EUROPEES STRAFRECHT - NOTITIES/SAMENVATTING - 2022/2023
WEEK 1 - INTERNATIONALISERING EN EUROPEANISERING VAN DE STRAFRECHTSPLEGING 3
WEEK 2 - HARMONISATIE VAN HET STRAF(PROCES)RECHT 5
Notities/samenvatting lesboek Hoofdstuk 5, par. 3.2 t/m 3.4: 5
Artikel Europeanisering van het NLse strafrecht: 6
Artikel rechtspositie raadsman tijdens politieverhoor: 7
Aantekeningen hoorcollege/powerpoint: 8
WEEK 3 - WEDERZIJDSE ERKENNING UITLEVERING EN OVERLEVERING 9
Artikel Balancing mutual trust in context of EU arrest warrant: 9
Artikel Judicial independence as a precondition for mutual trust: 10
Artikel Het EAB en politiek gevoelige zaken: 10
Artikel eindelijk klare wijn: 14
Artikel niet onafhankelijke OM’s mogen niet langer beslissen over tenuitvoerlegging van
EAB’s: 14
Artikel Ondanks rechtsstaatcrisis mogen Poolse EAB’s niet structureel worden geweigerd:
15
Aantekeningen hoorcollege/powerpoint: 17
WEEK 4 - WEDERZIJDSE RECHTSHULP/OVERDRACHT STRAFVERVOLGING EN EXECUTIE 19
Artikel transfer of criminal proceedings, B. de Jonge. 19
Artikel van WOTS naar WETS 19
Aantekeningen hoorcollege/powerpoint 22
WEEK 5 - BEWIJS POLITIONELE EN JUSTITIËLE KANT 23
Artikel joint investigation teams in the Netherlands. 23
Artikel Wederzijdse rechtshulp in strafzaken 2.0 24
Artikel het Europees onderzoeksbevel: verregaande samenwerking o.b.v. wederzijdse
erkenning 25
WEEK 6 - E-EVIDENCE EN DE ROL VAN HET EUROPEES OM 27
Artikel Electronic evidence in criminal matters 27
Artikel de opsporings- en vervolgingscompetentie van het E-OM in NL 28
Aantekeningen hoorcollege week 6 29
WEEK 8 - GASTCOLLEGE MENSENHANDEL 32
Artikel Mensenhandel, uitbuiting en de Hoge Raad 32
Artikel Mensenhandel en uitbuiting nader bepaald 33
Artikel No effective Trafficking Definition Exists: 36
Artikel Non-punishment principle and obligations of the state 36
Aantekeningen hoorcollege 37
WEEK 9 - GASTCOLLEGE EUROJUST AND THE FIGHT AGAINST ORGANISED CRIME 39
WEEK 10 - POLITIESAMENWERKING EN GEORGANISEERDE MISDAAD: MILIEUMISDAAD 40
, Aantekeningen hoorcollege 40
Politiesamenwerking 40
Historie politiesamenwerking 40
Belangrijkste problemen en oplossingen 41
Ontwikkeling afvalsmokkel 41
Beperkingen van de regelgeving 41
Modi Operandi 41
Belangrijkste overheidspartijen 42
Internationale samenwerking milieucriminaliteit 42
WEEK 13 - RESPONSIECOLLEGE 43
Extra aantekeningen laatste college, behandeling tentamenvragen 43
,WEEK 1 - INTERNATIONALISERING EN EUROPEANISERING VAN DE STRAFRECHTSPLEGING
❖ Harmonisatie = onderlinge afstemming van regelgeving.
❖ Internationalisering van de strafrechtspleging:
Gedeeltelijke overdracht van nationale soevereiniteit door middel van:
1) Bevoegdhedenoverdracht aan internationale organisaties
2) (Bindende) afspraken voor samenwerking in strafzaken
3) Onderlinge afstemming van regelgeving.
❖ Reciprociteit is binnen de EU erg belangrijk (over en weer diensten verlenen aan elkaar).
❖ Twee verschillende vormen van internationale samenwerking:
➢ Supranationaal
■ Soevereiniteit overgedragen; eigen rechtsorde
■ Besluitvorming bij een (gekwalificeerde) meerderheid.
