Kwalitatief onderzoek naar incontinentiezorg
binnen de thuiszorg
School: Hogeschool Leiden
Opleiding: HBO- Verpleegkunde
Naam:
Studentnummer:
Groep:
Zorginstelling: WoonZorgHaaglanden thuiszorg, Rijswijk
Beoordelaar:
Toetsdatum: 11 februari 2018
Aantal woorden: 6313 (Inleiding t/m conclusie)
Voorwoord
Voor u ligt het onderzoeksrapport “incontinentiezorg bij ouderen in de thuissituatie”.
Het afstudeeronderzoek is gemaakt in opdracht van de Hogeschool Leiden voor de opleiding
HBO-verpleegkunde. Het onderzoek is gestart in september en in februari 2018 beëindigd.
Scriptie HBO Bachelor Verpleegkunde 1
,Ik wil graag de volgende personen bedanken voor hun deelname aan de interviews: A.
Spruijt, J. Penninx en L. Tinga. Graag wil ik in het bijzonder E. van Niekerken bedanken voor
haar begeleiding en feedback. Tot slot wil ik S. Huijding, manager thuiszorg bedanken voor
het goedkeuren van mijn onderzoeksvoorstel.
Ik wens u allen veel leesplezier toe.
Scriptie HBO Bachelor Verpleegkunde 2
, Samenvatting
o Aanleiding Uit onderzoek van LEVV (2010) en V&VN (2014) blijkt dat de incontinentie zorg
bij ouderen meer aandacht nodig heeft. Om de kwaliteit van incontinentiezorg te waarborgen
is er een richtlijn ontwikkeld die houvast biedt aan zorgprofessionals [ CITATION
TijdelijkeAanduiding3 \l 1043 ]. Binnen WZH thuiszorg is het niet duidelijk hoe de
incontinentiezorg wordt verleent en ervaren door de medewerkers.
o Probleemanalyse Er wordt door de medewerkers van WZH thuiszorg niet volgens de
richtlijn van LEVV op de juiste methode incontinentiezorg verleend aan de cliënten in de
thuiszorg. De probleemanalyse is in kaart gebracht door middel van de 6’Ws.
o Vraagstelling “Hoe kan de kwaliteit van incontinentiezorg binnen WZH thuiszorg
geoptimaliseerd worden”?
Het doel is om begin februari 2018 de kwaliteit van incontinentiezorg binnen WZH thuiszorg
te onderzoeken. Aan de hand van praktijk en literatuuronderzoek worden er aantal
aanbevelingen gedaan.
o Methoden Doormiddel van literatuuronderzoek is er informatie verkregen over
incontinentiezorg. Het praktijkgericht onderzoek is kwalitatief uitgevoerd doormiddel van
interviews. Er zijn drie semigestructureerde interviews afgenomen. De interviews zijn
geanalyseerd aan de hand van de analysestappen van Verhoeven (2014).
o Resultaten Uit de literatuur komt naar voren dat wereldwijd 200 miljoen mensen ongewild
urineverlies hebben, 800.000 daarvan in Nederland. Dit heeft gevolgen voor de kwaliteit van
leven. De problemen die incontinentie bijvoorbeeld geven zijn: isolatie, gevoelens van
schaamte en huidletsel [ CITATION Hui03 \l 1043 ]. Een gevoel van schaamte bij de cliënten
wordt veel opgemerkt bij de medewerkers. Huidbeschading komt af en toe voor, dit zijn dan
voornamelijk smetplekken. Het verlenen van incontinentiezorg wordt door de medewerkers
als redelijk ervaren. De medewerkers vinden het niet zwaar om incontinentiezorg te
verlenen, wel vinden zij dat de diagnostiek voor incontinentie verbeterd kan worden.
o Discussie Uit de literatuur blijkt dat incontinentie vaak niet wordt gediagnosticeerd waardoor
dit vaak onbehandeld blijft [CITATION TijdelijkeAanduiding10 \l 1043 ]. Uit de interviews blijkt
dat in sommige gevallen er geen diagnose is. Uit de literatuur bleek dat er een richtlijn is
opgesteld voor het verlenen van incontinentiezorg. Uit de interviews kwam naar voren dat
medewerkers niet goed op de hoogte waren van de huidige richtlijn.
Om de betrouwbaarheid van het onderzoek te vergroten is ervoor gekozen om met het team
van Rijswijk een proefinterview te doen. Het onderzoek is bruikbaar voor de thuiszorg teams
van WZH. Er zou meer onderzoek gedaan moeten worden om dit onderzoek te
generaliseren naar alle thuiszorg teams van Nederland. In plaats van 5 zijn er 3 interviews
afgenomen in verband met tijdsgebrek, dit kan de betrouwbaarheid van het onderzoek
minder betrouwbaar maken.
o Conclusie & aanbevelingen De hoofdvraag is beantwoord doormiddel van deelvragen die
opgesteld zijn, onderverdeeld in literatuur en interview vragen. De aanbevelingen zijn gericht
op de praktijk om een efficiënte werkwijze te creëren voor de medewerkers, maar ook het
terugdringen van incontinentiekosten.
