VERDIEPEND STRAFRECHT SAMENVATTING/NOTITIES 2022-2023
WEEK 1 - DE REIKWIJDTE VAN HET STRAFRECHT 3
Kennisclip - Criminalisering 3
Kennisclip - Strafrecht als ‘ultimum remedium’ 3
Kennisclip - Introductie criteria voor strafbaarstelling 3
Artikel Buruma geen blad voor de mond 3
Artikel Functie en waarde van criteria voor strafbaarstelling in het huidig tijdsgewricht 4
Artikel de opsporing en vervolging van seksueel geweld door de jaren heen vanuit een
genderperspectief 5
WEEK 2 - EUROPEES- EN INTERNATIONAALRECHTELIJK PERSPECTIEF 6
Kennisclip - Negatieve verplichtingen 6
Kennisclip - Positieve verplichtingen 6
Kennisclip - Positieve verplichtingen EU-strafrecht 6
Artikel Ultima ratio en criteria voor strafbaarstelling in Europees perspectief 6
Artikel Verkrachting, aanranding en de bescherming van de seksuele integriteit 7
WEEK 3 - CRITERIA VOOR STRAFBAARSTELLING 9
Kennisclip - Criteria voor strafbaarstelling Nederland 9
Kennisclip - Criteria voor strafbaarstelling Internationaal 10
WEEK 4 - INTERACTIE WETGEVER EN RECHTER 12
Kennisclip - Legaliteit 12
Kennisclip - Interactie wetgever rechter 12
Artikel De rol van het achterliggende rechtsgoed van strafbepalingen bij beoordeling van
strafwaardigheid van gedrag 13
WEEK 5 - UITINGSDELICTEN 15
Kennisclip - Uitingsdelicten deel I 15
Kennisclip - Haatuitingen en Criteria voor Strafbaarstelling 15
Kennisclip - Internationaal recht over haatuitingen 15
Kennisclip - Uitingsdelicten deel II 16
Artikel Strafbaarstelling van ‘belediging van geloof’ 16
WEEK 6 - UITINGSDELICTEN 17
Kennisclip - Individuele belediging, smaad en laster 17
WEEK 8 - TERRORISME 18
Kennisclip Wat is terrorisme? 18
Kennisclip Terrorisme, strafrecht en risicodenken 18
Kennisclip Nederlands Materieel strafrecht over terrorisme 18
WEEK 9 - TERRORISME 20
WEEK 10 - KINDERMISHANDELING DEEL 1 21
Aantekeningen hoorcollege: 21
,WEEK 11 - KINDERMISHANDELING DEEL 2 26
Artikel Cooperation and the right of child abuse victims to protection and health 26
Aantekeningen hoorcollege 29
WEEK 12 - KINDERMISHANDELING DEEL 3 32
,WEEK 1 - DE REIKWIJDTE VAN HET STRAFRECHT
Kennisclip - Criminalisering
❖ Criminalisering → het proces waardoor bepaalde handelingen als strafbaar worden
geëtiketteerd.
❖ Het ezel-proces → Hierna is nooit iemand meer vervolgd voor godslastering.
Kennisclip - Strafrecht als ‘ultimum remedium’
❖ Wat is er bijzonder aan het strafrecht
➢ Vrijheidsstraf
➢ Strafvorderlijke bevoegdheden
➢ Aard/doel van de sanctie
➢ Gevolgen → strafblad, geen VOG
➢ Symbolische werking/normatieve lading
❖ Strafrecht en bestuursrecht zijn steeds meer naar elkaar toe gegroeid.
➢ Waarborgen van rechtsbescherming gelden hier natuurlijk ook (criminal charge,
art. 6 EVRM)
➢ Bij punitief bestuursrecht moet je als burger zelf initiatief tonen om naar de
rechter te stappen in geval dat je een straf opgelegd hebt gekregen.
➢ Wanneer behoort een gedraging te vallen onder het strafrecht en wanneer onder
het bestuursrecht?
❖ Er moet serieus gekeken worden naar alternatieve rechtsgebieden en oplossingen voor
het probleem.