■ Directe werking
■ Afdwingbaarheid door supranationale organen (zoals de Commissie en
het HvJ)
➢ Intergouvernementeel
■ Behoud van soevereiniteit
■ Besluitvorming bij unanimiteit
■ Geen directe werking
■ Beperkte afdwingbaarheid
❖ Eerst viel het EU-strafrecht onder intergouvernementeel, nu in de loop der jaren is dat
veranderd naar supranationaal.
❖ Definitie EU-strafrecht van Klip: “EU criminal law is a multi-level field of law in which the
EU has normative influence on either substantive criminal law / criminal procedure, or
on the co-operation between the Member States”.
❖ Er zijn verschillende vormen van politiële en justitiële europese samenwerking:
➢ Uitlevering → verdachte wordt aan een ander land uitgeleverd.
➢ Wederzijdse rechtshulp → denk aan uitwisseling van bewijs
➢ Overdracht van strafvervolging → het hele dossier gaat over naar een ander land
➢ Overdracht van strafexecutie → alleen de tenuitvoerlegging verhuisd, vonnis
wordt ergens anders uitgevoerd.
❖ Verdrag van Maastricht 1992; drie pijlers:
➢ Europese gemeenschap
➢ Gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid
➢ Politiële en justitiële samenwerking in strafzaken
❖ Verdrag van Amsterdam:
➢ Ruimte van Vrijheid, Veiligheid en Recht; verdwijnen van de binnengrenzen
■ Europees Strafrecht is ontstaan als tegenhanger van vrij verkeer
personen (schengenzone)
➢ Begin van Kaderbesluiten in het strafrecht
❖ Europese Raad Tampere
➢ Wederzijdse erkenning
■ Het erkennen van justitiële beslissingen uit andere LS en het daaraan
toekennen van dezelfde juridische consequenties als aan nationale
, beslissingen (bereidheid om juridisch gevolg te geven aan besluit dat in
een andere staat is genomen)
■ Verankerd in art. 67(3) en 82(1) VWEU
➢ Ruimte van Vrijheid, Veiligheid en Recht
■ Verankerd in art. 67(3) VWEU
❖ HvJ Pupino 2005
➢ Kaderbesluiten hebben vanaf nu ook een directe werking, dit moet
geïmplementeerd worden door de nationale rechters.
■ Sinds 2009 worden er geen kaderbesluiten meer gemaakt voor het
EU-strafrecht. De oude kaderbesluiten blijven bestaan. Sinds 2014
hebben ze dezelfde werking als de richtlijnen.
❖ Verdrag van Lissabon 2009
➢ Samenvoegen pijlers
➢ VEU en VWEU
❖ Richtlijnen:
➢ Bindend naar resultaat, de LS mag zelf bepalen hoe en met welke middelen ze de
richtlijn zullen implementeren.
➢ Het moet wel geïmplementeerd worden binnen de termijn gesteld in de Richtlijn.
➢ Directe werking in de zin dat burgers de bepalingen kunnen inroepen voor de
nationale rechter indien na afloop van termijn niet (goed) geïmplementeerd.
■ Dit ligt niet helemaal in lijn met het materieel-strafrechtelijk
legaliteitsbeginsel, nulla poena sine lege, je kan niet gestraft worden
voor een misdaad die (nog) niet bestaat/strafbaar is.
❖ De rechten van het Handvest worden uitgelegd aan de hand van jurisprudentie van het
EHRM.
❖ Met concrete rechtshandhavende acties van de politie kan je niet naar het Europese hof
stappen.
❖ De Europese Commissie kan direct toetsen aan het Handvest, maar NIET aan het EVRM.
❖ De Europese Commissie kan ook wetsvoorstellen indienen.
❖ Er zijn verschillende besluitvormingsprocedures, hiermee kunnen nationale
parlementen gezamenlijk inspringen als ze het niet eens zijn met een wetsvoorstel.
➢ Oranje kaart procedure
■ Hiervoor is de helft van alle stemmen nodig. Hierdoor komt het
wetsvoorstel niet in behandeling.
➢ Gele kaart procedure
■ Hiervoor is ¼ van de stemmen nodig. Hierdoor moet het wetsvoorstel
heroverwogen worden.
