echter alleen voor behandeling door
de strafrechter in aanmerking, indien deze geen onevenredige belasting van het strafproces oplevert.
Slachtoffers van een traumatische gebeurtenis, kunnen ook hun werkgever civiel aansprakelijk stellen
voor de geleden schade zelfs wanneer een derde de gebeurtenis heeft veroorzaakt. Dat is echter
alleen mogelijk indien het op de weg van de werkgever lag om te voorkomen dat de werknemer aan
de betreffende gebeurtenis zou worden blootgesteld. Bovendien moet de gebeurtenis worden
gekwalificeerd als een bedrijfsongeval of moet PTSS die daar het gevolg van is, kunnen worden
aangemerkt als een beroepsziekte.
, PTSS die leidt tot arbeidsongeschiktheid
Indien PTSS leidt tot arbeidsongeschiktheid kan de betreffende werknemer (ongeacht de eventuele
civiele aansprakelijkheid van zijn werkgever voor de ontstane klachten – gedurende een tijdvak van
104 weken aanspraak maken op doorbetaling van 70% van zijn loon en ten minste het wettelijk
minimumloon. Daarnaast kan hij vaak een beroep doen op een aanvulling van het loon tot 100% op
grond van een collectieve arbeidsovereenkomst of een ambtelijke rechtspositieregeling. Zodra de
verplichting tot loondoorbetaling voor de werkgever komt te vervallen, kan hij bij het UWV een
arbeidsongeschiktheidsuitkering aanvragen.
PTSS die het gevolg is van een opzettelijk gepleegd geweldsmisdrijf of een dood door schuld-delict
Indien PTSS het gevolg is van een opzettelijk gepleegd geweldsmisdrijf of het verlies van een dierbare
die dood door schuld-delict is komen te overlijden, kan men mogelijk ook recht hebben op een
tegemoetkoming uit het Schadefonds Geweldsmisdrijven.
De DSM-definitie van PTSS maakt PTSS om drie redenen tot een aantrekkelijke stoornis voor
fraudeurs. De eerste reden is dat in de DSM-definitie van PTSS wordt afgeweken van een belangrijk
uitgangspunt van DSM, namelijk dat het stellen van een diagnose met losstaan van de oorzaak die
aan de psychische klachten ten grondslag ligt. Om iemand met PTSS te kunnen diagnosticeren vereist
DSM immers dat de betreffende persoon aan een traumatische gebeurtenis is blootgesteld geweest.
Dit vereiste vergroot de kans dat een diagnosticus zich schuldig maakt een de narrative fallacy. De
narrative fallacy is een denkfout die betrekking heeft op onze natuurlijke neiging om gebeurtenissen
te interpreteren als onderdeel van een logisch verhaal. Dat betekent onder meer dat wij onbewust
op zoek gaan naar oorzakelijke verklaringen voor het plaatsvinden van gebeurtenissen. De
traumatische gebeurtenis vormt een plausibele verklaring voor de door de cliënt gerapporteerde
klachten.
De tweede reden is dat de meeste symptomen worden beschreven in subjectieve termen. Het gevolg
hiervan is dat de diagnosticus voor het stellen van de diagnose PTSS in veel gevallen moet afgaan op
hetgeen zijn cliënt hem vertelt over de klachten die hij heeft.
De derde reden waarom de DSM-definitie van PTSS deze stoornis gevoelig maakt voor fraude, is dat
het vrij eenvoudig is om te doen alsof men PTSS heeft. Informatie over symptomen van PTSS is
namelijk in ruime mate beschikbaar op het internet en in folders over de stoornis
Vanwege de gevoeligheid van PTSS voor fraude is het belangrijk dat de diagnosticus onderzoekt of de
gerapporteerde klachten echt zijn. Om daar een indicatie van te krijgen kan hij een symptom validity
test (SVT) afnemen. Drie varianten:
1) De Morel Emotional Numbing Test (MENT).
Is gebaseerd op het idee dat liken PTSS vaak associëren met emotionele vervlakking. In werkelijkheid
is dit helemaal niet kenmerkend voor PTSS. De MENT heeft als voordeel dat de interpretatie van de
opdrachten die deel uitmaken van deze test, niet gevoelig is voor misverstanden door culturele
verschillen tussen de bedenkers van de test en degenen die eraan onderworpen zijn.
2) De Structured Inventory of Malingered Symptoms (SIMS)
De SIMS bestaat uit stellingen over cognitief disfunctioneren, depressieve gevoelens, neurologische
problemen, symptomen van psychose en beperkingen van het geheugen. De SIMS is gebaseerd op
het idee dat respondenten die willen frauderen, geneigd zullen zijn onwaarschijnlijke en bizarre
symptomen te rapporteren. De SIMS is goed in staat om respondenten met onechte klachten te
detecteren.
3) De Wildman Symptom Checklist (WSG)
Stellingen over psychiatrisch getinte symptomen, medisch getinte symptomen en sociaal-wenselijk
gedrag. De WSC is gebaseerd op het idee dat respondenten die willen liegen, niet alleen bereid zullen
zijn stellingen over onwaarschijnlijke symptomen bevestigend te beantwoorden, maar tegelijkertijd
de indruk willen wekken dat zijn sociaal-wenselijk gedrag vertonen.
