2023-2024
Nier 1
UNIVERSITEIT ANTWERPEN – GENEESKUNDE BACHELOR 2 – NIER 1
,Inhoud
Examen informatie ..................................................................................................................................................................... 2
Examen .................................................................................................................................................................................. 2
Doelstellingen ........................................................................................................................................................................ 2
1. Fysiologie van de nier ............................................................................................................................................................. 3
1.1 Functies van de nier......................................................................................................................................................... 3
1.2 Glomerulaire filtratie ..................................................................................................................................................... 11
1.3 Oefeningen en toepassingen ......................................................................................................................................... 17
2. HO Structuur van het nefron ................................................................................................................................................ 18
2.1 Algemeen....................................................................................................................................................................... 18
2.2 Bloedvoorziening ........................................................................................................................................................... 19
2.3 Nefron – Glomerulus ..................................................................................................................................................... 20
2.4 Nefron – Tubuli .............................................................................................................................................................. 25
2.5 Juxtaglomerulair apparaat ............................................................................................................................................. 28
3. Tubulaire reabsorptie, secretie en excretie .......................................................................................................................... 29
3.1 Reabsorptie ................................................................................................................................................................... 29
3.2 Secretie .......................................................................................................................................................................... 33
3.3 Excretie .......................................................................................................................................................................... 34
3.4 Voorbeelden uit de klinische praktijk ............................................................................................................................ 34
4. Nierfunctiemeting ................................................................................................................................................................ 37
4.1 Klaring ............................................................................................................................................................................ 37
4.2 Glomerulaire filtratie rate (GFR) .................................................................................................................................... 38
4.3 Oefeningen .................................................................................................................................................................... 40
5. Zuur-base evenwicht (Hoofdstuk 20, Human physiology: an integrated approach) ............................................................ 42
5.1 Inleiding tot zelfstudie ................................................................................................................................................... 42
5.2 Zelfstudie-opdracht ....................................................................................................................................................... 46
5.3 Bespreking zelfstudie ..................................................................................................................................................... 46
5.4. Casussen ....................................................................................................................................................................... 48
6. Zoutbalans en extracellulair volume .................................................................................................................................... 51
7. Waterbalans ......................................................................................................................................................................... 56
7.1 Total body water (TBW)................................................................................................................................................. 56
7.2 Waterbalans .................................................................................................................................................................. 56
7.3 ADH................................................................................................................................................................................ 58
7.4 Concentreren en dilueren van urine .............................................................................................................................. 59
7.5 Countercurrent multiplicatie ......................................................................................................................................... 60
7.6 ureum recycling en vasa recta ....................................................................................................................................... 61
7.7 Terug naar ADH… ........................................................................................................................................................... 62
7.8 Toepassingen en oefeningen ......................................................................................................................................... 63
8. Kaliumbalans ........................................................................................................................................................................ 68
1
,Examen informatie
Examen
• Examen 1ste zittijd
➢ 40 meerkeuzevragen met verhoogde cesuur
➢ Datum: maandag 29 januari 2024 (onder voorbehoud)
• Examen 2de zittijd
➢ Mondeling met schriftelijke voorbereiding
Boek: Human Physiology: An integrated approach (chapter 20)
Doelstellingen
1. De student kan de zes functies van de nier benoemen en toelichten; en de belangrijkste functie van de
verschillende elementen binnen het nefron beschrijven.
2. De student kan de verschillende onderdelen van de nier herkennen en aanwijzen op een tekening of
een histologische coupe.
3. Uitgaande van de histologische structuur van het nefron kan de student het belang en het
werkingsmechanisme (glomerulaire filtratie, tubulaire reabsorptie, secretie en excretie) van de
verschillende onderdelen van het nefron omschrijven en uitleggen. De student kan deze kennis
toepassen op concrete (patho-)fysiologische cases.
4. De student kan het begrip “renale klaring” van een stof correct reproduceren en berekenen.
5. De student kan de rol van de nier in de homeostase van volume, elektrolyten en het zuurbase-
evenwicht opsommen en gedetailleerd toelichten. In het bijzonder kan de student de rol van de nier
in balans van water, de balans van zout, de balans van kalium, de geïntegreerde controle van volume
en osmolariteit, en het zuurbase-evenwicht weergeven en verklaren. De student kan deze kennis
toepassen op concrete (patho-)fysiologisch casus.
6. De student kan het transport, de absorptie en de secretie van diverse bestanddelen door de nier
lokaliseren binnen het nefron, en bondig verklaren
2
, 1. Fysiologie van de nier
1.1 Functies van de nier
Leerdoelen
• De student kan de 6 functies van de nier benoemen en toelichten
• De student kan de specifieke werking van de verschillende onderdelen binnen het nefron
beschrijven
Functies
1. Regulatie extracellulair volume en bloeddruk
2. Regulatie osmolariteit
3. Behoud van ionen balans
4. Homeostatische regulatie pH
5. Uitscheiding van afvalstoffen
6. Aanmaak van hormonen
1. Regulatie extracellulair volume & bloeddruk
Factoren met invloed op de mean arterial pressure
Hoeveel bloed blijft
er over/ blijft in de
bloedbaan?
