Beginselen strafrecht studiestof, kernbegrippen & leerdoelen
Week 1
Kernbegrippen
Plaats en doelen van Plaats: publiek domein van het recht, verticale relatie tussen overheid en burger
het strafprocesrecht
Doelen: het bestraffen van personen die een strafbaar feit hebben gepleegd
Vergelding Leedtoevoeging
Preventie - Generale preventie (normbevestiging): voorkomen dat anderen het strafbare feit ook
willen plegen, tegenhouden van andere burgers, voorkomen dat dader strafbaar feit
nogmaals pleegt
- Speciale preventie: voorkomen dat de dader opnieuw een strafbaar feit pleegt
Reparatie Herstel onrechtmatige situatie, genoegdoening slachtoffer, voorkomen onrechtmatig voordeel
Resocialisatie Het proces van terugkeren in de samenleving, patiënten gaan stap voor stap deelnemen aan de
maatschappij (behandeling, cursus)
Europeanisering van Het Nederlandse SR wordt in steeds grotere mate beïnvloed door Europese regelgeving
het strafprocesrecht • Art. 82 VWU, formeelrechtelijk
• Art. 83 VWEU, materieelrechtelijk - hierin staat wanneer de EU-wetgeving mag maken
ERVM
• Bescherming fundamentele mensenrechten
• Directe werking binnen het Nederlandse strafrecht (art. 93 & 94 Sr)
Het strafbare feit Een strafbaar feit is een menselijke gedraging die valt binnen de grenzen van een delictsomschrijving, die
wederrechtelijk en verwijtbaar is
Het rechtelijk Art. 350 Sv – materiële vragen
beslissingsmodel
Legaliteitsbeginsel Niemand mag worden veroordeeld wegens een handelen of nalaten dat geen strafbaar feit naar nationaal of
internationaal recht uitmaakte ten tijde dat het handelen of nalaten geschiedde
Wetsinterpretatie Grammaticaal, wetshistorisch, systematisch en teleologisch
, Leerdoelen
Onderscheid Formeel Procedures die moeten worden gevolgd om iemand strafrechtelijk aansprakelijk te houden
materieel en formeel strafrecht Richtlijn (kader) waaraan overheidsfunctionarissen zich aan moeten houden, beschermd de
strafrecht burger
Materieel Inhoud van het strafrecht
strafrecht Belangrijkste algemene leerstukken voor strafrechtelijke aansprakelijkheid
Sanctierecht Voorwaarden waaronder straffen mogen worden opgelegd en ten uitvoer worden gelegd
Opbouw van een 1. Delictsomschrijving Welke ongewenste gedraging de wetgever strafbaar wil stellen
strafbaar feit • Bestanddelen horen in TLL
• Strafeisen komen niet in TLL
2. Kwalificatie-aanduiding Hoe het gedrag in juridisch opzicht moet worden genoemd (na de woorden
schuldig aan)
3. Strafbedreiging Welk soort straf opleggen (maximum straf)
De manieren waarop Misdrijf/ Misdrijf Boek II strafrecht
strafbare feiten overtreding Overtreding Boek III strafrecht
kunnen worden
ingedeeld benoemen 1. Procesrechtelijke reden: welk soort rechter is bevoegd hangt af van de aard van het
delict/ ernst van het strafbare feit (absolute competentie)
2. Materieelrechtelijk: poging tot overtreding & medeplichtigheid aan overtreding zijn bij
overtredingen niet strafbaar (wel bij misdrijven)
3. Dwangmiddelen: veel dwangmiddelen mogen pas worden toegepast in geval van
verdenking van een misdrijf
Formeel/ • Formeel delict: handeling is strafbaar, niet het gevolg. Bijvoorbeeld diefstal, invoer van
materieel delict cocoaïne
• Materieel delict: het veroorzaken van een gevolg strafbaar gesteld, bv doodslag gaat
erom dat je de ander hebt gedood. Oorzaak maakt niet uit het gaat erom dat de ander
is overleden
Commissie/ • Commissiedelict: actief handelen (stelen, vermoorden, vervalsen)
omissiedelict • Omissiedelict: nalaten
, • Oneigenlijk omissiedelict: in de wet geformuleerd als commissiedelict, terwijl het wordt
gepleegd door nalaten
Gekwalificeerd/ • Gronddelict (bv zware mishandeling)
gepriviligeerd • Gekwalificeerd: strafverzwarend – een bepaald gevolg levert een hogere straf op bv
delict dood als gevolg
• Gepriviligeerd: strafverlichtend – strafbedreiging is lager (gevolg is minder erg
Onderscheid W en V zijn elementen als ze niet letterlijk in de wet staan, als ze wel letterlijk in de wet staan dan zij het
bestanddelen en bestanddelen
elementen • Bestanddelen wel in DO
• Elementen staan niet in DO
DO: opgebouwd uit verschillende bestanddelen
Objectieve bestanddelen = W (wederrechtelijkheid), omschrijving van wat er daadwerkelijk is gebeurd
Subjectieve bestanddelen = V (opzet & schuld), wat gaat er bij het mens ten tijde van de daad in het hoofd om
• Opzet: willens en wetens, voorwaardelijk opzet: aanvaarden van kans dat je aan mij komt te overlijden
• Schuld (culpoos)
De structuur van het Voorwaarden voor strafbaarheid
strafbare feit uit een 1. Menselijke gedraging MG Fysiek gedragingsbegrip (commissie/ omissie)
kunnen zetten 2. Wettelijke delictsomschrijving DO • Gedragingen zijn pas strafbaar als ze in de wet
Bestanddeel zijn terug te vinden.
