Introductie Psychologie en Pedagogiek [10/02/20]
Psychologie: De wetenschap van gedrag e geestelijke processen
- Mensen zijn geen automaten: een individu kan bijna altijd afwijken van wat je verwacht
Pedagogiek: De wetenschap van het opvoeden
Psychologie en pedagogiek kunnen helpen bij:
1. Contact maken
2. Afstemmen
3. Analyseren en verklaren
4. Tegenslagen
5. Eigen kracht
Spiegelneuronen: zenuwcellen die actief worden bij het zien van een actie die gespiegeld kan
worden
- Bv. Huilen/lacht. Het ook gaan huilen/lachen als iemand anders huilt/lacht word veroorzaakt
door spiegelneuronen
- Beeld krijgen van de emoties/denkpatronen van andere
o Bij autisme werken de spiegelneuronen anders of minder goed. Vertoning van sociaal
onwenselijk gedrag is hiervan het gevolg
Ervaring: het imiteren van gedrag van andere
Emperische wetenschap: bewijst dingen door observatie of experiment
o Beschrijft het studieobject
o Verklaard de verschijnselen (theorieën) en
o Voorspelt op grond van die theorieën dingen die getoetst kunnen worden
Als X dan Y (zie het als scheikunde)
- Bv. Agressietheorie
o Observeert/beschrijft: agressief gedrag
o Verklaard: agressie komt door frustratie
o Experiment: worden mensen agressief als je ze frustreerd?
Begin van de wetenschappelijke psychologie
Wilhelm Wundt (structuralist) sticht in 1879 een psychologisch laboratorium in Leipzig
- Eerste onderzoek van waarnemen, bv prikkelgrens, prikkelonderscheiding en geheugen
William James (functionalist) leverde veel kritiek op de ideeën van Wundt
- Vond de functie nuttiger dan de structuren
- Hij stichtte in de VS het eerste psychologische instituut aan de universiteit van Princeton
- Onderzoek naar emoties en o.a. religieuze ervaringen
De 6 perspectieven van de psychologie
1. Behavioristisch perspectief
2. Perspectief van de gehele persoon
a. Psychodynamische psychologie
b. Humanistische psychologie
3. Ontwikkelingsperspectief
4. Sociocultureel perspectief
5. Psychologie van de karaktertrekken
6. Cognitief perspectief
7. Biologisch perspectief
,Behavioristisch perspectief
- De psychologie moet wetenschappelijker worden
- Alleen gedrag is waarneembaar/meetbaar en relevant om experimenten mee te oden
- Basisaannames
o Mens = tabula rasa/blackbox (alleen naar de input en output)
- Doel van de psychologie is het toepassen van kennis om gedrag te beinvloeden
Psycho-dynamische perspectief
- Gedrag wordt sterk bepaald door het onbewuste
o In dat onbewuste zitten aangeboren driften en verdrongen ervaringen
- Alleen praten is al erg helpend
- De 1e 5 levensjaren zijn bepalend voor de ontwikkeling van je persoonlijkheid
- De persoonlijkheid is opgebouwd uit:
o Het onbewuste (ld), driften en verlangens
o Het bewuste (Ego), balans tussen onbewuste en het geweten
o Het geweten (Superego), de ideale ik
Humanistisch perspectief
- Gaat uit van een vrije wil en het bewuste
- Focus werd het uniek menselijke en hoe mensen zich ontplooien en groeien tot gezonde
individuen
Ontwikkelingsperspectief: bestudeert de psychologische veranderingen bij toenemede leeftijd
Ontwikkeling = proces van groei en verandering dat wordt bepaald door interactie tussen
erfelijkheid en omgeving (gaat dus een leven lang door)
- De meeste aandacht gaat uit naar de kindertijd en adoloscentie
Socioculturele perspectief (situationisme): de kracht van de situatie
- Sociale en culturele invloeden hebben vaak meer invloed op ons gedrag dan onze
persoonlijkheid
