Tijdvak 1 De tijd van jagers en boeren
1.1 het leven van jager-verzamelaars
KA: de levenswijze van jager-verzamelaars
Periode: tot ±10.000 v.Chr.
Prehistorie
Bronnen zijn ongeschreven en primair:
- schrift is nog niet uitgevonden
- gemaakt door ooggetuigen
- uit de tijd zelf
Middel van bestaan: jagen en verzamelen
Samenlevingstype: jagers-verzamelaarssamenleving
Samenleving van jager-verzamelaars:
Economie: autarkie, jagen en verzamelen
Politiek: kleine nomadische groepen, geen georganiseerd bestuur
Sociaal: weinig sociale verschillen, want er zijn kleine groepen (±25 mensen)
Strikte rolverdeling tussen man en vrouw:
Man: jagen en vissen
Vrouw: verzamelen + voor de kinderen zorgen
Cultuur: magische jacht- en vruchtbaarheidsrituelen
Natuurgodsdienst
Grafgiften (kan duiden op geloof in leven na de dood)
Ze waren in staat om werktuigen te maken:
Vuursteen messen, pijlpunten, krabbers
Botten en gewei van herten priemen, bijlen
Vezels van brandnetels en moerasplanten touw, fuiken en manden
1.2 het ontstaan van de landbouw
KA: het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen
Periode: 10.000 – 3.000 v.Chr.
(Pre)historie
Begin van de Neolitische revolutie (=landbouwrevolutie) in de vruchtbare halve maan
Dit is ook het begin van de nieuwe steentijd
Landbouw begon daar, want:
- gunstig klimaat
- veel planten
- veel beesten
- rivieren: Nijl, Eufraat, Tigris
, Veel voedsel, dus ze hoefden niet meer rond te trekken
Jager-verzamelaars gaan aan akkerbouw en veeteelt doen (landbouw)
Landbouwsamenlevingen konden ontstaan doordat mensen steeds meer voedsel
overhielden, dus groepen konden groeien.
Samenleving van boeren:
Economie: landbouw: akkerbouw en veeteelt
Politiek: dorpen werden waarschijnlijk bestuurd door dorpsoudsten en priesters
Sociaal: sedentaire revolutie: vaste woonplaatsen
Toename van sociale verschillen, want mensen kregen meer bezittingen
Strikte rolverdeling tussen man en vrouw
Cultuur: magische rituelen
Natuurgodsdienst
Veel uitvindingen (gereedschappen, wiel, ploeg, etc.)
3.500 v.Chr. uitvinding van brons
3.300 v.Chr. ontstaan van het schrift in Soemerië
Landbouwrevolutie:
- revolutie, want het heeft veel invloed op de tijd erna
- geen revolutie, want het is een langzame ontwikkeling. Een revolutie gaat normaal
heel snel
1.3 De eerste steden
KA: het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen
Ontwikkeling van het ontstaan van de eerste steden:
Akkerbouw + veeteelt Nieuwe uitvindingen
Verhoging
voedselproductie Ontstaan ambachten
Groei dorpen Ontstaan handel
Ontstaan steden
Landbouw in de vruchtbare halve maan was irrigatielandbouw
= boeren proberen het water van de rivier zo ver mogelijk op het land te krijgen
Eerste steden ontstonden in Mesopotamië en Egypte
1.1 het leven van jager-verzamelaars
KA: de levenswijze van jager-verzamelaars
Periode: tot ±10.000 v.Chr.
Prehistorie
Bronnen zijn ongeschreven en primair:
- schrift is nog niet uitgevonden
- gemaakt door ooggetuigen
- uit de tijd zelf
Middel van bestaan: jagen en verzamelen
Samenlevingstype: jagers-verzamelaarssamenleving
Samenleving van jager-verzamelaars:
Economie: autarkie, jagen en verzamelen
Politiek: kleine nomadische groepen, geen georganiseerd bestuur
Sociaal: weinig sociale verschillen, want er zijn kleine groepen (±25 mensen)
Strikte rolverdeling tussen man en vrouw:
Man: jagen en vissen
Vrouw: verzamelen + voor de kinderen zorgen
Cultuur: magische jacht- en vruchtbaarheidsrituelen
Natuurgodsdienst
Grafgiften (kan duiden op geloof in leven na de dood)
Ze waren in staat om werktuigen te maken:
Vuursteen messen, pijlpunten, krabbers
Botten en gewei van herten priemen, bijlen
Vezels van brandnetels en moerasplanten touw, fuiken en manden
1.2 het ontstaan van de landbouw
KA: het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen
Periode: 10.000 – 3.000 v.Chr.
(Pre)historie
Begin van de Neolitische revolutie (=landbouwrevolutie) in de vruchtbare halve maan
Dit is ook het begin van de nieuwe steentijd
Landbouw begon daar, want:
- gunstig klimaat
- veel planten
- veel beesten
- rivieren: Nijl, Eufraat, Tigris
, Veel voedsel, dus ze hoefden niet meer rond te trekken
Jager-verzamelaars gaan aan akkerbouw en veeteelt doen (landbouw)
Landbouwsamenlevingen konden ontstaan doordat mensen steeds meer voedsel
overhielden, dus groepen konden groeien.
Samenleving van boeren:
Economie: landbouw: akkerbouw en veeteelt
Politiek: dorpen werden waarschijnlijk bestuurd door dorpsoudsten en priesters
Sociaal: sedentaire revolutie: vaste woonplaatsen
Toename van sociale verschillen, want mensen kregen meer bezittingen
Strikte rolverdeling tussen man en vrouw
Cultuur: magische rituelen
Natuurgodsdienst
Veel uitvindingen (gereedschappen, wiel, ploeg, etc.)
3.500 v.Chr. uitvinding van brons
3.300 v.Chr. ontstaan van het schrift in Soemerië
Landbouwrevolutie:
- revolutie, want het heeft veel invloed op de tijd erna
- geen revolutie, want het is een langzame ontwikkeling. Een revolutie gaat normaal
heel snel
1.3 De eerste steden
KA: het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen
Ontwikkeling van het ontstaan van de eerste steden:
Akkerbouw + veeteelt Nieuwe uitvindingen
Verhoging
voedselproductie Ontstaan ambachten
Groei dorpen Ontstaan handel
Ontstaan steden
Landbouw in de vruchtbare halve maan was irrigatielandbouw
= boeren proberen het water van de rivier zo ver mogelijk op het land te krijgen
Eerste steden ontstonden in Mesopotamië en Egypte