Scriptie HBO Bachelor Verpleegkunde 3
, INHOUD
Voorwoord...................................................................................................................................................... 1
Samenvatting................................................................................................................................................. 3
Hoofdstuk 1: Inleiding................................................................................................................................ 5
1.1.Aanleiding..................................................................................................................................................................... 5
1.2.Begripsbepaling.......................................................................................................................................................... 7
1.3.Relevantie verpleegkundig beroep..................................................................................................................... 8
1.4.Probleemanalyse........................................................................................................................................................ 9
1.5.Probleemstelling/Hoofdvraag............................................................................................................................ 10
1.6.Doelstelling................................................................................................................................................................ 10
Hoofdstuk 2: Onderzoeksmethoden.................................................................................................... 11
2.1. design.......................................................................................................................................................................... 11
2.2. Locatie........................................................................................................................................................................ 11
2.3. Onderzoekspopulatie.......................................................................................................................................... 11
2.4. Gegevensverzameling.......................................................................................................................................... 12
2.5. Data analyse............................................................................................................................................................. 13
2.7. Ethische kwesties................................................................................................................................................... 13
Hoofdstuk 3: Resultaten.......................................................................................................................... 14
3.1. Literatuur.................................................................................................................................................................. 14
3.2. Respondenten karakteristieken....................................................................................................................... 16
Hoofdstuk 4: Discussie............................................................................................................................. 19
4.1.Vergelijking van de resultaten............................................................................................................................ 19
4.2 Sterke en zwakke kanten van het onderzoek, validiteit, betrouwbaarheid en bruikbaarheid.20
Hoofdstuk 5: Conclusie............................................................................................................................ 21
Bibliografie.................................................................................................................................................. 23
Bijlage 1: Planning..................................................................................................................................... 26
Bijlage 2: Begeleidend brief.................................................................................................................... 28
Bijlage 3: de 6 w’s....................................................................................................................................... 29
Bijlage 4: Formulier goedkeuring onderzoek................................................................................... 30
Bijlage 5: topiclijst..................................................................................................................................... 31
Bijlage 6: Zoektermen en gebruikte literatuur................................................................................. 32
Zoekstrategie.................................................................................................................................................................... 32
Keuze van artikelen....................................................................................................................................................... 32
Overige bronnen............................................................................................................................................................. 33
Bijlage 7: interviews getranscribeerd................................................................................................. 34
Bijlage 8: Coderen...................................................................................................................................... 59
Scriptie HBO Bachelor Verpleegkunde 4
binnen de thuiszorg
School: Hogeschool Leiden
Opleiding: HBO- Verpleegkunde
Naam:
Studentnummer:
Groep:
Zorginstelling: WoonZorgHaaglanden thuiszorg, Rijswijk
Beoordelaar:
Toetsdatum: 11 februari 2018
Aantal woorden: 6313 (Inleiding t/m conclusie)
Voorwoord
Voor u ligt het onderzoeksrapport “incontinentiezorg bij ouderen in de thuissituatie”.
Het afstudeeronderzoek is gemaakt in opdracht van de Hogeschool Leiden voor de opleiding
HBO-verpleegkunde. Het onderzoek is gestart in september en in februari 2018 beëindigd.
Scriptie HBO Bachelor Verpleegkunde 1
,Ik wil graag de volgende personen bedanken voor hun deelname aan de interviews: A.
Spruijt, J. Penninx en L. Tinga. Graag wil ik in het bijzonder E. van Niekerken bedanken voor
haar begeleiding en feedback. Tot slot wil ik S. Huijding, manager thuiszorg bedanken voor
het goedkeuren van mijn onderzoeksvoorstel.
Ik wens u allen veel leesplezier toe.
Scriptie HBO Bachelor Verpleegkunde 2
, Samenvatting
o Aanleiding Uit onderzoek van LEVV (2010) en V&VN (2014) blijkt dat de incontinentie zorg
bij ouderen meer aandacht nodig heeft. Om de kwaliteit van incontinentiezorg te waarborgen
is er een richtlijn ontwikkeld die houvast biedt aan zorgprofessionals [ CITATION
TijdelijkeAanduiding3 \l 1043 ]. Binnen WZH thuiszorg is het niet duidelijk hoe de
incontinentiezorg wordt verleent en ervaren door de medewerkers.
o Probleemanalyse Er wordt door de medewerkers van WZH thuiszorg niet volgens de
richtlijn van LEVV op de juiste methode incontinentiezorg verleend aan de cliënten in de
thuiszorg. De probleemanalyse is in kaart gebracht door middel van de 6’Ws.
o Vraagstelling “Hoe kan de kwaliteit van incontinentiezorg binnen WZH thuiszorg
geoptimaliseerd worden”?
