Inhoudsopgave
TGW.V1 – DEMENTIE ............................................................................................... 2
TGW.CO1 – WGBO: AUTONOMIE EN ZELFBESCHIKKING VAN DE PATIËNT ..... 3
CNA.CO1 – NEURODEGENERATIEVE AANDOENINGEN ...................................... 4
CNA.CO2 – DEMENTIE ........................................................................................... 11
CNA.CO3 – FYSIOTHERAPIE BIJ PARKINSON ..................................................... 13
CNA.CO4 – FYSIOTHERAPIE BIJ MS..................................................................... 16
CNA.BFO1 – ALZHEIMER ....................................................................................... 20
CNA.BFO2 – PARKINSON IN ADL .......................................................................... 21
CNA.BFO3 – PARKINSON, ACTIVITEITEN ............................................................ 22
CNA.BFO4 – MS ONDERZOEK ............................................................................... 22
CNA.KFO1 – PARKINSON....................................................................................... 23
CNA.KFO2- MS ........................................................................................................ 23
CNA.CAS1 – MDO, PARKINSON BEHANDELDOELEN ......................................... 23
CNA.CAS2 – MDO, MS ONDERZOEKSGEGEVENS .............................................. 23
CNA.CASP1 – BEHANDELING PARKINSON: EERSTE LIJN EN MANTELZORG . 23
CNA.PGOL1 – TONUS EN CONTRACTUURPREVENTIE ...................................... 25
CNA.PGOL2 – OPTIMALE MULTIDISCIPLINAIRE BEHANDELPROGRAMMA’S BIJ
PATIËNTEN MET PARKINSON ............................................................................... 26
CNA.PGOL3 – VALRISICO BIJ ALZHEIMER, PARKINSON EN MS ....................... 27
CNA.V1 – DEMENTIE: PDL – ADL EN TRANSFERS .............................................. 29
CNA.V2+V3 – PARKINSON ONDERZOEK EN BEHANDELING ............................. 30
CNA.V4+V5 – MS ONDERZOEK EN BEHANDELING ............................................. 34
CNA.V6 – GROEPSTRAINING: INACTIVITEIT & VALRISICO ................................ 34
OEFENTOETS INCLUSIEF CORRECTE ANTWOORDEN ..................................... 36
1
,TGW.V1 – DEMENTIE
ROT en Validation
Uitgangspunten van Validation:
- Ieder mens verdient respect en is uniek.
- Alle gedrag heeft betekenis.
- Communicatie (taal, non-verbaal gedrag, emoties, symbolen) is een basisbehoefte.
- De gedesoriënteerde ouderen bepalen het tempo, de inhoud en de richting van het gesprek.
- Gedesoriënteerde ouderen keren terug naar het verleden om:
Onverwerkte conflicten alsnog te verwerken.
Voorbije prettige gebeurtenissen opnieuw te beleven.
Gevoelsherinneringen op te roepen om verveling te verdrijven.
Psychische druk en pijn te verminderen.
Zich terug te trekken uit het gevoel van nutteloosheid.
Wat is het verschil tussen ROT (Realiteit Oriënterende Training) en Validation?
Bij ROT wordt de patiënt geconfronteerd met fouten; bij Validation tracht men de dementerende te begrijpen door
op zoek te gaan naar de betekenis achter diens gedrag. Bij Validation accepteert men dus de dementerende zoals
hij is en verplaatst zich in de ander, gaat mee in zijn belevingswereld.
Op Validation is veel kritiek gekomen. Echter kan Validation in de praktijk veel meerwaarde hebben.
Naomi Feil onderscheidt 4 stadia in desoriëntatie:
1. Oriëntatieproblemen
2. Verwarring in tijd en ruimte
3. Repeterende bewegingen
4. Vegeteren
Een plantenleven leiden.
NB! Het hoeft niet zo te zijn dat de patiënt gedurende de dag zich in hetzelfde stadium bevindt. Het zou kunnen zijn
dat de patiënt zich ’s ochtends in stadium 1 bevindt en als hij/zij moe is, in stadium 2 bevindt.
Tips voor communicatie met dementerende ouderen:
- Maak oogcontact
- Praat langzaam en duidelijk
- Gebruik korte zinnen (4-5 woorden)
- Gebruik alternatieven
- Gebruik gebaren
- Gebruik de juiste toon
- Neem de tijd
- Dwing niet
Wekt angst en agressie op
- Reageer op het gevoel
- Probeer keuze te vermijden
- Vraag geen begrip voor jouw standpunt
NIET: “Kunt u zich voorstellen dat ik dit niet leuk vindt?” WEL: “Ik vindt dit niet leuk.”
