Samenvatting verplichte
literatuur HC 3
Getraumatiseerde slachtoffers
Kunst – De therapeutische werking van slachtofferdeelname aan het
strafproces: Een kritische beschouwing vanuit een
psychotraumaperspectief
Actief recht: Het is voor slachtoffers mogelijk om een actieve rol te hebben in het strafproces
Passief recht: rechten die meer passief van aard zijn, zoals het recht op correcte bejegening.
Het spreekrecht is blijkens de memorie van toelichting ingevoerd ter bevordering van het emotioneel
herstel van slachtoffers. Het is het openbaar afleggen van en verklaring zou sommige slachtoffers
kunnen helpen de gevolgen van het misdrijf geheel of gedeeltelijk te verwerken.
Volgens de huidige definitie is er sprake van een PTSS indien de gebeurtenis waaraan het slachtoffer
blootgesteld is geweest, traumatisch van aard was en gevolgd wordt door herbeleving van de
traumatische gebeurtenis, vermijding van prikkels die aan de traumatische gebeurtenis doen
herinneren, negatieve veranderingen in gedachten en gemoedtoestand en veranderingen in
prikkelbaarheid en reactiviteit. Van een traumatische gebeurtenis kan worden gesproken bij
blootstelling aan de dood, een dreigende dood, ernstig letsel of de dreiging daarvan, of seksueel
geweld of de dreiging daarvan. Blootstelling aan een traumatische gebeurtenis kan zowel direct als
indirect plaatsvinden. De klachten die volgen op de blootstelling moeten ten slotte ten minste een
maand aanhouden en leiden tot substantieel lijden of beperkingen in functioneren om de diagnose
PTSS te kunnen stellen.
Door de enorme variëteit in symptoomcombinaties die kunnen volgen op een traumatische
gebeurtenis, kunnen zeer uiteenlopende klachten leiden tot de diagnose PTSS. Indien het slachtoffer
wel een PTSS ontwikkelt, is vaak wel een medische en/of psychologische interventie noodzakelijk om
terug te keren naar een normaal niveau van emotioneel functioneren.
De relatie tussen de emotionele verwerking van de slachtofferervaring en deelname aan het
strafproces door slachtoffers kan wederkerig worden voorgesteld. Enerzijds kan de emotionele
verwerking van de slachtofferervaring de keuze van het slachtoffer om wel of niet deel te nemen aan
het strafproces beïnvloeden, en anderzijds kan deelname aan het strafproces zijn (of haar)
verwerkingsproces beïnvloeden.
In de eerste plaats kan de emotionele verwerking van het misdrijf van invloed zijn op de keuze van
het slachtoffer om wel of geen aangifte te doen. Vaak kampt het slachtoffer met gevoelens van
schaamte of angst voor nieuw geweld. In de tweede plaats kan de emotionele verwerking van de
slachtofferervaring van invloed zijn op keuzes van het slachtoffer om tijdens het strafproces wel of
geen gebruik te maken van bepaalde processuele rechten.
Bij de invloed van het strafproces op de emotionele verwerking van de slachtofferervaring moet een
onderscheid worden gemaakt tussen de situatie waarin (nog) geen sprake is van abnormale klachten
en waarin daar (al) wel sprake van is. Diverse pre-, peri- en posttraumatische factoren bepalen of
men wel of geen pathologische klachten ontwikkelt.
, Bij prertaumatische factoren gaat het om kenmerken en omstandigheden die reeds ten tijde van de
slachtofferervaring aanwezig waren.
Bij peritraumatische factoren gaat het om kenmerken van de traumatische gebeurtenis, waaronder
de aard en ernst van de gebeurtenis en hetgeen vlak daarna gebeurt.
Bij posttraumatische factoren gaat het ten slotte om kenmerken en omstandigheden van de periode
na de traumatische gebeurtenis, zoals reacties van derden.
Het gevoel correct te zijn bejegend door de politie lijkt dus een buffer te kunnen vormen tegen het
ontwikkelen van abnormale klachtniveaus, terwijl het gevoel incorrect te zijn bejegend (secundaire
victimisatie) wellicht kan bijdragen aan het ontwikkelen van abnormale klachtniveaus.
In de eerste plaats lijkt slechts een kleine minderheid van de slachtoffers van criminaliteit langdurig
emotioneel ontregeld te worden door het misdrijf. De meeste slachtoffers hebben slechts korte tijd
lijst van wat hen is overkomen, maar keren al snel weer terug naar hun oude niveau van emotioneel
welbevinden.
In de tweede plaats is momenteel bijster weinig empirisch onderzoek voorhanden dat gedegen steun
biedt voor de gedachte dat deelname aan het strafproces door slachtoffers van criminaliteit
(anti)therapeutisch kan werken.
Na het verstrijken van de eerste weken na het misdrijf – wanneer ook de tijdelijke, normale
emotionele ontregeling voorbij is – lijkt deelname aan het strafproces in veel gevallen geen
therapeutische werking te kunnen hebben. Veel slachtoffers zullen dan zijn teruggekeerd naar hun
oude niveau van emotioneel functioneren, terwijl slachtoffers die klachten blijven houden niet
gebaat zullen zijn bij de deelname aan het strafproces en zich zullen moeten wenden tot een
psychiater of psycholoog.