Het doel is om begin februari 2018 de kwaliteit van incontinentiezorg binnen WZH thuiszorg
te onderzoeken. Aan de hand van praktijk en literatuuronderzoek worden er aantal
aanbevelingen gedaan.
o Methoden Doormiddel van literatuuronderzoek is er informatie verkregen over
incontinentiezorg. Het praktijkgericht onderzoek is kwalitatief uitgevoerd doormiddel van
interviews. Er zijn drie semigestructureerde interviews afgenomen. De interviews zijn
geanalyseerd aan de hand van de analysestappen van Verhoeven (2014).
o Resultaten Uit de literatuur komt naar voren dat wereldwijd 200 miljoen mensen ongewild
urineverlies hebben, 800.000 daarvan in Nederland. Dit heeft gevolgen voor de kwaliteit van
leven. De problemen die incontinentie bijvoorbeeld geven zijn: isolatie, gevoelens van
schaamte en huidletsel [ CITATION Hui03 \l 1043 ]. Een gevoel van schaamte bij de cliënten
wordt veel opgemerkt bij de medewerkers. Huidbeschading komt af en toe voor, dit zijn dan
voornamelijk smetplekken. Het verlenen van incontinentiezorg wordt door de medewerkers
als redelijk ervaren. De medewerkers vinden het niet zwaar om incontinentiezorg te
verlenen, wel vinden zij dat de diagnostiek voor incontinentie verbeterd kan worden.
o Discussie Uit de literatuur blijkt dat incontinentie vaak niet wordt gediagnosticeerd waardoor
dit vaak onbehandeld blijft [CITATION TijdelijkeAanduiding10 \l 1043 ]. Uit de interviews blijkt
dat in sommige gevallen er geen diagnose is. Uit de literatuur bleek dat er een richtlijn is
opgesteld voor het verlenen van incontinentiezorg. Uit de interviews kwam naar voren dat
medewerkers niet goed op de hoogte waren van de huidige richtlijn.
Om de betrouwbaarheid van het onderzoek te vergroten is ervoor gekozen om met het team
van Rijswijk een proefinterview te doen. Het onderzoek is bruikbaar voor de thuiszorg teams
van WZH. Er zou meer onderzoek gedaan moeten worden om dit onderzoek te
generaliseren naar alle thuiszorg teams van Nederland. In plaats van 5 zijn er 3 interviews
afgenomen in verband met tijdsgebrek, dit kan de betrouwbaarheid van het onderzoek
minder betrouwbaar maken.
o Conclusie & aanbevelingen De hoofdvraag is beantwoord doormiddel van deelvragen die
opgesteld zijn, onderverdeeld in literatuur en interview vragen. De aanbevelingen zijn gericht
op de praktijk om een efficiënte werkwijze te creëren voor de medewerkers, maar ook het
terugdringen van incontinentiekosten.
Scriptie HBO Bachelor Verpleegkunde 3
, INHOUD
Voorwoord...................................................................................................................................................... 1
Samenvatting................................................................................................................................................. 3
Hoofdstuk 1: Inleiding................................................................................................................................ 5
1.1.Aanleiding..................................................................................................................................................................... 5
1.2.Begripsbepaling.......................................................................................................................................................... 7
1.3.Relevantie verpleegkundig beroep..................................................................................................................... 8
1.4.Probleemanalyse........................................................................................................................................................ 9
1.5.Probleemstelling/Hoofdvraag............................................................................................................................ 10
1.6.Doelstelling................................................................................................................................................................ 10
Hoofdstuk 2: Onderzoeksmethoden.................................................................................................... 11
2.1. design.......................................................................................................................................................................... 11
2.2. Locatie........................................................................................................................................................................ 11
2.3. Onderzoekspopulatie.......................................................................................................................................... 11
2.4. Gegevensverzameling.......................................................................................................................................... 12
2.5. Data analyse............................................................................................................................................................. 13
2.7. Ethische kwesties................................................................................................................................................... 13
Hoofdstuk 3: Resultaten.......................................................................................................................... 14
3.1. Literatuur.................................................................................................................................................................. 14
3.2. Respondenten karakteristieken....................................................................................................................... 16
Hoofdstuk 4: Discussie............................................................................................................................. 19
4.1.Vergelijking van de resultaten............................................................................................................................ 19
4.2 Sterke en zwakke kanten van het onderzoek, validiteit, betrouwbaarheid en bruikbaarheid.20
Hoofdstuk 5: Conclusie............................................................................................................................ 21
Bibliografie.................................................................................................................................................. 23
Bijlage 1: Planning..................................................................................................................................... 26
Bijlage 2: Begeleidend brief.................................................................................................................... 28
Bijlage 3: de 6 w’s....................................................................................................................................... 29
Bijlage 4: Formulier goedkeuring onderzoek................................................................................... 30
Bijlage 5: topiclijst..................................................................................................................................... 31
Bijlage 6: Zoektermen en gebruikte literatuur................................................................................. 32
Zoekstrategie.................................................................................................................................................................... 32
Keuze van artikelen....................................................................................................................................................... 32
Overige bronnen............................................................................................................................................................. 33
Bijlage 7: interviews getranscribeerd................................................................................................. 34
Bijlage 8: Coderen...................................................................................................................................... 59
Scriptie HBO Bachelor Verpleegkunde 4