Tips voor gedragsadviezen bij dementerende ouderen:
- Benader de oudere met respect
- Evenwicht zoeken tussen dingen zelf laten doen en dingen overnemen/uit handen nemen
Om frustratie te voorkomen
- Een andere manier is ook goed
- Betrekken bij een groepsactiviteit
- Ontspanning
Muziek, spelletjes, handenarbeid etc.
- Maak dementerenden niet nog onzekerder door veel vragen te stellen
Zoals “Wie is die meneer? Waar wonen uw kinderen? Wanneer zijn ze jarig?”
- Vermijd drukte, te veel vreemde gezichten etc.
Zorgt voor vermoeidheid en overbelasting.
- Vaste structuren
- Helpen met desoriëntatie in tijd
Het is nu half 11 en koffietijd/Het is mooi weer vandaag, dat mag ook wel want het is alweer mei/etc.
- Omgaan met verdriet
De hand vasthouden/een stukje lopen
- Ga niet in welles-nietes discussie
- Straal kalmte en aanwezigheid uit tijdens hallucinaties
“Ik zie het niet, maar ik zie wel dat u er angstig door wordt”
2
,TGW.CO1 – WGBO: AUTONOMIE EN ZELFBESCHIKKING VAN DE PATIËNT
De Wet op de Geneeskundige BehandelOvereenkomst (WGBO) ligt aan de basis van alle zorgverlening. In de
WGBO staan de rechten en plichten van cliënten die zorg krijgen.
Een hulpverlener heeft de plicht u te informeren over:
Huidige gezondheidstoestand en de vooruitzichten.
De aard en het doel van het onderzoek en de behandeling.
De te verwachten gevolgen en de risico’s van het onderzoek en de behandeling voor uw gezondheid.
Andere methoden van onderzoek of behandeling die in aanmerking komen.
Een patiënt heeft onder andere het recht:
Op duidelijke informatie over de gezondheidstoestand.
Om op basis van de informatie verkregen van de hulpverlener te beslissen wel of geen toestemming te
geven voor onderzoek of behandeling.
Op een second opinion.
Op inzage van het medisch dossier.
Volgens ons beroep moet je je ook houden aan een aantal regels t.a.v. hoe je je verslaglegging doet.
Bij welke casuïstiek is de wilsbekwaamheid (de eigen wil van patiënten) een probleem? Bij dementie,
verstandelijke gehandicapten, patiënten waarbij een mantelzorger van toepassing is.
Wilsbekwaamheid
- Leeftijd 16+
Eigen wil wordt meegewogen
- Leeftijd 12-16
Wilsonbekwaam
- Leeftijd <12
- Wilsonbekwaam verklaarden
- Wilsbekwame personen in acute noodsituaties
De patiënt wenst geen informatie te ontvangen. Wat doe je?
De hulpverlener laat het verstrekken van inlichtingen desgevraagd achterwegen, behoudens voor zover
het belang dat de patiënt daarbij heeft niet opweegt tegen het nadeel dat daaruit voor hemzelf of anderen
kan voortvloeien.
De patiënt vraagt het medisch dossier op. Wat doe je?
De hulpverlener geeft zo spoedig mogelijk inzage in een afschrift hiervan, tenzij dit niet kan ter
bescherming van de persoonlijke leefsfeer van een ander. Hulpverlener kan vergoeding vragen.
De patiënt vraagt om vernietiging van het dossier. Wat doe je?
Uiterlijk 3 maanden na vraag, tenzij dit van aanmerkelijk van belang is voor een ander dan de patiënt dit
toelaat. (In het geval van een onderzoek zou je dit nog niet mogen vernietigen, maar in feite moet dit
gewoon gebeuren).
De patiënt geeft geen toestemming voor de behandeling. Wat doe je?
Hierbij komt de wilsbekwaamheid om de hoek kijken. Indien wilsbekwaam, behandelt de hulpverlener
NIET. Indien wilsonbekwaam, behandelt de hulpverlener MET TOESTEMMING van de aangewezen
vertegenwoordiger. Indien de patiënt 12-16 jaar is, weegt de hulpverlener de MENING VAN OUDERS EN
KIND tegen elkaar af.
3
, CNA.CO1 – NEURODEGENERATIEVE AANDOENINGEN
1. NORMALE FYSIOLOGISCHE VEROUDERING
Kenmerken van neurodegeneratieve aandoeningen zijn:
- Leeftijdsgebonden.
- Intraneuronale afzetting van afbraakproducten (cellen gaan kapot afbraakproducten blijven in de
hersenen zitten normale overdracht van signalen kan niet plaatsvinden).