- Het socioculturele perspectief richt zich op:
o Sociale invloeden op gedrag en mentaal
o Hoe individuen functioneren in groepen
o Culturele verschillen
Perspectief van karaktertrekken en temperament: gedrag en persoonlijkehid zijn het resultaat van
fundamentele eigenschappen: karaktertrekken
- Je bent bv vrolijk, betrouwbaar, spontaan, achterdochtig, nauwkeuring
- Tamelijk consitent in de tijd en verschillende situaties
- Mensen verschillen van persoonlijkheid m.b.t. 5 verschillende dimensies
o Extraversie
o Vriendelijkheid
o Emotionele Stabiliteit
o Ordelijkheid
o Openheid
- Je kunt persoonlijkheid meten met vragenlijsten/testen
Cognitieve perspectief
- Gedrag word ook stres bepaald door begrip, kennis, opvattingen, overtuigingen, geheugen,
vermogen om problemen op te lossen -> Cognitie (geestelijke activiteiten)
- De mens is een informatieverwerkend wezen
- De studie van ‘wat er in het hoofd gebeurt’(en wat je dus niet direct kunt waarnemen)
, o Gedachte, leren, geheugen, perceptie
- Cognitieve therapie: het beinvloeden van denkbeelden zodat het gedrag ook verandert
Biologisch perspectief: gedrag wordt veroorzaakt door onze genen, hersenen en hormonen
- Neurowetenschap, wat gebeurd er als er delen in de hersenen veranderen of ontbreken
- Evolutionarie psychologie, rechtop lopen van de mens (darwin, natuurlijke selectie)
Hersenstructuur:
Drie lagen in de hersenen
- Reptielenbrein: hersenstam en zijn buren
Vitale functies, zoals ademhaling, slaap
- Zoogdierenbrein: limbisch systeem
Emoties en herinnering
- Mensenbrein: cerebrale cortex
‘Hogere’ mentale processen
, Pyramide van Maslow: Theorie van fundamentele behoefte: voorwaarden voor ontplooiing
Carl Rogers: Clientgerichte, non-directieve therapie, niet sturen maar voorwaarden scheppen voor
groei door vooral actief te luisteren naar de cliënt
Conditionering: Gedrag van mensen word bepaald door leerprocessen
- Toepasbaar in opvoeding, scholen, bedrijven, ziekenhuizen, gevangenissen
- Positief bij goed gedrag, negatief bij slecht gedrag
- Ook in gedragstherapie (met name fobieën)
Behavioristisch perspectief:
Psychoanalytisch perspectief
Ontwikkelingsperspectief
Humanistisch perspectief
Biologisch perspectief
Hersenen die betrokken zijn bij emoties en gedrag
Psychologie: De wetenschap van gedrag e geestelijke processen
- Mensen zijn geen automaten: een individu kan bijna altijd afwijken van wat je verwacht
Pedagogiek: De wetenschap van het opvoeden
Psychologie en pedagogiek kunnen helpen bij:
1. Contact maken
2. Afstemmen
3. Analyseren en verklaren
4. Tegenslagen
5. Eigen kracht
Spiegelneuronen: zenuwcellen die actief worden bij het zien van een actie die gespiegeld kan
worden
- Bv. Huilen/lacht. Het ook gaan huilen/lachen als iemand anders huilt/lacht word veroorzaakt
door spiegelneuronen
- Beeld krijgen van de emoties/denkpatronen van andere
o Bij autisme werken de spiegelneuronen anders of minder goed. Vertoning van sociaal
onwenselijk gedrag is hiervan het gevolg
Ervaring: het imiteren van gedrag van andere
Emperische wetenschap: bewijst dingen door observatie of experiment
o Beschrijft het studieobject
o Verklaard de verschijnselen (theorieën) en
o Voorspelt op grond van die theorieën dingen die getoetst kunnen worden
Als X dan Y (zie het als scheikunde)
- Bv. Agressietheorie
o Observeert/beschrijft: agressief gedrag
o Verklaard: agressie komt door frustratie
o Experiment: worden mensen agressief als je ze frustreerd?
