1B AFPF-leerdoelen per casus
De student kan:
Casus 1
de structuur en functies beschrijven van arteriën, venen en capillairen, alsmede de verschillen
samenvatten tussen deze verschillende soorten bloedvaten.
- Arteriën: deze bloedvaten vervoeren bloed vanuit het hart. Ze variëren aanzienlijk in omvang en de wand
ervan bestaat uit 3 weefsellagen:
1. Buitenlaag van bindweefsel
2. Glad spierweefsel en elastisch weefsel
3. Binnenlaag van plaveiselepitheel genaamd endotheel
- Capillairen: de kleinste arteriolen vertakken zich tot kleine vaten, de haarvaten of capillairen.
Capillairwanden bestaan uit een laag endotheelcellen op een dun membraan, waardoorheen water- en
andere kleine moleculen passeren.
- Venen: zijn bloedvaten die het bloed onder lage druk terugvoeren naar het hart. Hun wanden bestaan uit
dezelfde 3 lagen als die van slagaderen, maar zijn dunnen, want de tunica media bevat minder spier- en
elastisch weefsel omdat de druk in aderen lager is. Sommige venen hebben kleppen die voorkomen dat
het bloed terugstroomt, zodat het naar het hart blijft stromen. De kleinste venen heten venulen. Venen
heten capaciteitsvaten omdat ze rekbaar zijn en dus een groot deel van de bloedvoorraad kunnen
bevatten. Op elk bepaald moment bevatten de venen tweederde van al het lichaamsbloed. Hierdoor kan
het vaatstelsel plotselinge veranderingen in het bloedvolume opvangen, zoals bij een bloeding. De venen
kunnen terugveren en helpen zo een te plotselinge bloeddrukdaling te voorkomen.
de belangrijkste factoren benoemen die de diameter van bloedvaten reguleren.
- De diameter en de lengte van de buis, en de viscositeit van het vocht.
de mechanismen verklaren waarmee de uitwisseling van voedingsstoffen, gassen en afvalproducten
tussen het bloed en de weefsels plaatsvindt.
- Gassen: Zuurstof wordt gebonden aan hemoglobine van de longen naar de weefsels vervoert als
oxyhemoglobine. Zuurstof diffundeert volgens de drukgradiënt, van het zuurstofrijke arteriële bloed naar
de weefsels die minder zuurstof bevatten doordat zij het constant verbruiken.
- Afvalproducten: CO2 is één van de afvalproducten van het celmetabolisme en diffundeert op basis van de
drukgradiënt aan het veneuze einde van het capillair naar het bloed.
- Het bloedplasma bevat de voedingsstoffen voor de lichaamscellen. Om vanuit het bloed bij de cellen te
komen, gaan de voedingsstoffen door de semipermeabele capillairwand naar het weefselvocht rond de
cellen en vervolgens door de celmembraan de cel in. Het overdrachtsmechanisme van water en andere
stoffen uit de bloedcapillairen is voornamelijk afhankelijk van diffusie en osmose.
uitleggen welk effect de hydrostatische en osmotische druk hebben op de waterverplaatsing tussen
capillairen en weefsels.
- Hydrostatische druk is een kracht die vocht uit de bloedbaan perst. En de osmotische druk van het bloed,
die vocht aantrekt en in stand gehouden wordt door de aanwezige plasma-eiwitten.
- Aan het arteriële uiteinde van een capillair is de hydrostatische druk ongeveer 5 kPa en is de osmotische
tegendruk van het bloed 3 kPa per saldo wordt aan het arteriële uiteinde dus vocht uit de capillair het
weefsel in gedreven.
, - Aan het veneuze uiteinde van een capillair is de situatie omgekeerd. De bloedstroom is hier trager omdat
de hydrostatische druk is gedaald tot slechts 2 kPa. De osmotische druk, die nog steeds 3 kPa is, is nu
hoger dan de hydrostatische druk en er stroomt dus vocht terug de capillair in.
de structuur van het hart en de positie ervan in de thorax beschrijven.