3
Nier 1
UNIVERSITEIT ANTWERPEN – GENEESKUNDE BACHELOR 2 – NIER 1
,Inhoud
Examen informatie ..................................................................................................................................................................... 2
Examen .................................................................................................................................................................................. 2
Doelstellingen ........................................................................................................................................................................ 2
1. Fysiologie van de nier ............................................................................................................................................................. 3
1.1 Functies van de nier......................................................................................................................................................... 3
1.2 Glomerulaire filtratie ..................................................................................................................................................... 11
1.3 Oefeningen en toepassingen ......................................................................................................................................... 17
2. HO Structuur van het nefron ................................................................................................................................................ 18
2.1 Algemeen....................................................................................................................................................................... 18
2.2 Bloedvoorziening ........................................................................................................................................................... 19
2.3 Nefron – Glomerulus ..................................................................................................................................................... 20
2.4 Nefron – Tubuli .............................................................................................................................................................. 25
2.5 Juxtaglomerulair apparaat ............................................................................................................................................. 28
3. Tubulaire reabsorptie, secretie en excretie .......................................................................................................................... 29
3.1 Reabsorptie ................................................................................................................................................................... 29
3.2 Secretie .......................................................................................................................................................................... 33
3.3 Excretie .......................................................................................................................................................................... 34
3.4 Voorbeelden uit de klinische praktijk ............................................................................................................................ 34
4. Nierfunctiemeting ................................................................................................................................................................ 37
4.1 Klaring ............................................................................................................................................................................ 37
4.2 Glomerulaire filtratie rate (GFR) .................................................................................................................................... 38
4.3 Oefeningen .................................................................................................................................................................... 40
5. Zuur-base evenwicht (Hoofdstuk 20, Human physiology: an integrated approach) ............................................................ 42
5.1 Inleiding tot zelfstudie ................................................................................................................................................... 42
5.2 Zelfstudie-opdracht ....................................................................................................................................................... 46
5.3 Bespreking zelfstudie ..................................................................................................................................................... 46
5.4. Casussen ....................................................................................................................................................................... 48
6. Zoutbalans en extracellulair volume .................................................................................................................................... 51
7. Waterbalans ......................................................................................................................................................................... 56
7.1 Total body water (TBW)................................................................................................................................................. 56
7.2 Waterbalans .................................................................................................................................................................. 56
7.3 ADH................................................................................................................................................................................ 58
7.4 Concentreren en dilueren van urine .............................................................................................................................. 59
7.5 Countercurrent multiplicatie ......................................................................................................................................... 60
7.6 ureum recycling en vasa recta ....................................................................................................................................... 61
7.7 Terug naar ADH… ........................................................................................................................................................... 62
7.8 Toepassingen en oefeningen ......................................................................................................................................... 63
8. Kaliumbalans ........................................................................................................................................................................ 68
1
,Examen informatie
Examen
• Examen 1ste zittijd
➢ 40 meerkeuzevragen met verhoogde cesuur
➢ Datum: maandag 29 januari 2024 (onder voorbehoud)
• Examen 2de zittijd
➢ Mondeling met schriftelijke voorbereiding
Boek: Human Physiology: An integrated approach (chapter 20)
Doelstellingen
1. De student kan de zes functies van de nier benoemen en toelichten; en de belangrijkste functie van de
verschillende elementen binnen het nefron beschrijven.
2. De student kan de verschillende onderdelen van de nier herkennen en aanwijzen op een tekening of
een histologische coupe.
3. Uitgaande van de histologische structuur van het nefron kan de student het belang en het
werkingsmechanisme (glomerulaire filtratie, tubulaire reabsorptie, secretie en excretie) van de
verschillende onderdelen van het nefron omschrijven en uitleggen. De student kan deze kennis
toepassen op concrete (patho-)fysiologische cases.
4. De student kan het begrip “renale klaring” van een stof correct reproduceren en berekenen.
5. De student kan de rol van de nier in de homeostase van volume, elektrolyten en het zuurbase-
evenwicht opsommen en gedetailleerd toelichten. In het bijzonder kan de student de rol van de nier
in balans van water, de balans van zout, de balans van kalium, de geïntegreerde controle van volume
en osmolariteit, en het zuurbase-evenwicht weergeven en verklaren. De student kan deze kennis
toepassen op concrete (patho-)fysiologisch casus.
6. De student kan het transport, de absorptie en de secretie van diverse bestanddelen door de nier
lokaliseren binnen het nefron, en bondig verklaren
2
, 1. Fysiologie van de nier
1.1 Functies van de nier
Leerdoelen
• De student kan de 6 functies van de nier benoemen en toelichten
• De student kan de specifieke werking van de verschillende onderdelen binnen het nefron
beschrijven
Functies
1. Regulatie extracellulair volume en bloeddruk
2. Regulatie osmolariteit
3. Behoud van ionen balans
4. Homeostatische regulatie pH
5. Uitscheiding van afvalstoffen
6. Aanmaak van hormonen
1. Regulatie extracellulair volume & bloeddruk
Factoren met invloed op de mean arterial pressure
Hoeveel bloed blijft
er over/ blijft in de
bloedbaan?
3