- Onbekende etiologie (oorzaakleer) en therapie.
- Selectieve en progressieve neurodegeneratie.
- Familiaire vorm zonder duidelijk genetisch patroon.
Wat gebeurt er bij normale fysiologische veroudering (ofwel involutie, = normaal) van het CZS?
Afname van witte stof.
Afname van het volume van hersenen. (De hersenen zouden nog verder krimpen als je overgewicht
hebt).
Afname van gyrering.
Toename van omvang ventrikels.
De hierboven genoemde processen zorgen voor een verminderd vermogen om fysiologische processen op hoog
niveau te houden.
Wat gebeurt er bij normale fysiologische veroudering van de hersenen?
Selectieve afname van neuronen (zenuwcellen).
Een verminderde synaptische capaciteit (tragere overdracht).
Intraneurale afzetting van afbraakproducten.
*Oxidanten Zuurstofverbruik in hersenen afvalproducten (vrije radicalen) kunnen niet meer
weggevangen worden slaan neer cellen gaan kapot.
*Apoptose Geprogrammeerde celdood.
Beide processen vinden bij gezonde individuen plaats!
2. PATHOLOGISCHE DEGENERATIE
- Meer dan bij de leeftijd passende afname van één of meer celtypen.
- Degeneratie van specifieke neuronen geeft specifieke ziektebeelden.
§2.1 ZIEKTE VAN ALZHEIMER
Enkele vormen van dementie:
Alzheimer (80%!)
Vasculaire cognitieve stoornis (infarct/bloeding in het gebied dat voor je geheugen verantwoordelijk is)
Frontoremporale dementie (infarct/bloeding in het gebied voor in de hersenen gedragsproblemen)
Lewy-body dementie (eiwitdeeltjes die neerslaan in de hersenen parkinsonistische bewegingen)
Combinatie
§.2.1.1 KLINISCHE MANIFISTATIE ALZHEIMER DEMENTIE
▪ Problemen met opslaan van nieuwe informatie
▪ Executieve functies
▪ Taalstoornissen
▪ Apraxie (praktische uitvoer)
▪ Agnosie (visuele herkenning)
▪ Gedragsstoornissen
▪ Denk- en waarnemingsstoornissen
▪ Verstijfde gewrichten en hogere spiertonus
4
TGW.V1 – DEMENTIE ............................................................................................... 2
TGW.CO1 – WGBO: AUTONOMIE EN ZELFBESCHIKKING VAN DE PATIËNT ..... 3
CNA.CO1 – NEURODEGENERATIEVE AANDOENINGEN ...................................... 4
CNA.CO2 – DEMENTIE ........................................................................................... 11
CNA.CO3 – FYSIOTHERAPIE BIJ PARKINSON ..................................................... 13
CNA.CO4 – FYSIOTHERAPIE BIJ MS..................................................................... 16
CNA.BFO1 – ALZHEIMER ....................................................................................... 20
CNA.BFO2 – PARKINSON IN ADL .......................................................................... 21
CNA.BFO3 – PARKINSON, ACTIVITEITEN ............................................................ 22
CNA.BFO4 – MS ONDERZOEK ............................................................................... 22
CNA.KFO1 – PARKINSON....................................................................................... 23
CNA.KFO2- MS ........................................................................................................ 23
CNA.CAS1 – MDO, PARKINSON BEHANDELDOELEN ......................................... 23
CNA.CAS2 – MDO, MS ONDERZOEKSGEGEVENS .............................................. 23
CNA.CASP1 – BEHANDELING PARKINSON: EERSTE LIJN EN MANTELZORG . 23
CNA.PGOL1 – TONUS EN CONTRACTUURPREVENTIE ...................................... 25
CNA.PGOL2 – OPTIMALE MULTIDISCIPLINAIRE BEHANDELPROGRAMMA’S BIJ
PATIËNTEN MET PARKINSON ............................................................................... 26
CNA.PGOL3 – VALRISICO BIJ ALZHEIMER, PARKINSON EN MS ....................... 27
CNA.V1 – DEMENTIE: PDL – ADL EN TRANSFERS .............................................. 29
CNA.V2+V3 – PARKINSON ONDERZOEK EN BEHANDELING ............................. 30
CNA.V4+V5 – MS ONDERZOEK EN BEHANDELING ............................................. 34
CNA.V6 – GROEPSTRAINING: INACTIVITEIT & VALRISICO ................................ 34
OEFENTOETS INCLUSIEF CORRECTE ANTWOORDEN ..................................... 36
1
,TGW.V1 – DEMENTIE
ROT en Validation
Uitgangspunten van Validation:
- Ieder mens verdient respect en is uniek.