- Het hart is kegelvormig, hol, gespierd orgaan. Het is ongeveer 10 cm lang en heeft de omvang van de vuist
van de eigenaar. Het weegt bij vrouwen ong. 225 gram en bij mannen ong. 310 gram.
- Het hart ligt in de thoraxholte in het mediastinum (de ruimte tussen de longen). Het ligt schuin, iets links
van het midden, en bestaat uit een basis aan de bovenkant en een apex (hartpunt) aan de onderkant.
de circulatie van het bloed door het hart en de bloedvaten van het lichaam beschrijven.
- De 2 grootste venen, de vena cava superior en inferior (bovenste en onderste holle ader) monden uit in
het rechteratrium. Dit bloed stroomt via de tricuspidalisklep naar het rechterventrikel en wordt verder
gepompt naar de truncus pulmonalis (de enige slagader die zuurstofarm bloed vervoert). De opening van
deze slagader wordt beschermd door de pulmonalisklep, die wordt gevormd door 3 halvemaanvormige
klepbladen. Deze klep voorkomt dat het bloed terugstroomt naar de rechterventrikel als deze zich
ontspant. Vanuit het hart vertakt de truncus pulmonalis zich in de arteria pulmonalis dextra en sinistra, die
het zuurstofarme bloed naar de longen vervoeren. Daar vindt de gasuitwisseling plaats: CO 2 gaat naar de
alveolen en zuurstof gaat naar het bloed. Twee venae pulmonales per long vervoeren zuurstofrijk bloed
terug naar het linkeratrium. Vervolgens loop het bloed door de mitralisklep naar de linkerventrikel en deze
pompt het de aorta in, de eerste slagader van de lichaamscirculatie. De aorta-opening wordt beschermd
door de aortaklep, gevormd door 3 halvemaanvormige klepbladen.
een schematische tekening maken van de stroomrichting van het bloed door het hart en de grote en
kleine circulatie.
-
de term bloeddruk definiëren en uitleggen wat de termen systolische en diastolische druk inhouden.
De student kan:
Casus 1
de structuur en functies beschrijven van arteriën, venen en capillairen, alsmede de verschillen
samenvatten tussen deze verschillende soorten bloedvaten.
- Arteriën: deze bloedvaten vervoeren bloed vanuit het hart. Ze variëren aanzienlijk in omvang en de wand
ervan bestaat uit 3 weefsellagen:
1. Buitenlaag van bindweefsel
2. Glad spierweefsel en elastisch weefsel
3. Binnenlaag van plaveiselepitheel genaamd endotheel
- Capillairen: de kleinste arteriolen vertakken zich tot kleine vaten, de haarvaten of capillairen.
Capillairwanden bestaan uit een laag endotheelcellen op een dun membraan, waardoorheen water- en
andere kleine moleculen passeren.
- Venen: zijn bloedvaten die het bloed onder lage druk terugvoeren naar het hart. Hun wanden bestaan uit
dezelfde 3 lagen als die van slagaderen, maar zijn dunnen, want de tunica media bevat minder spier- en
elastisch weefsel omdat de druk in aderen lager is. Sommige venen hebben kleppen die voorkomen dat
het bloed terugstroomt, zodat het naar het hart blijft stromen. De kleinste venen heten venulen. Venen
heten capaciteitsvaten omdat ze rekbaar zijn en dus een groot deel van de bloedvoorraad kunnen
bevatten. Op elk bepaald moment bevatten de venen tweederde van al het lichaamsbloed. Hierdoor kan
het vaatstelsel plotselinge veranderingen in het bloedvolume opvangen, zoals bij een bloeding. De venen
kunnen terugveren en helpen zo een te plotselinge bloeddrukdaling te voorkomen.
de belangrijkste factoren benoemen die de diameter van bloedvaten reguleren.
- De diameter en de lengte van de buis, en de viscositeit van het vocht.
de mechanismen verklaren waarmee de uitwisseling van voedingsstoffen, gassen en afvalproducten
tussen het bloed en de weefsels plaatsvindt.