➢ Noodremprocedure
■ zie volgende week …
WEEK 1 - INTERNATIONALISERING EN EUROPEANISERING VAN DE STRAFRECHTSPLEGING 3
WEEK 2 - HARMONISATIE VAN HET STRAF(PROCES)RECHT 5
Notities/samenvatting lesboek Hoofdstuk 5, par. 3.2 t/m 3.4: 5
Artikel Europeanisering van het NLse strafrecht: 6
Artikel rechtspositie raadsman tijdens politieverhoor: 7
Aantekeningen hoorcollege/powerpoint: 8
WEEK 3 - WEDERZIJDSE ERKENNING UITLEVERING EN OVERLEVERING 9
Artikel Balancing mutual trust in context of EU arrest warrant: 9
Artikel Judicial independence as a precondition for mutual trust: 10
Artikel Het EAB en politiek gevoelige zaken: 10
Artikel eindelijk klare wijn: 14
Artikel niet onafhankelijke OM’s mogen niet langer beslissen over tenuitvoerlegging van
EAB’s: 14
Artikel Ondanks rechtsstaatcrisis mogen Poolse EAB’s niet structureel worden geweigerd:
15
Aantekeningen hoorcollege/powerpoint: 17
WEEK 4 - WEDERZIJDSE RECHTSHULP/OVERDRACHT STRAFVERVOLGING EN EXECUTIE 19
Artikel transfer of criminal proceedings, B. de Jonge. 19
Artikel van WOTS naar WETS 19
Aantekeningen hoorcollege/powerpoint 22
WEEK 5 - BEWIJS POLITIONELE EN JUSTITIËLE KANT 23
Artikel joint investigation teams in the Netherlands. 23
Artikel Wederzijdse rechtshulp in strafzaken 2.0 24
Artikel het Europees onderzoeksbevel: verregaande samenwerking o.b.v. wederzijdse
erkenning 25
WEEK 6 - E-EVIDENCE EN DE ROL VAN HET EUROPEES OM 27
Artikel Electronic evidence in criminal matters 27
Artikel de opsporings- en vervolgingscompetentie van het E-OM in NL 28
Aantekeningen hoorcollege week 6 29
WEEK 8 - GASTCOLLEGE MENSENHANDEL 32
Artikel Mensenhandel, uitbuiting en de Hoge Raad 32
Artikel Mensenhandel en uitbuiting nader bepaald 33
Artikel No effective Trafficking Definition Exists: 36
Artikel Non-punishment principle and obligations of the state 36
Aantekeningen hoorcollege 37
WEEK 9 - GASTCOLLEGE EUROJUST AND THE FIGHT AGAINST ORGANISED CRIME 39
WEEK 10 - POLITIESAMENWERKING EN GEORGANISEERDE MISDAAD: MILIEUMISDAAD 40
, Aantekeningen hoorcollege 40
Politiesamenwerking 40
Historie politiesamenwerking 40
Belangrijkste problemen en oplossingen 41
Ontwikkeling afvalsmokkel 41
Beperkingen van de regelgeving 41
Modi Operandi 41
Belangrijkste overheidspartijen 42
Internationale samenwerking milieucriminaliteit 42
WEEK 13 - RESPONSIECOLLEGE 43
Extra aantekeningen laatste college, behandeling tentamenvragen 43
,WEEK 1 - INTERNATIONALISERING EN EUROPEANISERING VAN DE STRAFRECHTSPLEGING
❖ Harmonisatie = onderlinge afstemming van regelgeving.
❖ Internationalisering van de strafrechtspleging:
Gedeeltelijke overdracht van nationale soevereiniteit door middel van:
1) Bevoegdhedenoverdracht aan internationale organisaties
2) (Bindende) afspraken voor samenwerking in strafzaken
3) Onderlinge afstemming van regelgeving.
❖ Reciprociteit is binnen de EU erg belangrijk (over en weer diensten verlenen aan elkaar).
❖ Twee verschillende vormen van internationale samenwerking:
➢ Supranationaal
■ Soevereiniteit overgedragen; eigen rechtsorde
■ Besluitvorming bij een (gekwalificeerde) meerderheid.