Kennisclip - Introductie criteria voor strafbaarstelling
❖ Schadebeginsel → gedrag moet schadelijk zijn om het
strafbaar te stellen. Dit is meer een moreel
toetsingscriteria.
❖ Bijvoorbeeld:
➢ Wat is het probleem?
➢ Is het strafrecht effectief om dit probleem aan
te pakken?
➢ Relatie tot strafdoelen?
Artikel Buruma geen blad voor de mond
❖ De rechter kan er niet helemaal op vertrouwen dat een juist verlopen procedure ook een
juiste uitkomst heeft. Hij moet volgens mij na zijn ambachtelijke werk - waarbij hij de
wet toepast conform de geldende stand van het recht - nog marginaal toetsen of de
uitkomst niet volstrekt onbillijk is uit het oogpunt van diepere rechtsbeginselen.
❖ Er is een tendens om steeds ruimere strafbepalingen te schrijven, als gevolg waarvan er
steeds minder hoeft te zijn gebeurd om iemand strafrechtelijk aan te pakken en
, tegelijkertijd zet de tendens door om ook buiten het strafrecht sancties mogelijk te
maken.
❖ De rechtmatigheid van de opsporing doet er steeds minder toe en nu is de grote vraag
of het oordeel wel betrouwbaar genoeg is, dat de verdachte ook de dader is.
❖ Wetten leveren rechtsgelijkheid en rechtszekerheid en leggen een verband met de
werkzaamheden van de democratisch gekozen wetgever.
❖ Boos opzet → er moet bewezen worden dat de verdachte wist dat hij de wet overtrad.
❖ Twee belangrijke ontwikkelingen met betrekking tot de onvoldoende voorzienbaarheid
van strafsancties:
➢ De toename van het bestuurlijk sanctierecht
➢ De introductie en herhaalde aanpassing van de strafbaarheid van
voorbereidingshandelingen en die van samenspanning tot allerlei terroristische
delicten.
❖ De rechter lijkt in de afgelopen zestien jaar de toetsing van de rechtmatigheid van
opsporingshandelingen steeds minder zwaar te nemen.
❖ Regelgeving zou niet het laatste woord moeten hebben in de rechtsstaat. In de kern
draait het om de faire beoordeling van het concrete geval.
❖ Positieve lezing van het opportuniteitsbeginsel → er wordt alleen vervolgd als
vervolging in het algemeen belang is.
❖ In de omstandigheden - van enerzijds bureaucratische invloeden op de
vervolgingsbeslissing en anderzijds grotere claims van de slachtoffers dienaangaande -
rijst de vraag wel of de beslissing tot strafvervolging nu wel altijd een faire uitkomst
heeft.
Artikel Functie en waarde van criteria voor strafbaarstelling in het huidig tijdsgewricht
❖ Straftheorieën zijn met name gericht op de vraag naar de legitimatie van de straf, zowel
met het oog op hetgeen de dader toekomt, als op hetgeen de maatschappij en het
slachtoffer toekomt. Zowel straf- als strafrechtstheorieën brengen – weliswaar deels
impliciet – mee dat strafbaarstelling enerzijds de basis moet bieden voor het tegemoet
komen aan de wens van vergelding en dus is georiënteerd op het verleden, anderzijds
van belang is voor normstelling en preventie en daarmee georiënteerd op de toekomst.
❖ Het principe van ultimum remedium, door sommigen ook wel aangeduid als
subsidiariteitsbeginsel, impliceert dat de wetgever zich van strafbaarstelling moeten
onthouden als andere, juridische en/of buiten juridische middelen, die minder vergaand
zijn, voorhanden zijn.
❖ Het schadeprincipe vereist dat het gedrag schade veroorzaakt of zou kunnen
veroorzaken.
❖ Het criterium van het moreel verwerpelijk karakter van het gedrag bevordert dat reeds
bestaande normen van religieuze of levensbeschouwelijk aard strafrechtelijk worden
gesanctioneerd. De wetgever creëert geen norm maar bevestigt de in de samenleving
geldende norm.
❖ Het criterium van de handhaafbaarheid en effectiviteit van een strafbaarstelling is
gebaseerd op de idee dat strafbaarstelling normstellend, normbevestigend of
preventief karakter ontbeert als al vooraf duidelijk is dat die niet zal zijn te handhaven.