- Gassen: Zuurstof wordt gebonden aan hemoglobine van de longen naar de weefsels vervoert als
oxyhemoglobine. Zuurstof diffundeert volgens de drukgradiënt, van het zuurstofrijke arteriële bloed naar
de weefsels die minder zuurstof bevatten doordat zij het constant verbruiken.
- Afvalproducten: CO2 is één van de afvalproducten van het celmetabolisme en diffundeert op basis van de
drukgradiënt aan het veneuze einde van het capillair naar het bloed.
- Het bloedplasma bevat de voedingsstoffen voor de lichaamscellen. Om vanuit het bloed bij de cellen te
komen, gaan de voedingsstoffen door de semipermeabele capillairwand naar het weefselvocht rond de
cellen en vervolgens door de celmembraan de cel in. Het overdrachtsmechanisme van water en andere
stoffen uit de bloedcapillairen is voornamelijk afhankelijk van diffusie en osmose.
uitleggen welk effect de hydrostatische en osmotische druk hebben op de waterverplaatsing tussen
capillairen en weefsels.
- Hydrostatische druk is een kracht die vocht uit de bloedbaan perst. En de osmotische druk van het bloed,
die vocht aantrekt en in stand gehouden wordt door de aanwezige plasma-eiwitten.
- Aan het arteriële uiteinde van een capillair is de hydrostatische druk ongeveer 5 kPa en is de osmotische
tegendruk van het bloed 3 kPa per saldo wordt aan het arteriële uiteinde dus vocht uit de capillair het
weefsel in gedreven.
, - Aan het veneuze uiteinde van een capillair is de situatie omgekeerd. De bloedstroom is hier trager omdat
de hydrostatische druk is gedaald tot slechts 2 kPa. De osmotische druk, die nog steeds 3 kPa is, is nu
hoger dan de hydrostatische druk en er stroomt dus vocht terug de capillair in.
de structuur van het hart en de positie ervan in de thorax beschrijven.
- Het hart is kegelvormig, hol, gespierd orgaan. Het is ongeveer 10 cm lang en heeft de omvang van de vuist
van de eigenaar. Het weegt bij vrouwen ong. 225 gram en bij mannen ong. 310 gram.
- Het hart ligt in de thoraxholte in het mediastinum (de ruimte tussen de longen). Het ligt schuin, iets links
van het midden, en bestaat uit een basis aan de bovenkant en een apex (hartpunt) aan de onderkant.
de circulatie van het bloed door het hart en de bloedvaten van het lichaam beschrijven.
- De 2 grootste venen, de vena cava superior en inferior (bovenste en onderste holle ader) monden uit in
het rechteratrium. Dit bloed stroomt via de tricuspidalisklep naar het rechterventrikel en wordt verder
gepompt naar de truncus pulmonalis (de enige slagader die zuurstofarm bloed vervoert). De opening van
deze slagader wordt beschermd door de pulmonalisklep, die wordt gevormd door 3 halvemaanvormige
klepbladen. Deze klep voorkomt dat het bloed terugstroomt naar de rechterventrikel als deze zich
ontspant. Vanuit het hart vertakt de truncus pulmonalis zich in de arteria pulmonalis dextra en sinistra, die
het zuurstofarme bloed naar de longen vervoeren. Daar vindt de gasuitwisseling plaats: CO 2 gaat naar de
alveolen en zuurstof gaat naar het bloed. Twee venae pulmonales per long vervoeren zuurstofrijk bloed
terug naar het linkeratrium. Vervolgens loop het bloed door de mitralisklep naar de linkerventrikel en deze
pompt het de aorta in, de eerste slagader van de lichaamscirculatie. De aorta-opening wordt beschermd
door de aortaklep, gevormd door 3 halvemaanvormige klepbladen.
een schematische tekening maken van de stroomrichting van het bloed door het hart en de grote en
kleine circulatie.
-
de term bloeddruk definiëren en uitleggen wat de termen systolische en diastolische druk inhouden.
