Politieke actoren en gedrag 2022 - 2023
Les 1: menselijk gedrag verklaren
Wat verklaart politiek gedrag?
Persoonlijkheid
Waarden
Identiteit
Attitudes
Cognitieve proces
Emoties
WIJ (political) IN-GROUP (+
OUT-GROUP)
Politiek systeem en
instellingen
Persoonlijkheid
Persoonlijkheid is:
Stabiel
Centraal beïnvloed hoe je naar de politiek kijkt
Uniek/eigen
Persoonlijkheid gaat gepaard met:
Waarden: jouw opvattingen over goed en kwaad zit dieper in ons brein
Identiteit: tot welke groep we behoren en hoe we onszelf zien
(attitudes)
Attitudes
= geheel van opvattingen ten aanzien van een bepaald subject
Cognitieve en affectieve component
Cognitief: je weet er iets over
Affectief: je hebt er een mening over
Minder stabiel dan persoonlijkheid, attitudes kunnen veranderen doorheen de tijd
Vb. houding ten aanzien van gedrag
Vb. gezagsschaal iemand die hier hoog op scoort, zal vaker stemmen op een
extreemrechtse partij
Attitudes worden vaak gebruik om gedrag te verklaren, voorbeeld: ik vind klimaat belangrijk dus
daarom ga ik met de fiets naar school maar de link is niet altijd even sterk
,Politieke actoren en gedrag 2022 - 2023
Non-attitudes: wanneer je een mening geeft over iets wat je eigenlijk nog niet hebt doordacht
Cognitieve proces
Atribution theory: theorieën over informatieverwerking
Mensen proberen de oorzaak van het gedrag van een andere te achterhalen (= naïeve
wetenschapper)
Er is een overvloed aan informatie, daarom gebruiken mensen ‘heuristics’
Gebruik van ‘heuristics’ = shortcuts
Vb. availibility heuristic = gedrag voorspellen op basis van eerdere voorbeelden of
ervaringen in he verleden
Fundamental attribution error: je gaat het gedrag van iemand anders toewijzen aan hun
persoonlijkheid terwijl je je eigen gedrag toewijst aan de situatie we zijn dus veel milder voor
onszelf dan voor anderen
Emoties
We weten dat emoties een rol spelen, maar we de wetenschap staat hier nog niet zo ver in
Vb. Mensen hebben compleet tegengestelde reacties over Donald Trump terwijl ze beide deze
speeches etc. horen. Er wordt totaal verschillend naar Trump gekeken, dat mede wordt bepaald
door emoties
Wij (political) in-groep (+ out-group)
In-groep: mensen in een studentenvereniging
Out-groep: mensen die niet in een studentenvereniging zitten
Sociale identiteitstheorie
Sociale identiteit = zelfbeeld als gevolg van het behoren tot een groep + emotionele waarde van het
lidmaatschap
Theorie:
1) Leden proberen een positieve sociale identiteit te bekomen
2) Gevolg van vergelijking(en) met niet-leden (of leden van een andere groep)
3) Als sociale identiteit niet voldoet, andere groep opzoeken (= sociale mobiliteit)
Robbers Cave Experiment: een groep mensen werd samengezet op een eiland met een bepaal doel.
Zij begonnen één groep te worden. Wanneer er een andere groep kwam, dan was er competitie.
Indien deze beide groepen een gemeenschappelijk doel kregen, dan werden ze één groep.
Conclusie experiment:
1) Ook toevallig ingedeelde groepen leiden tot ‘groepsidentificatie’
2) Het is mogelijk om groepsverschillen te verkleinen
,Politieke actoren en gedrag 2022 - 2023
Groepsdruk
Conformisme = eigen opvattingen aanpassen aan deze van de groep
Kan positief zijn: harmonie en orde
Kan negatief zijn: individu wordt ondergeschikt
Bijvoorbeeld experiment van Ash: experiment met lijnen
Waarom?