■ Directe werking
■ Afdwingbaarheid door supranationale organen (zoals de Commissie en
het HvJ)
➢ Intergouvernementeel
■ Behoud van soevereiniteit
■ Besluitvorming bij unanimiteit
■ Geen directe werking
■ Beperkte afdwingbaarheid
❖ Eerst viel het EU-strafrecht onder intergouvernementeel, nu in de loop der jaren is dat
veranderd naar supranationaal.
❖ Definitie EU-strafrecht van Klip: “EU criminal law is a multi-level field of law in which the
EU has normative influence on either substantive criminal law / criminal procedure, or
on the co-operation between the Member States”.
❖ Er zijn verschillende vormen van politiële en justitiële europese samenwerking:
➢ Uitlevering → verdachte wordt aan een ander land uitgeleverd.
➢ Wederzijdse rechtshulp → denk aan uitwisseling van bewijs
➢ Overdracht van strafvervolging → het hele dossier gaat over naar een ander land
➢ Overdracht van strafexecutie → alleen de tenuitvoerlegging verhuisd, vonnis
wordt ergens anders uitgevoerd.
❖ Verdrag van Maastricht 1992; drie pijlers:
➢ Europese gemeenschap
➢ Gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid
➢ Politiële en justitiële samenwerking in strafzaken
❖ Verdrag van Amsterdam:
➢ Ruimte van Vrijheid, Veiligheid en Recht; verdwijnen van de binnengrenzen
■ Europees Strafrecht is ontstaan als tegenhanger van vrij verkeer
personen (schengenzone)
➢ Begin van Kaderbesluiten in het strafrecht
❖ Europese Raad Tampere
➢ Wederzijdse erkenning
■ Het erkennen van justitiële beslissingen uit andere LS en het daaraan
toekennen van dezelfde juridische consequenties als aan nationale
, beslissingen (bereidheid om juridisch gevolg te geven aan besluit dat in
een andere staat is genomen)
■ Verankerd in art. 67(3) en 82(1) VWEU
➢ Ruimte van Vrijheid, Veiligheid en Recht
■ Verankerd in art. 67(3) VWEU
❖ HvJ Pupino 2005
➢ Kaderbesluiten hebben vanaf nu ook een directe werking, dit moet
geïmplementeerd worden door de nationale rechters.
■ Sinds 2009 worden er geen kaderbesluiten meer gemaakt voor het
EU-strafrecht. De oude kaderbesluiten blijven bestaan. Sinds 2014
hebben ze dezelfde werking als de richtlijnen.
❖ Verdrag van Lissabon 2009
➢ Samenvoegen pijlers
➢ VEU en VWEU
❖ Richtlijnen:
➢ Bindend naar resultaat, de LS mag zelf bepalen hoe en met welke middelen ze de
richtlijn zullen implementeren.
➢ Het moet wel geïmplementeerd worden binnen de termijn gesteld in de Richtlijn.
➢ Directe werking in de zin dat burgers de bepalingen kunnen inroepen voor de
nationale rechter indien na afloop van termijn niet (goed) geïmplementeerd.
■ Dit ligt niet helemaal in lijn met het materieel-strafrechtelijk
legaliteitsbeginsel, nulla poena sine lege, je kan niet gestraft worden
voor een misdaad die (nog) niet bestaat/strafbaar is.
❖ De rechten van het Handvest worden uitgelegd aan de hand van jurisprudentie van het
EHRM.
❖ Met concrete rechtshandhavende acties van de politie kan je niet naar het Europese hof
stappen.
❖ De Europese Commissie kan direct toetsen aan het Handvest, maar NIET aan het EVRM.
❖ De Europese Commissie kan ook wetsvoorstellen indienen.
❖ Er zijn verschillende besluitvormingsprocedures, hiermee kunnen nationale
parlementen gezamenlijk inspringen als ze het niet eens zijn met een wetsvoorstel.
➢ Oranje kaart procedure
■ Hiervoor is de helft van alle stemmen nodig. Hierdoor komt het
wetsvoorstel niet in behandeling.
➢ Gele kaart procedure
■ Hiervoor is ¼ van de stemmen nodig. Hierdoor moet het wetsvoorstel
heroverwogen worden.
➢ Noodremprocedure
■ zie volgende week …