- Alle gedrag heeft betekenis.
- Communicatie (taal, non-verbaal gedrag, emoties, symbolen) is een basisbehoefte.
- De gedesoriënteerde ouderen bepalen het tempo, de inhoud en de richting van het gesprek.
- Gedesoriënteerde ouderen keren terug naar het verleden om:
Onverwerkte conflicten alsnog te verwerken.
Voorbije prettige gebeurtenissen opnieuw te beleven.
Gevoelsherinneringen op te roepen om verveling te verdrijven.
Psychische druk en pijn te verminderen.
Zich terug te trekken uit het gevoel van nutteloosheid.
Wat is het verschil tussen ROT (Realiteit Oriënterende Training) en Validation?
Bij ROT wordt de patiënt geconfronteerd met fouten; bij Validation tracht men de dementerende te begrijpen door
op zoek te gaan naar de betekenis achter diens gedrag. Bij Validation accepteert men dus de dementerende zoals
hij is en verplaatst zich in de ander, gaat mee in zijn belevingswereld.
Op Validation is veel kritiek gekomen. Echter kan Validation in de praktijk veel meerwaarde hebben.
Naomi Feil onderscheidt 4 stadia in desoriëntatie:
1. Oriëntatieproblemen
2. Verwarring in tijd en ruimte
3. Repeterende bewegingen
4. Vegeteren
Een plantenleven leiden.
NB! Het hoeft niet zo te zijn dat de patiënt gedurende de dag zich in hetzelfde stadium bevindt. Het zou kunnen zijn
dat de patiënt zich ’s ochtends in stadium 1 bevindt en als hij/zij moe is, in stadium 2 bevindt.
Tips voor communicatie met dementerende ouderen:
- Maak oogcontact
- Praat langzaam en duidelijk
- Gebruik korte zinnen (4-5 woorden)
- Gebruik alternatieven
- Gebruik gebaren
- Gebruik de juiste toon
- Neem de tijd
- Dwing niet
Wekt angst en agressie op
- Reageer op het gevoel
- Probeer keuze te vermijden
- Vraag geen begrip voor jouw standpunt
NIET: “Kunt u zich voorstellen dat ik dit niet leuk vindt?” WEL: “Ik vindt dit niet leuk.”
Tips voor gedragsadviezen bij dementerende ouderen:
- Benader de oudere met respect
- Evenwicht zoeken tussen dingen zelf laten doen en dingen overnemen/uit handen nemen
Om frustratie te voorkomen
- Een andere manier is ook goed
- Betrekken bij een groepsactiviteit
- Ontspanning
Muziek, spelletjes, handenarbeid etc.
- Maak dementerenden niet nog onzekerder door veel vragen te stellen
Zoals “Wie is die meneer? Waar wonen uw kinderen? Wanneer zijn ze jarig?”
- Vermijd drukte, te veel vreemde gezichten etc.
Zorgt voor vermoeidheid en overbelasting.
- Vaste structuren
- Helpen met desoriëntatie in tijd
Het is nu half 11 en koffietijd/Het is mooi weer vandaag, dat mag ook wel want het is alweer mei/etc.
- Omgaan met verdriet
De hand vasthouden/een stukje lopen
- Ga niet in welles-nietes discussie
- Straal kalmte en aanwezigheid uit tijdens hallucinaties
“Ik zie het niet, maar ik zie wel dat u er angstig door wordt”
2
,TGW.CO1 – WGBO: AUTONOMIE EN ZELFBESCHIKKING VAN DE PATIËNT
De Wet op de Geneeskundige BehandelOvereenkomst (WGBO) ligt aan de basis van alle zorgverlening. In de
WGBO staan de rechten en plichten van cliënten die zorg krijgen.
Een hulpverlener heeft de plicht u te informeren over:
Huidige gezondheidstoestand en de vooruitzichten.
De aard en het doel van het onderzoek en de behandeling.
De te verwachten gevolgen en de risico’s van het onderzoek en de behandeling voor uw gezondheid.
Andere methoden van onderzoek of behandeling die in aanmerking komen.
Een patiënt heeft onder andere het recht:
Op duidelijke informatie over de gezondheidstoestand.
Om op basis van de informatie verkregen van de hulpverlener te beslissen wel of geen toestemming te
geven voor onderzoek of behandeling.
Op een second opinion.
Op inzage van het medisch dossier.
Volgens ons beroep moet je je ook houden aan een aantal regels t.a.v. hoe je je verslaglegging doet.