Juist willen zijn (de meerderheid heeft gelijk)
Erbij willen horen (angst om er niet bij te horen)
Social learning theory
Negatieve attitudes tegenover anderen worden aangeleerd (en dus overgenomen uit de omgeving) =
politieke socialisatie door bijvoorbeeld ouders, gemeenschap, media, ….
Politiek systeem en instellingen
Ons gedrag wordt ook bepaald door het politiek systeem waarin we leven
Vb. in de VS zijn er maar twee grote partijen dus weten we dat een stem voor een kleine partij
eigenlijk geen zin heeft (<-> België)
, Politieke actoren en gedrag 2022 - 2023
Les 2: stemgedrag verklaren
Voorspellers voor stemgedrag:
1) Sociale positie – groepen (Columbia school)
2) Partij-identificatie (Michigan school)
3) Ideologie en issues (Downs)
4) Economische toestand
5) Eigenschappen/imago kandidaten
6) Strategische overwegingen
7) De kracht van events
1) Sociale positie (Columbia school)
Columbia university, jaren ‘40
“Social group model” van stemgedrag
The people’s choice (Lazersfeld en co): surveypanel (7 interviews tijdens de campagne) om
stemgedrag van mensen te begrijpen
Verwachtingen: grote media-effecten
Bevindingen: loyale kiezers (niet gelijk aan verwachting)
Conclusie: sociale positie (religie & sociale klasse) = alles bepalend
Sociale positie (religie & sociale klasse) is allesbepalend
Rol van interpersoonlijke communicatie
Two-step flow theory: informatie- en beïnvloedingsstroom van de massamedia naar hun
publiek verloopt in twee stappen:
1) Van de media naar bepaalde personen (d.w.z. de opinieleiders)
2) Van hen naar het publiek
Beter geïnformeerde mensen verspreiden hun informatie dus door
Aansluiting in Europa: Lipset & Rokkan (’67)
Breuklijnen bepalen welke partijen er zijn:
Nationale revolutie
Centrum vs. periferie
Kerk vs. staat
Industriële revolutie
Platteland vs. industrie (stad)
Bezitters vs. werkers
Partijvorming = institutionalisering van sociaal conflicten
Electoraten = groepen
Les 1: menselijk gedrag verklaren
Wat verklaart politiek gedrag?
Persoonlijkheid
Waarden
Identiteit
Attitudes
Cognitieve proces
Emoties
WIJ (political) IN-GROUP (+
OUT-GROUP)
Politiek systeem en
instellingen
Persoonlijkheid
Persoonlijkheid is:
Stabiel
Centraal beïnvloed hoe je naar de politiek kijkt
Uniek/eigen
Persoonlijkheid gaat gepaard met:
Waarden: jouw opvattingen over goed en kwaad zit dieper in ons brein
Identiteit: tot welke groep we behoren en hoe we onszelf zien
(attitudes)
Attitudes
= geheel van opvattingen ten aanzien van een bepaald subject
Cognitieve en affectieve component
Cognitief: je weet er iets over
Affectief: je hebt er een mening over
Minder stabiel dan persoonlijkheid, attitudes kunnen veranderen doorheen de tijd
Vb. houding ten aanzien van gedrag
Vb. gezagsschaal iemand die hier hoog op scoort, zal vaker stemmen op een
extreemrechtse partij
Attitudes worden vaak gebruik om gedrag te verklaren, voorbeeld: ik vind klimaat belangrijk dus
daarom ga ik met de fiets naar school maar de link is niet altijd even sterk
,Politieke actoren en gedrag 2022 - 2023
Non-attitudes: wanneer je een mening geeft over iets wat je eigenlijk nog niet hebt doordacht
Cognitieve proces
Atribution theory: theorieën over informatieverwerking
Mensen proberen de oorzaak van het gedrag van een andere te achterhalen (= naïeve
wetenschapper)
Er is een overvloed aan informatie, daarom gebruiken mensen ‘heuristics’
Gebruik van ‘heuristics’ = shortcuts
Vb. availibility heuristic = gedrag voorspellen op basis van eerdere voorbeelden of
ervaringen in he verleden
Fundamental attribution error: je gaat het gedrag van iemand anders toewijzen aan hun
persoonlijkheid terwijl je je eigen gedrag toewijst aan de situatie we zijn dus veel milder voor
onszelf dan voor anderen
Emoties
We weten dat emoties een rol spelen, maar we de wetenschap staat hier nog niet zo ver in
Vb. Mensen hebben compleet tegengestelde reacties over Donald Trump terwijl ze beide deze
speeches etc. horen. Er wordt totaal verschillend naar Trump gekeken, dat mede wordt bepaald
door emoties
Wij (political) in-groep (+ out-group)
In-groep: mensen in een studentenvereniging
Out-groep: mensen die niet in een studentenvereniging zitten
Sociale identiteitstheorie
Sociale identiteit = zelfbeeld als gevolg van het behoren tot een groep + emotionele waarde van het
lidmaatschap
Theorie:
1) Leden proberen een positieve sociale identiteit te bekomen
2) Gevolg van vergelijking(en) met niet-leden (of leden van een andere groep)
3) Als sociale identiteit niet voldoet, andere groep opzoeken (= sociale mobiliteit)
Robbers Cave Experiment: een groep mensen werd samengezet op een eiland met een bepaal doel.