WEEK 1 - DE REIKWIJDTE VAN HET STRAFRECHT 3
Kennisclip - Criminalisering 3
Kennisclip - Strafrecht als ‘ultimum remedium’ 3
Kennisclip - Introductie criteria voor strafbaarstelling 3
Artikel Buruma geen blad voor de mond 3
Artikel Functie en waarde van criteria voor strafbaarstelling in het huidig tijdsgewricht 4
Artikel de opsporing en vervolging van seksueel geweld door de jaren heen vanuit een
genderperspectief 5
WEEK 2 - EUROPEES- EN INTERNATIONAALRECHTELIJK PERSPECTIEF 6
Kennisclip - Negatieve verplichtingen 6
Kennisclip - Positieve verplichtingen 6
Kennisclip - Positieve verplichtingen EU-strafrecht 6
Artikel Ultima ratio en criteria voor strafbaarstelling in Europees perspectief 6
Artikel Verkrachting, aanranding en de bescherming van de seksuele integriteit 7
WEEK 3 - CRITERIA VOOR STRAFBAARSTELLING 9
Kennisclip - Criteria voor strafbaarstelling Nederland 9
Kennisclip - Criteria voor strafbaarstelling Internationaal 10
WEEK 4 - INTERACTIE WETGEVER EN RECHTER 12
Kennisclip - Legaliteit 12
Kennisclip - Interactie wetgever rechter 12
Artikel De rol van het achterliggende rechtsgoed van strafbepalingen bij beoordeling van
strafwaardigheid van gedrag 13
WEEK 5 - UITINGSDELICTEN 15
Kennisclip - Uitingsdelicten deel I 15
Kennisclip - Haatuitingen en Criteria voor Strafbaarstelling 15
Kennisclip - Internationaal recht over haatuitingen 15
Kennisclip - Uitingsdelicten deel II 16
Artikel Strafbaarstelling van ‘belediging van geloof’ 16
WEEK 6 - UITINGSDELICTEN 17
Kennisclip - Individuele belediging, smaad en laster 17
WEEK 8 - TERRORISME 18
Kennisclip Wat is terrorisme? 18
Kennisclip Terrorisme, strafrecht en risicodenken 18
Kennisclip Nederlands Materieel strafrecht over terrorisme 18
WEEK 9 - TERRORISME 20
WEEK 10 - KINDERMISHANDELING DEEL 1 21
Aantekeningen hoorcollege: 21
,WEEK 11 - KINDERMISHANDELING DEEL 2 26
Artikel Cooperation and the right of child abuse victims to protection and health 26
Aantekeningen hoorcollege 29
WEEK 12 - KINDERMISHANDELING DEEL 3 32
,WEEK 1 - DE REIKWIJDTE VAN HET STRAFRECHT
Kennisclip - Criminalisering
❖ Criminalisering → het proces waardoor bepaalde handelingen als strafbaar worden
geëtiketteerd.
❖ Het ezel-proces → Hierna is nooit iemand meer vervolgd voor godslastering.
Kennisclip - Strafrecht als ‘ultimum remedium’
❖ Wat is er bijzonder aan het strafrecht
➢ Vrijheidsstraf
➢ Strafvorderlijke bevoegdheden
➢ Aard/doel van de sanctie
➢ Gevolgen → strafblad, geen VOG
➢ Symbolische werking/normatieve lading
❖ Strafrecht en bestuursrecht zijn steeds meer naar elkaar toe gegroeid.
➢ Waarborgen van rechtsbescherming gelden hier natuurlijk ook (criminal charge,
art. 6 EVRM)
➢ Bij punitief bestuursrecht moet je als burger zelf initiatief tonen om naar de
rechter te stappen in geval dat je een straf opgelegd hebt gekregen.
➢ Wanneer behoort een gedraging te vallen onder het strafrecht en wanneer onder
het bestuursrecht?
❖ Er moet serieus gekeken worden naar alternatieve rechtsgebieden en oplossingen voor
het probleem.
Kennisclip - Introductie criteria voor strafbaarstelling
❖ Schadebeginsel → gedrag moet schadelijk zijn om het
strafbaar te stellen. Dit is meer een moreel
toetsingscriteria.