Bij welke casuïstiek is de wilsbekwaamheid (de eigen wil van patiënten) een probleem? Bij dementie,
verstandelijke gehandicapten, patiënten waarbij een mantelzorger van toepassing is.
Wilsbekwaamheid
- Leeftijd 16+
Eigen wil wordt meegewogen
- Leeftijd 12-16
Wilsonbekwaam
- Leeftijd <12
- Wilsonbekwaam verklaarden
- Wilsbekwame personen in acute noodsituaties
De patiënt wenst geen informatie te ontvangen. Wat doe je?
De hulpverlener laat het verstrekken van inlichtingen desgevraagd achterwegen, behoudens voor zover
het belang dat de patiënt daarbij heeft niet opweegt tegen het nadeel dat daaruit voor hemzelf of anderen
kan voortvloeien.
De patiënt vraagt het medisch dossier op. Wat doe je?
De hulpverlener geeft zo spoedig mogelijk inzage in een afschrift hiervan, tenzij dit niet kan ter
bescherming van de persoonlijke leefsfeer van een ander. Hulpverlener kan vergoeding vragen.
De patiënt vraagt om vernietiging van het dossier. Wat doe je?
Uiterlijk 3 maanden na vraag, tenzij dit van aanmerkelijk van belang is voor een ander dan de patiënt dit
toelaat. (In het geval van een onderzoek zou je dit nog niet mogen vernietigen, maar in feite moet dit
gewoon gebeuren).
De patiënt geeft geen toestemming voor de behandeling. Wat doe je?
Hierbij komt de wilsbekwaamheid om de hoek kijken. Indien wilsbekwaam, behandelt de hulpverlener
NIET. Indien wilsonbekwaam, behandelt de hulpverlener MET TOESTEMMING van de aangewezen
vertegenwoordiger. Indien de patiënt 12-16 jaar is, weegt de hulpverlener de MENING VAN OUDERS EN
KIND tegen elkaar af.
3
, CNA.CO1 – NEURODEGENERATIEVE AANDOENINGEN
1. NORMALE FYSIOLOGISCHE VEROUDERING
Kenmerken van neurodegeneratieve aandoeningen zijn:
- Leeftijdsgebonden.
- Intraneuronale afzetting van afbraakproducten (cellen gaan kapot afbraakproducten blijven in de
hersenen zitten normale overdracht van signalen kan niet plaatsvinden).
- Onbekende etiologie (oorzaakleer) en therapie.
- Selectieve en progressieve neurodegeneratie.
- Familiaire vorm zonder duidelijk genetisch patroon.
Wat gebeurt er bij normale fysiologische veroudering (ofwel involutie, = normaal) van het CZS?
Afname van witte stof.
Afname van het volume van hersenen. (De hersenen zouden nog verder krimpen als je overgewicht
hebt).
Afname van gyrering.
Toename van omvang ventrikels.
De hierboven genoemde processen zorgen voor een verminderd vermogen om fysiologische processen op hoog
niveau te houden.
Wat gebeurt er bij normale fysiologische veroudering van de hersenen?
Selectieve afname van neuronen (zenuwcellen).
Een verminderde synaptische capaciteit (tragere overdracht).
Intraneurale afzetting van afbraakproducten.
*Oxidanten Zuurstofverbruik in hersenen afvalproducten (vrije radicalen) kunnen niet meer
weggevangen worden slaan neer cellen gaan kapot.
*Apoptose Geprogrammeerde celdood.
Beide processen vinden bij gezonde individuen plaats!
2. PATHOLOGISCHE DEGENERATIE
- Meer dan bij de leeftijd passende afname van één of meer celtypen.
- Degeneratie van specifieke neuronen geeft specifieke ziektebeelden.
§2.1 ZIEKTE VAN ALZHEIMER
Enkele vormen van dementie:
Alzheimer (80%!)
Vasculaire cognitieve stoornis (infarct/bloeding in het gebied dat voor je geheugen verantwoordelijk is)
Frontoremporale dementie (infarct/bloeding in het gebied voor in de hersenen gedragsproblemen)
Lewy-body dementie (eiwitdeeltjes die neerslaan in de hersenen parkinsonistische bewegingen)
Combinatie
§.2.1.1 KLINISCHE MANIFISTATIE ALZHEIMER DEMENTIE
▪ Problemen met opslaan van nieuwe informatie
▪ Executieve functies
▪ Taalstoornissen
▪ Apraxie (praktische uitvoer)
▪ Agnosie (visuele herkenning)
▪ Gedragsstoornissen
▪ Denk- en waarnemingsstoornissen
▪ Verstijfde gewrichten en hogere spiertonus
4