Zij begonnen één groep te worden. Wanneer er een andere groep kwam, dan was er competitie.
Indien deze beide groepen een gemeenschappelijk doel kregen, dan werden ze één groep.
Conclusie experiment:
1) Ook toevallig ingedeelde groepen leiden tot ‘groepsidentificatie’
2) Het is mogelijk om groepsverschillen te verkleinen
,Politieke actoren en gedrag 2022 - 2023
Groepsdruk
Conformisme = eigen opvattingen aanpassen aan deze van de groep
Kan positief zijn: harmonie en orde
Kan negatief zijn: individu wordt ondergeschikt
Bijvoorbeeld experiment van Ash: experiment met lijnen
Waarom?
Juist willen zijn (de meerderheid heeft gelijk)
Erbij willen horen (angst om er niet bij te horen)
Social learning theory
Negatieve attitudes tegenover anderen worden aangeleerd (en dus overgenomen uit de omgeving) =
politieke socialisatie door bijvoorbeeld ouders, gemeenschap, media, ….
Politiek systeem en instellingen
Ons gedrag wordt ook bepaald door het politiek systeem waarin we leven
Vb. in de VS zijn er maar twee grote partijen dus weten we dat een stem voor een kleine partij
eigenlijk geen zin heeft (<-> België)
, Politieke actoren en gedrag 2022 - 2023
Les 2: stemgedrag verklaren
Voorspellers voor stemgedrag:
1) Sociale positie – groepen (Columbia school)
2) Partij-identificatie (Michigan school)
3) Ideologie en issues (Downs)
4) Economische toestand
5) Eigenschappen/imago kandidaten
6) Strategische overwegingen
7) De kracht van events
1) Sociale positie (Columbia school)
Columbia university, jaren ‘40
“Social group model” van stemgedrag
The people’s choice (Lazersfeld en co): surveypanel (7 interviews tijdens de campagne) om
stemgedrag van mensen te begrijpen
Verwachtingen: grote media-effecten
Bevindingen: loyale kiezers (niet gelijk aan verwachting)
Conclusie: sociale positie (religie & sociale klasse) = alles bepalend
Sociale positie (religie & sociale klasse) is allesbepalend
Rol van interpersoonlijke communicatie
Two-step flow theory: informatie- en beïnvloedingsstroom van de massamedia naar hun
publiek verloopt in twee stappen:
1) Van de media naar bepaalde personen (d.w.z. de opinieleiders)
2) Van hen naar het publiek
Beter geïnformeerde mensen verspreiden hun informatie dus door
Aansluiting in Europa: Lipset & Rokkan (’67)
Breuklijnen bepalen welke partijen er zijn:
Nationale revolutie
Centrum vs. periferie
Kerk vs. staat
Industriële revolutie
Platteland vs. industrie (stad)
Bezitters vs. werkers
Partijvorming = institutionalisering van sociaal conflicten
Electoraten = groepen
