Nierop, Van den Eshof & Brandt – A practical approach to sexual abuse
allegations: Netherlands Expert committee for equivocal sexual abuse
allegations
In 1999 is het Nederlandse expertisecomité Twijfelachtige beschuldigingen van seksueel misbruik
opgericht. Het LEBZ voorziet de officier van justitie in een zo vroeg mogelijk stadium van het proces
(het politieonderzoek) van multidisciplinaire diskundige kennis en verbetert de kwaliteit van de door
de politie verzamelde informatie en bewijsmateriaal dat kan worden gebruik voor de vervolging van
zedenzaken bij de rechtbank.
Onderzoek naar en berechting van beschuldigingen van seksueel misbruik, mede onder invloed van
de feministische beweging, kreeg de politie, het OM en de wetgever in de jaren 80 geleidelijk meer
aandacht voor seksueel geweld. Er ontwikkelde zich een meer slachtoffergerichte aanpak en de
rechten van slachtoffers werden erkend in beleidsregels en wetten.
Ook in de klinische setting en in het onderzoek was er een groeiende belangstelling voor slachtoffers
en victimologie. In de jaren 90 was er een explosieve groei van publicaties over trauma en PTSS.
Binnen de traumaliteratuur heeft seksueel misbruik een bijzondere plaats gekregen. Sommige
auteurs stelden dat seksueel misbruik zo traumatisch kan zijn dat het kan worden verdrongen uit het
geheugen van het slachtoffer. Evenzo beweerden ze dat deze verdrongen herinneringen later door
middel van therapie konden worden teruggehaald. Onder onderzoekers woedde een verhitte
discussie over de geloofwaardigheid van opgehaalde herinneringen, de zogenaamde ‘memory wars’.
Elke persoon wordt verondersteld onschuldig te zijn dus als een onderzoek of rechtszaak er
simpelweg niet in slaagt om de kwestie buiten redelijke twijfel op te lossen, heeft de verdachte of
beklaagde recht op het voordeel van het vermoeden. Maar dit kan voor sommige mensen moeilijk
zijn om te accepteren. Vooral in seksuele zaken. Sommige personen zijn geneigd te denken dat er een
andere veronderstelling moet zijn: dat de beschuldiger te geloven is.
In 1993 stelde het Ministerie van Justitie een werkgroep in om onderzoek te doen naar ritueel
misbruik en om suggesties te doen voor meldingsprocedures, omdat in 1992 meerdere meldingen in
de jeugdzorg waren gemaakt over mogelijk ritueel misbruik.
In 1997 gaf Van Koppen advies aan de politie hoe om te gaan met meldingen die gebaseerd zijn op
hervonden herinneringen. De aanbevelingen hadden niet alleen betrekking op hervonden
herinneringen, maar ook op beschuldigingen gebaseerd op herinneringen voor drie jaar en
beschuldigingen op basis van ritueel misbruik.
In 1999 is de ‘Aanwijzing Strafrechtelijke Opsporing in Afhankelijkheidsrelaties’ in werking getreden.
Ze waren een dwingende richtlijn voor het functioneren van de politie en stelden dat de focus van
een opsporingsonderzoek altijd gericht moet zijn op het onderzoeken van feiten om de waarheid te
achterhalen. Het impliciete doel van de Aanwijzingen was om ervoor te zorgen dat personen die
beschuldigd werden van seksueel misbruik niet te snel werden aangehouden vanwege de schade die
dit kon toebrengen aan een onderzoek, aan de beschuldigde en aan de aanklager.
LEBZ bestaat uit een team van deskundigen, onderzoekspychologen, rechercheurs van zedendelicten
en onafhankelijke adviseurs die deskundig zijn op het gebied van geheugen, cognitie en
psychopathologie. Ze kunnen dubbelzinnige beschuldigingen op elk moment in het onderzoek
beoordelen en advies geven over de beste manier om verder te gaan.
allegations: Netherlands Expert committee for equivocal sexual abuse
allegations
In 1999 is het Nederlandse expertisecomité Twijfelachtige beschuldigingen van seksueel misbruik
opgericht. Het LEBZ voorziet de officier van justitie in een zo vroeg mogelijk stadium van het proces
(het politieonderzoek) van multidisciplinaire diskundige kennis en verbetert de kwaliteit van de door
de politie verzamelde informatie en bewijsmateriaal dat kan worden gebruik voor de vervolging van
zedenzaken bij de rechtbank.
Onderzoek naar en berechting van beschuldigingen van seksueel misbruik, mede onder invloed van
de feministische beweging, kreeg de politie, het OM en de wetgever in de jaren 80 geleidelijk meer
aandacht voor seksueel geweld. Er ontwikkelde zich een meer slachtoffergerichte aanpak en de
rechten van slachtoffers werden erkend in beleidsregels en wetten.
Ook in de klinische setting en in het onderzoek was er een groeiende belangstelling voor slachtoffers
en victimologie. In de jaren 90 was er een explosieve groei van publicaties over trauma en PTSS.
Binnen de traumaliteratuur heeft seksueel misbruik een bijzondere plaats gekregen. Sommige
auteurs stelden dat seksueel misbruik zo traumatisch kan zijn dat het kan worden verdrongen uit het
geheugen van het slachtoffer. Evenzo beweerden ze dat deze verdrongen herinneringen later door
middel van therapie konden worden teruggehaald. Onder onderzoekers woedde een verhitte
discussie over de geloofwaardigheid van opgehaalde herinneringen, de zogenaamde ‘memory wars’.
Elke persoon wordt verondersteld onschuldig te zijn dus als een onderzoek of rechtszaak er
simpelweg niet in slaagt om de kwestie buiten redelijke twijfel op te lossen, heeft de verdachte of
beklaagde recht op het voordeel van het vermoeden. Maar dit kan voor sommige mensen moeilijk
zijn om te accepteren. Vooral in seksuele zaken. Sommige personen zijn geneigd te denken dat er een
andere veronderstelling moet zijn: dat de beschuldiger te geloven is.
In 1993 stelde het Ministerie van Justitie een werkgroep in om onderzoek te doen naar ritueel
misbruik en om suggesties te doen voor meldingsprocedures, omdat in 1992 meerdere meldingen in
de jeugdzorg waren gemaakt over mogelijk ritueel misbruik.
In 1997 gaf Van Koppen advies aan de politie hoe om te gaan met meldingen die gebaseerd zijn op
hervonden herinneringen. De aanbevelingen hadden niet alleen betrekking op hervonden
herinneringen, maar ook op beschuldigingen gebaseerd op herinneringen voor drie jaar en
beschuldigingen op basis van ritueel misbruik.
In 1999 is de ‘Aanwijzing Strafrechtelijke Opsporing in Afhankelijkheidsrelaties’ in werking getreden.
Ze waren een dwingende richtlijn voor het functioneren van de politie en stelden dat de focus van
een opsporingsonderzoek altijd gericht moet zijn op het onderzoeken van feiten om de waarheid te
achterhalen. Het impliciete doel van de Aanwijzingen was om ervoor te zorgen dat personen die
beschuldigd werden van seksueel misbruik niet te snel werden aangehouden vanwege de schade die
dit kon toebrengen aan een onderzoek, aan de beschuldigde en aan de aanklager.
LEBZ bestaat uit een team van deskundigen, onderzoekspychologen, rechercheurs van zedendelicten
en onafhankelijke adviseurs die deskundig zijn op het gebied van geheugen, cognitie en
psychopathologie. Ze kunnen dubbelzinnige beschuldigingen op elk moment in het onderzoek
beoordelen en advies geven over de beste manier om verder te gaan.