Begin van de wetenschappelijke psychologie
Wilhelm Wundt (structuralist) sticht in 1879 een psychologisch laboratorium in Leipzig
- Eerste onderzoek van waarnemen, bv prikkelgrens, prikkelonderscheiding en geheugen
William James (functionalist) leverde veel kritiek op de ideeën van Wundt
- Vond de functie nuttiger dan de structuren
- Hij stichtte in de VS het eerste psychologische instituut aan de universiteit van Princeton
- Onderzoek naar emoties en o.a. religieuze ervaringen
De 6 perspectieven van de psychologie
1. Behavioristisch perspectief
2. Perspectief van de gehele persoon
a. Psychodynamische psychologie
b. Humanistische psychologie
3. Ontwikkelingsperspectief
4. Sociocultureel perspectief
5. Psychologie van de karaktertrekken
6. Cognitief perspectief
7. Biologisch perspectief
,Behavioristisch perspectief
- De psychologie moet wetenschappelijker worden
- Alleen gedrag is waarneembaar/meetbaar en relevant om experimenten mee te oden
- Basisaannames
o Mens = tabula rasa/blackbox (alleen naar de input en output)
- Doel van de psychologie is het toepassen van kennis om gedrag te beinvloeden
Psycho-dynamische perspectief
- Gedrag wordt sterk bepaald door het onbewuste
o In dat onbewuste zitten aangeboren driften en verdrongen ervaringen
- Alleen praten is al erg helpend
- De 1e 5 levensjaren zijn bepalend voor de ontwikkeling van je persoonlijkheid
- De persoonlijkheid is opgebouwd uit:
o Het onbewuste (ld), driften en verlangens
o Het bewuste (Ego), balans tussen onbewuste en het geweten
o Het geweten (Superego), de ideale ik
Humanistisch perspectief
- Gaat uit van een vrije wil en het bewuste
- Focus werd het uniek menselijke en hoe mensen zich ontplooien en groeien tot gezonde
individuen
Ontwikkelingsperspectief: bestudeert de psychologische veranderingen bij toenemede leeftijd
Ontwikkeling = proces van groei en verandering dat wordt bepaald door interactie tussen
erfelijkheid en omgeving (gaat dus een leven lang door)
- De meeste aandacht gaat uit naar de kindertijd en adoloscentie
Socioculturele perspectief (situationisme): de kracht van de situatie
- Sociale en culturele invloeden hebben vaak meer invloed op ons gedrag dan onze
persoonlijkheid
- Het socioculturele perspectief richt zich op:
o Sociale invloeden op gedrag en mentaal
o Hoe individuen functioneren in groepen
o Culturele verschillen
Perspectief van karaktertrekken en temperament: gedrag en persoonlijkehid zijn het resultaat van
fundamentele eigenschappen: karaktertrekken
- Je bent bv vrolijk, betrouwbaar, spontaan, achterdochtig, nauwkeuring
- Tamelijk consitent in de tijd en verschillende situaties
- Mensen verschillen van persoonlijkheid m.b.t. 5 verschillende dimensies
o Extraversie
o Vriendelijkheid
o Emotionele Stabiliteit
o Ordelijkheid
o Openheid
- Je kunt persoonlijkheid meten met vragenlijsten/testen
Cognitieve perspectief
- Gedrag word ook stres bepaald door begrip, kennis, opvattingen, overtuigingen, geheugen,
vermogen om problemen op te lossen -> Cognitie (geestelijke activiteiten)
- De mens is een informatieverwerkend wezen
- De studie van ‘wat er in het hoofd gebeurt’(en wat je dus niet direct kunt waarnemen)
, o Gedachte, leren, geheugen, perceptie
- Cognitieve therapie: het beinvloeden van denkbeelden zodat het gedrag ook verandert
Biologisch perspectief: gedrag wordt veroorzaakt door onze genen, hersenen en hormonen
- Neurowetenschap, wat gebeurd er als er delen in de hersenen veranderen of ontbreken
- Evolutionarie psychologie, rechtop lopen van de mens (darwin, natuurlijke selectie)
Hersenstructuur:
Drie lagen in de hersenen
- Reptielenbrein: hersenstam en zijn buren
Vitale functies, zoals ademhaling, slaap
- Zoogdierenbrein: limbisch systeem
Emoties en herinnering
- Mensenbrein: cerebrale cortex
‘Hogere’ mentale processen
, Pyramide van Maslow: Theorie van fundamentele behoefte: voorwaarden voor ontplooiing
Carl Rogers: Clientgerichte, non-directieve therapie, niet sturen maar voorwaarden scheppen voor
groei door vooral actief te luisteren naar de cliënt
Conditionering: Gedrag van mensen word bepaald door leerprocessen
- Toepasbaar in opvoeding, scholen, bedrijven, ziekenhuizen, gevangenissen
- Positief bij goed gedrag, negatief bij slecht gedrag
- Ook in gedragstherapie (met name fobieën)
Behavioristisch perspectief:
Psychoanalytisch perspectief
Ontwikkelingsperspectief
Humanistisch perspectief
Biologisch perspectief
Hersenen die betrokken zijn bij emoties en gedrag
