M&PC Samenvatting
HC2.
Attitude: een psychologische tendentie die uitgedrukt wordt door het evalueren van een
bepaalde entiteit in een mate van gunstigheid of ongunstigheid (Eagly & Chaiken)
- Tendentie = duurt langer dan emoties, korter dan persoonlijkheidskenmerken.
- Evaluatief = heeft een richting en intensiteit.
Functies van attitudes: KATZ
1. Kennisfuncties: organiseren het denken, maken wereld voorspelbaar, inschattingen.
2. Instrumentele functie: resultaat van leerprocessen, positieve attitudes associëren
met positieve uitkomsten. Leren is stom, maar als je complimenten krijgt bij goede
resultaten vind je dit leuk.
3. Ego-defensief: helpt bij positieve zelfbeeld, in vs. out-groep.
4. Waarde expressief: je laat mensen zien wat je waarde zijn (klassieke muziek).
SMITH, BRUNER & WHITE:
5. Sociale aanpassingsfunctie: mensen voelen sympathie voor mensen met dezelfde
opvattingen à helpt bij het in stand houden van sociale banden.
Expectancy-value theorie – FISHBEIN & AJZEN
Attitude = sterkte overtuigingen x evaluaties van deze overtuigingen.
Justin Bieber: belangrijk goed kunnen zingen x hij kan het heel goed à positieve attitude.
Sterkte van de overtuigingen hangt af van:
• Toegankelijkheid: het eerste wat in je opkomt à dronken rijden
• Persoonlijk belang van overtuigingen: ik haat mensen die dronken rijden.
• Zekerheid van overtuiging: misschien is hij wel aardig.
• Uniciteit van overtuiging: Hij heeft mooi Bieber haar.
• Relatief belang van overtuiging: drank? Boeit me niet.
Balance Theory – HEIDER.
Attitudes zijn binnen jezelf afhankelijk van elkaar, maar soms zijn ze niet in balans à Je
houdt van je auto, maar je hebt vaak pech, wat je niet leuk vindt, maar omdat je van je auto
houdt maakt de pech niet uit.
Hoe hef je gebrek aan balans op?
1. Ontkenning à ontkennen dat je vaak pech hebt
2. Compenseren à maar wel heel veel lol met de auto, vaak kamperen, heel leuk.
3. Differentieren à de auto heeft geen pech, maar de motor heeft geen pech.
4. Transcendentie à het maakt niet uit dat er geen balans is, boven ongemak staan.
, HC3. Cognitieve dissonantie – FESTINGER
3 mogelijke relaties:
1. Irrelevant: relatie is niet van belang
2. Consonant: de relatie tussen de overtuigingen komt overeen
3. Dissonant: de relatie van de overtuigingen komt niet overeen
Mate van cognitieve dissonantie = belang & hoeveelheid van dissonantie cognities
vergeleken met belang en hoeveelheid van consonante cognities.
Dissonantie oplossen: vb: Ajax is goed, ik ben voor Feyenoord.
1. Het belang van de dissonantie kan verminderd worden: Ajax speelt goed, boeie?
2. Dissonante overtuigingen veranderen: maar Ajax speelt lelijk voetbal.
3. Consonante overtuigingen toevoegen: Ajax is arrogant, geen club, bedrijf.
4. Belang consonante overtuigingen vergoten: 020 is gewoon stom.
Toepassingsgebieden van dissonantie:
1. Keuzegedrag: het grootst na de keuze, groter bij gelijke alternatieven.
2. Massacommunicatie: selectieve blootstelling à info die attitude bevestigd.
- KLAPPER: minimale effecten à effect media niet zo groot want je kiest wat je leest.
- SWEENEY & GRUBER: verkiezingen en selectieve blootstelling.
3. Marketing: het negatief beloningseffect:
- FESTINGER & CARLSMITH: cognitieve consequenties en induced compliance
- Stomme taken voor weinig geld warden positiever beoordeeld, omdat je in
dissonantie met jezelf bent à je gaat anders toch die taak niet voor zo weinig geld
doen, dus moet het wel leuk zijn geweest.
- ARONSON & MILLS: initiatie (bijv. ontgroeningen).
Induced compliance: producten express duur of moeilijk verkrijgebaar maken.
- Self-perception Theory- BEM – achteraf dingen bedenken die bij je keuze passen.
4. Zaken en beleid: sunk cost: concorde effect: throwing bad money after good money.
5. Voorlichting: hypocrisy inductie: door voorlichting gemotiveerd voor gedrag.
HC4. Attitudes en gedrag
Voorspellen attitudes gedrag?
- LAPIERE: nee, japanners in restaurant toegelaten nadat werd gezegd van niet.
- WICKER: nee, gedrag alleen beïnvloeden door beloning en dwang.
- BEM: wel een relatie, maar omgekeerd à eerst actie en dan een attitude erbij.
Hoe te verklaren dat er geen relatie is?
1. Sociale factoren: attitude pas niet bij de norm, discriminatie, gedrag door scripts.
2. Individuele verschillen:
- Self monitoring – SNYDER – gedrag aanpassen en meelopen met de norm, wat
anderen doen.
- Lage self-monitoring = sterk verband tussen gedrag en attitude.
3. Meetproblemen (AJZEN & FISHBEIN).
- Principe compabiliteit: werk niet goed gemeten en daarom niet compatibel.
- Principe aggregatie: attitude en gedrag met meerdere items meten.
4. Wat vinden anderen: Theory of reasoned action & Theory of planned behavior.
HC2.