Deelname aan het strafproces is als interventie in de meeste gevallen simpelweg niet krachtig
genoeg om een blijvend en substantieel therapeutisch effect te kunnen bewerkstelligen.
literatuur HC 3
Getraumatiseerde slachtoffers
Kunst – De therapeutische werking van slachtofferdeelname aan het
strafproces: Een kritische beschouwing vanuit een
psychotraumaperspectief
Actief recht: Het is voor slachtoffers mogelijk om een actieve rol te hebben in het strafproces
Passief recht: rechten die meer passief van aard zijn, zoals het recht op correcte bejegening.
Het spreekrecht is blijkens de memorie van toelichting ingevoerd ter bevordering van het emotioneel
herstel van slachtoffers. Het is het openbaar afleggen van en verklaring zou sommige slachtoffers
kunnen helpen de gevolgen van het misdrijf geheel of gedeeltelijk te verwerken.
Volgens de huidige definitie is er sprake van een PTSS indien de gebeurtenis waaraan het slachtoffer
blootgesteld is geweest, traumatisch van aard was en gevolgd wordt door herbeleving van de
traumatische gebeurtenis, vermijding van prikkels die aan de traumatische gebeurtenis doen
herinneren, negatieve veranderingen in gedachten en gemoedtoestand en veranderingen in
prikkelbaarheid en reactiviteit. Van een traumatische gebeurtenis kan worden gesproken bij
blootstelling aan de dood, een dreigende dood, ernstig letsel of de dreiging daarvan, of seksueel
geweld of de dreiging daarvan. Blootstelling aan een traumatische gebeurtenis kan zowel direct als
indirect plaatsvinden. De klachten die volgen op de blootstelling moeten ten slotte ten minste een
maand aanhouden en leiden tot substantieel lijden of beperkingen in functioneren om de diagnose
PTSS te kunnen stellen.
Door de enorme variëteit in symptoomcombinaties die kunnen volgen op een traumatische
gebeurtenis, kunnen zeer uiteenlopende klachten leiden tot de diagnose PTSS. Indien het slachtoffer
wel een PTSS ontwikkelt, is vaak wel een medische en/of psychologische interventie noodzakelijk om
terug te keren naar een normaal niveau van emotioneel functioneren.
De relatie tussen de emotionele verwerking van de slachtofferervaring en deelname aan het
strafproces door slachtoffers kan wederkerig worden voorgesteld. Enerzijds kan de emotionele
verwerking van de slachtofferervaring de keuze van het slachtoffer om wel of niet deel te nemen aan
het strafproces beïnvloeden, en anderzijds kan deelname aan het strafproces zijn (of haar)
verwerkingsproces beïnvloeden.
In de eerste plaats kan de emotionele verwerking van het misdrijf van invloed zijn op de keuze van
het slachtoffer om wel of geen aangifte te doen. Vaak kampt het slachtoffer met gevoelens van
schaamte of angst voor nieuw geweld. In de tweede plaats kan de emotionele verwerking van de
slachtofferervaring van invloed zijn op keuzes van het slachtoffer om tijdens het strafproces wel of
geen gebruik te maken van bepaalde processuele rechten.
Bij de invloed van het strafproces op de emotionele verwerking van de slachtofferervaring moet een
onderscheid worden gemaakt tussen de situatie waarin (nog) geen sprake is van abnormale klachten
en waarin daar (al) wel sprake van is. Diverse pre-, peri- en posttraumatische factoren bepalen of
men wel of geen pathologische klachten ontwikkelt.
, Bij prertaumatische factoren gaat het om kenmerken en omstandigheden die reeds ten tijde van de
slachtofferervaring aanwezig waren.
Bij peritraumatische factoren gaat het om kenmerken van de traumatische gebeurtenis, waaronder
de aard en ernst van de gebeurtenis en hetgeen vlak daarna gebeurt.
Bij posttraumatische factoren gaat het ten slotte om kenmerken en omstandigheden van de periode
na de traumatische gebeurtenis, zoals reacties van derden.
Het gevoel correct te zijn bejegend door de politie lijkt dus een buffer te kunnen vormen tegen het
ontwikkelen van abnormale klachtniveaus, terwijl het gevoel incorrect te zijn bejegend (secundaire
victimisatie) wellicht kan bijdragen aan het ontwikkelen van abnormale klachtniveaus.
In de eerste plaats lijkt slechts een kleine minderheid van de slachtoffers van criminaliteit langdurig
emotioneel ontregeld te worden door het misdrijf. De meeste slachtoffers hebben slechts korte tijd
lijst van wat hen is overkomen, maar keren al snel weer terug naar hun oude niveau van emotioneel
welbevinden.
In de tweede plaats is momenteel bijster weinig empirisch onderzoek voorhanden dat gedegen steun
biedt voor de gedachte dat deelname aan het strafproces door slachtoffers van criminaliteit
(anti)therapeutisch kan werken.
Na het verstrijken van de eerste weken na het misdrijf – wanneer ook de tijdelijke, normale
emotionele ontregeling voorbij is – lijkt deelname aan het strafproces in veel gevallen geen
therapeutische werking te kunnen hebben. Veel slachtoffers zullen dan zijn teruggekeerd naar hun
oude niveau van emotioneel functioneren, terwijl slachtoffers die klachten blijven houden niet
gebaat zullen zijn bij de deelname aan het strafproces en zich zullen moeten wenden tot een
psychiater of psycholoog.
Deelname aan het strafproces is als interventie in de meeste gevallen simpelweg niet krachtig
genoeg om een blijvend en substantieel therapeutisch effect te kunnen bewerkstelligen.
