Samenvatting Sociale Psychologie Blok 3
Hoofdstuk 1 Inleiding tot de sociale psychologie (Sociale Psychologie, E. Aronson, T. Wilson & R. Akert)
Sociale psychologie: de wetenschappelijke studie naar de manier waarop gedachten, gevoelens en gedragingen van
mensen worden beïnvloed door de werkelijke of imaginaire aanwezigheid van anderen.
De macht van de
Sociale invloed: het effect dat woorden, daden of alleen al de aanwezigheid van andere mensen hebben op onze
gedachten, gevoelens, attitudes of gedrag.
Sociale interpretatie: construct: de manier waarop mensen de sociale wereld waarnemen, begrijpen en
interpreteren.
Waar constructen vandaan komen: fundamentele menselijke motieven.
Mogelijke motieven die ten grondslag liggen aan gedragingen: honger, dorst, angst, controle, beloning, straf etc.
Twee belangrijke psychologische motieven: de behoefte om ons goed te voelen over onszelf & de behoefte om de
wereld accuraat weer te geven. Meestal proberen deze twee motieven ons in tegengestelde richting te trekken,
waardoor we ons wel eens idioot of immoreel gedragen.
Situatie: fundamentele attributiefout: de neiging om ons eigen en andermans gedrag volledig toe te schrijven
aan persoonlijkheidstrekken, en de macht van sociale invloed te onderschatten.
1
, Hoofdstuk 3 Sociale cognitie: hoe we denken over de sociale wereld
Sociale cognitie: hoe mensen denken over zichzelf en de sociale wereld; specifieker: hoe mensen sociale informatie
selecteren, interpreteren, herinneren en gebruiken om oordelen te vormen en beslissingen te nemen. Twee soorten:
Automatische sociale cognitie: snel en automatische manier van denken.
Gecontroleerde sociale cognitie: lang nadenken over een bepaalde beslissing.
Automatisch denken: denken dat onbewust, onopzettelijk, onwillekeurig en zonder inspanning geschiedt.
Schema’s: mentale structuren die mensen gebruiken om hun kennis over de sociale wereld te organiseren rond thema’s
of subjecten. Schema’s hebben invloed op de informatie die mensen opmerken, waarover ze nadenken en die ze zich
herinneren. Schema’s omvatten vele zaken o.a.:
Andere mensen
Onszelf
Sociale rollen
In elk geval: basiskennis en indrukken die we gebruiken om wat we weten over de sociale wereld te organiseren en
nieuwe situaties te interpreteren.
Functie van schema’s
Ze helpen ons de wereld te organiseren en gebruiken
Anders is alles steeds nieuw en verwarrend
Scripts: schema’s over specifieke gebeurtenissen, ofwel de beschrijving van hoe zo’n gebeurtenis gewoonlijk verloopt.
Schema’s bieden:
Toegankelijkheid: mate waarin schema’s en concepten zich op de voorgrond van ons bewustzijn bevinden
waardoor het waarschijnlijker is dat we ze gebruiken bij onze oordelen over die sociale wereld. Eerdere
ervaringen of doelen op dat moment.
Priming: proces waarbij recente ervaringen de toegankelijkheid van een schema, kenmerk of concept verhogen.
Zeer recente ervaringen.
Hardnekkigheid van weerlegde schema’s
Perseveratie effect: bevinding dat opvattingen van mensen over zichzelf en de sociale wereld aanhouden ondanks
bewijzen van het tegendeel.
Mentale strategieën en snelle aannames: heuristieken
Beoordelingsheuristieken: mentale aannames die mensen gebruiken om snel en efficiënt te kunnen oordelen. 3 soorten:
Beschikbaarheidsheuristieken: mentale aanname waarbij mensen een oordeel baseren op het gemak waarmee
ze zich iets voor de geest kunnen halen.
Representativiteitsheuristieken: mentale aanname waarbij mensen iets classificeren op grond van de mate
waarin het lijkt op een karakteristiek geval.
Anker- en correctieheuristiek: mentale aanname waarbij mensen een getal of waarde als beginpunt gebruiken
en vervolgens onvoldoende op dit ankerpunt corrigeren.
Denken
Gecontroleerd: denken dat bewust, opzettelijk en uit vrije wil plaatsvindt en inspanning eist.
Tegen feitelijk: aspect van het verleden op mentaal niveau veranderen zodat je je kunt voorstellen hoe het had
kunnen zijn. Vaak bij sporters, achteraf denken dat ze beter hadden kunnen presteren.
Gedachteonderdrukking: poging om alle gedachten over iets wat we zo snel mogelijk willen vergeten, te vermijden.