Attitude: een psychologische tendentie die uitgedrukt wordt door het evalueren van een
bepaalde entiteit in een mate van gunstigheid of ongunstigheid (Eagly & Chaiken)
- Tendentie = duurt langer dan emoties, korter dan persoonlijkheidskenmerken.
- Evaluatief = heeft een richting en intensiteit.
Functies van attitudes: KATZ
1. Kennisfuncties: organiseren het denken, maken wereld voorspelbaar, inschattingen.
2. Instrumentele functie: resultaat van leerprocessen, positieve attitudes associëren
met positieve uitkomsten. Leren is stom, maar als je complimenten krijgt bij goede
resultaten vind je dit leuk.
3. Ego-defensief: helpt bij positieve zelfbeeld, in vs. out-groep.
4. Waarde expressief: je laat mensen zien wat je waarde zijn (klassieke muziek).
SMITH, BRUNER & WHITE:
5. Sociale aanpassingsfunctie: mensen voelen sympathie voor mensen met dezelfde
opvattingen à helpt bij het in stand houden van sociale banden.
Expectancy-value theorie – FISHBEIN & AJZEN
Attitude = sterkte overtuigingen x evaluaties van deze overtuigingen.
Justin Bieber: belangrijk goed kunnen zingen x hij kan het heel goed à positieve attitude.
Sterkte van de overtuigingen hangt af van:
• Toegankelijkheid: het eerste wat in je opkomt à dronken rijden
• Persoonlijk belang van overtuigingen: ik haat mensen die dronken rijden.
• Zekerheid van overtuiging: misschien is hij wel aardig.
• Uniciteit van overtuiging: Hij heeft mooi Bieber haar.
• Relatief belang van overtuiging: drank? Boeit me niet.
Balance Theory – HEIDER.
Attitudes zijn binnen jezelf afhankelijk van elkaar, maar soms zijn ze niet in balans à Je
houdt van je auto, maar je hebt vaak pech, wat je niet leuk vindt, maar omdat je van je auto
houdt maakt de pech niet uit.
Hoe hef je gebrek aan balans op?
1. Ontkenning à ontkennen dat je vaak pech hebt
2. Compenseren à maar wel heel veel lol met de auto, vaak kamperen, heel leuk.
3. Differentieren à de auto heeft geen pech, maar de motor heeft geen pech.
4. Transcendentie à het maakt niet uit dat er geen balans is, boven ongemak staan.
, HC3. Cognitieve dissonantie – FESTINGER
3 mogelijke relaties:
1. Irrelevant: relatie is niet van belang
2. Consonant: de relatie tussen de overtuigingen komt overeen
3. Dissonant: de relatie van de overtuigingen komt niet overeen
Mate van cognitieve dissonantie = belang & hoeveelheid van dissonantie cognities
vergeleken met belang en hoeveelheid van consonante cognities.
Dissonantie oplossen: vb: Ajax is goed, ik ben voor Feyenoord.
1. Het belang van de dissonantie kan verminderd worden: Ajax speelt goed, boeie?
2. Dissonante overtuigingen veranderen: maar Ajax speelt lelijk voetbal.
3. Consonante overtuigingen toevoegen: Ajax is arrogant, geen club, bedrijf.
4. Belang consonante overtuigingen vergoten: 020 is gewoon stom.
Toepassingsgebieden van dissonantie:
1. Keuzegedrag: het grootst na de keuze, groter bij gelijke alternatieven.
2. Massacommunicatie: selectieve blootstelling à info die attitude bevestigd.
- KLAPPER: minimale effecten à effect media niet zo groot want je kiest wat je leest.
- SWEENEY & GRUBER: verkiezingen en selectieve blootstelling.
3. Marketing: het negatief beloningseffect:
- FESTINGER & CARLSMITH: cognitieve consequenties en induced compliance
- Stomme taken voor weinig geld warden positiever beoordeeld, omdat je in
dissonantie met jezelf bent à je gaat anders toch die taak niet voor zo weinig geld
doen, dus moet het wel leuk zijn geweest.
- ARONSON & MILLS: initiatie (bijv. ontgroeningen).
Induced compliance: producten express duur of moeilijk verkrijgebaar maken.
- Self-perception Theory- BEM – achteraf dingen bedenken die bij je keuze passen.
4. Zaken en beleid: sunk cost: concorde effect: throwing bad money after good money.
5. Voorlichting: hypocrisy inductie: door voorlichting gemotiveerd voor gedrag.
HC4. Attitudes en gedrag
Voorspellen attitudes gedrag?
- LAPIERE: nee, japanners in restaurant toegelaten nadat werd gezegd van niet.
- WICKER: nee, gedrag alleen beïnvloeden door beloning en dwang.
- BEM: wel een relatie, maar omgekeerd à eerst actie en dan een attitude erbij.
Hoe te verklaren dat er geen relatie is?
1. Sociale factoren: attitude pas niet bij de norm, discriminatie, gedrag door scripts.
2. Individuele verschillen:
- Self monitoring – SNYDER – gedrag aanpassen en meelopen met de norm, wat
anderen doen.
- Lage self-monitoring = sterk verband tussen gedrag en attitude.
3. Meetproblemen (AJZEN & FISHBEIN).
- Principe compabiliteit: werk niet goed gemeten en daarom niet compatibel.
- Principe aggregatie: attitude en gedrag met meerdere items meten.
4. Wat vinden anderen: Theory of reasoned action & Theory of planned behavior.