❖ Bijvoorbeeld:
➢ Wat is het probleem?
➢ Is het strafrecht effectief om dit probleem aan
te pakken?
➢ Relatie tot strafdoelen?
Artikel Buruma geen blad voor de mond
❖ De rechter kan er niet helemaal op vertrouwen dat een juist verlopen procedure ook een
juiste uitkomst heeft. Hij moet volgens mij na zijn ambachtelijke werk - waarbij hij de
wet toepast conform de geldende stand van het recht - nog marginaal toetsen of de
uitkomst niet volstrekt onbillijk is uit het oogpunt van diepere rechtsbeginselen.
❖ Er is een tendens om steeds ruimere strafbepalingen te schrijven, als gevolg waarvan er
steeds minder hoeft te zijn gebeurd om iemand strafrechtelijk aan te pakken en
, tegelijkertijd zet de tendens door om ook buiten het strafrecht sancties mogelijk te
maken.
❖ De rechtmatigheid van de opsporing doet er steeds minder toe en nu is de grote vraag
of het oordeel wel betrouwbaar genoeg is, dat de verdachte ook de dader is.
❖ Wetten leveren rechtsgelijkheid en rechtszekerheid en leggen een verband met de
werkzaamheden van de democratisch gekozen wetgever.
❖ Boos opzet → er moet bewezen worden dat de verdachte wist dat hij de wet overtrad.
❖ Twee belangrijke ontwikkelingen met betrekking tot de onvoldoende voorzienbaarheid
van strafsancties:
➢ De toename van het bestuurlijk sanctierecht
➢ De introductie en herhaalde aanpassing van de strafbaarheid van
voorbereidingshandelingen en die van samenspanning tot allerlei terroristische
delicten.
❖ De rechter lijkt in de afgelopen zestien jaar de toetsing van de rechtmatigheid van
opsporingshandelingen steeds minder zwaar te nemen.
❖ Regelgeving zou niet het laatste woord moeten hebben in de rechtsstaat. In de kern
draait het om de faire beoordeling van het concrete geval.
❖ Positieve lezing van het opportuniteitsbeginsel → er wordt alleen vervolgd als
vervolging in het algemeen belang is.
❖ In de omstandigheden - van enerzijds bureaucratische invloeden op de
vervolgingsbeslissing en anderzijds grotere claims van de slachtoffers dienaangaande -
rijst de vraag wel of de beslissing tot strafvervolging nu wel altijd een faire uitkomst
heeft.
Artikel Functie en waarde van criteria voor strafbaarstelling in het huidig tijdsgewricht
❖ Straftheorieën zijn met name gericht op de vraag naar de legitimatie van de straf, zowel
met het oog op hetgeen de dader toekomt, als op hetgeen de maatschappij en het
slachtoffer toekomt. Zowel straf- als strafrechtstheorieën brengen – weliswaar deels
impliciet – mee dat strafbaarstelling enerzijds de basis moet bieden voor het tegemoet
komen aan de wens van vergelding en dus is georiënteerd op het verleden, anderzijds
van belang is voor normstelling en preventie en daarmee georiënteerd op de toekomst.
❖ Het principe van ultimum remedium, door sommigen ook wel aangeduid als
subsidiariteitsbeginsel, impliceert dat de wetgever zich van strafbaarstelling moeten
onthouden als andere, juridische en/of buiten juridische middelen, die minder vergaand
zijn, voorhanden zijn.
❖ Het schadeprincipe vereist dat het gedrag schade veroorzaakt of zou kunnen
veroorzaken.
❖ Het criterium van het moreel verwerpelijk karakter van het gedrag bevordert dat reeds
bestaande normen van religieuze of levensbeschouwelijk aard strafrechtelijk worden
gesanctioneerd. De wetgever creëert geen norm maar bevestigt de in de samenleving
geldende norm.
❖ Het criterium van de handhaafbaarheid en effectiviteit van een strafbaarstelling is
gebaseerd op de idee dat strafbaarstelling normstellend, normbevestigend of
preventief karakter ontbeert als al vooraf duidelijk is dat die niet zal zijn te handhaven.