2
Hoofdstuk 1 Inleiding tot de sociale psychologie (Sociale Psychologie, E. Aronson, T. Wilson & R. Akert)
Sociale psychologie: de wetenschappelijke studie naar de manier waarop gedachten, gevoelens en gedragingen van
mensen worden beïnvloed door de werkelijke of imaginaire aanwezigheid van anderen.
De macht van de
Sociale invloed: het effect dat woorden, daden of alleen al de aanwezigheid van andere mensen hebben op onze
gedachten, gevoelens, attitudes of gedrag.
Sociale interpretatie: construct: de manier waarop mensen de sociale wereld waarnemen, begrijpen en
interpreteren.
Waar constructen vandaan komen: fundamentele menselijke motieven.
Mogelijke motieven die ten grondslag liggen aan gedragingen: honger, dorst, angst, controle, beloning, straf etc.
Twee belangrijke psychologische motieven: de behoefte om ons goed te voelen over onszelf & de behoefte om de
wereld accuraat weer te geven. Meestal proberen deze twee motieven ons in tegengestelde richting te trekken,
waardoor we ons wel eens idioot of immoreel gedragen.
Situatie: fundamentele attributiefout: de neiging om ons eigen en andermans gedrag volledig toe te schrijven
aan persoonlijkheidstrekken, en de macht van sociale invloed te onderschatten.
1
, Hoofdstuk 3 Sociale cognitie: hoe we denken over de sociale wereld
Sociale cognitie: hoe mensen denken over zichzelf en de sociale wereld; specifieker: hoe mensen sociale informatie
selecteren, interpreteren, herinneren en gebruiken om oordelen te vormen en beslissingen te nemen. Twee soorten:
Automatische sociale cognitie: snel en automatische manier van denken.
Gecontroleerde sociale cognitie: lang nadenken over een bepaalde beslissing.
Automatisch denken: denken dat onbewust, onopzettelijk, onwillekeurig en zonder inspanning geschiedt.
Schema’s: mentale structuren die mensen gebruiken om hun kennis over de sociale wereld te organiseren rond thema’s
of subjecten. Schema’s hebben invloed op de informatie die mensen opmerken, waarover ze nadenken en die ze zich
herinneren. Schema’s omvatten vele zaken o.a.:
Andere mensen
Onszelf
Sociale rollen
In elk geval: basiskennis en indrukken die we gebruiken om wat we weten over de sociale wereld te organiseren en
nieuwe situaties te interpreteren.
Functie van schema’s
Ze helpen ons de wereld te organiseren en gebruiken
Anders is alles steeds nieuw en verwarrend
Scripts: schema’s over specifieke gebeurtenissen, ofwel de beschrijving van hoe zo’n gebeurtenis gewoonlijk verloopt.
Schema’s bieden:
Toegankelijkheid: mate waarin schema’s en concepten zich op de voorgrond van ons bewustzijn bevinden
waardoor het waarschijnlijker is dat we ze gebruiken bij onze oordelen over die sociale wereld. Eerdere
ervaringen of doelen op dat moment.
Priming: proces waarbij recente ervaringen de toegankelijkheid van een schema, kenmerk of concept verhogen.
Zeer recente ervaringen.
Hardnekkigheid van weerlegde schema’s
Perseveratie effect: bevinding dat opvattingen van mensen over zichzelf en de sociale wereld aanhouden ondanks
bewijzen van het tegendeel.
Mentale strategieën en snelle aannames: heuristieken
Beoordelingsheuristieken: mentale aannames die mensen gebruiken om snel en efficiënt te kunnen oordelen. 3 soorten:
Beschikbaarheidsheuristieken: mentale aanname waarbij mensen een oordeel baseren op het gemak waarmee
ze zich iets voor de geest kunnen halen.
Representativiteitsheuristieken: mentale aanname waarbij mensen iets classificeren op grond van de mate
waarin het lijkt op een karakteristiek geval.
Anker- en correctieheuristiek: mentale aanname waarbij mensen een getal of waarde als beginpunt gebruiken
en vervolgens onvoldoende op dit ankerpunt corrigeren.
Denken
Gecontroleerd: denken dat bewust, opzettelijk en uit vrije wil plaatsvindt en inspanning eist.
Tegen feitelijk: aspect van het verleden op mentaal niveau veranderen zodat je je kunt voorstellen hoe het had
kunnen zijn. Vaak bij sporters, achteraf denken dat ze beter hadden kunnen presteren.
Gedachteonderdrukking: poging om alle gedachten over iets wat we zo snel mogelijk willen vergeten, te vermijden.
2