• Juridische duiding van menselijke gedraging
3. Wederrechtelijkheid W In strijd met het objectieve recht.
Element (verondersteld aanwezig te zijn) • Rechtvaardigingsgrond
4. Verwijtbaarheid V (aan schuld te wijten) Toerekening van het feit aan de dader
Element (verondersteld aanwezig te zijn) • Schulduitsluitingsgrond
De betekenis van het Legaliteitsbeginsel: art. 1 Sr
legaliteitsbeginsel
uitleggen Doelen legaliteitsbeginsel
Rechtsstaatsgedachte Elk overheidsoptreden dient te zijn gebaseerd op tijdig uitgevaardigde rechtsregels van
goede kwaliteit
, Rechtszekerheid Burger moet vooraf weten welk gedrag een overheidsreactie kan uitlokken
Deelbeginselen legaliteitsbeginsel
Lex scripta Strafbaarstelling vereist een schriftelijke strafbepaling. Hangt samen met civil law system,
geschreven wetten
Lex certa Strafbaarstelling moet zo precies mogelijk worden geformuleerd. Enige mate van vaagheid zal
onvoorkomelijk zijn. (arrest onbehoorlijk gedrag)
Lex stricta De strafbepaling mag niet extensief worden geïnterpreteerd
Lex praevia Strafbaarstellingen mogen geen terugwerkende kracht hebben
Lex mitior Indien de wet voor de verdachte in gunste zin wordt herzien (art. 1 lid 2 Sr). De meest gunstige
bepaling voor de verdachte wordt toegepast.
De toegepaste 1. Grammaticaal: taalkundige betekenis van woorden
interpretatiemethoden 2. Wetshistorisch: totstandkomingsgeschiedenis van de strafbepaling
in een rechterlijke 3. Systematisch: in het licht van de structuur van de wet
uitspraak vaststellen 4. Teleologisch: in het licht van de doel/ratio van de wet
Week 1
Kernbegrippen
Plaats en doelen van Plaats: publiek domein van het recht, verticale relatie tussen overheid en burger
het strafprocesrecht
Doelen: het bestraffen van personen die een strafbaar feit hebben gepleegd
Vergelding Leedtoevoeging
Preventie - Generale preventie (normbevestiging): voorkomen dat anderen het strafbare feit ook
willen plegen, tegenhouden van andere burgers, voorkomen dat dader strafbaar feit
nogmaals pleegt
- Speciale preventie: voorkomen dat de dader opnieuw een strafbaar feit pleegt
Reparatie Herstel onrechtmatige situatie, genoegdoening slachtoffer, voorkomen onrechtmatig voordeel
Resocialisatie Het proces van terugkeren in de samenleving, patiënten gaan stap voor stap deelnemen aan de
maatschappij (behandeling, cursus)
Europeanisering van Het Nederlandse SR wordt in steeds grotere mate beïnvloed door Europese regelgeving
het strafprocesrecht • Art. 82 VWU, formeelrechtelijk
• Art. 83 VWEU, materieelrechtelijk - hierin staat wanneer de EU-wetgeving mag maken
ERVM
• Bescherming fundamentele mensenrechten
• Directe werking binnen het Nederlandse strafrecht (art. 93 & 94 Sr)
Het strafbare feit Een strafbaar feit is een menselijke gedraging die valt binnen de grenzen van een delictsomschrijving, die
wederrechtelijk en verwijtbaar is
Het rechtelijk Art. 350 Sv – materiële vragen
beslissingsmodel
Legaliteitsbeginsel Niemand mag worden veroordeeld wegens een handelen of nalaten dat geen strafbaar feit naar nationaal of
internationaal recht uitmaakte ten tijde dat het handelen of nalaten geschiedde
Wetsinterpretatie Grammaticaal, wetshistorisch, systematisch en teleologisch
, Leerdoelen
Onderscheid Formeel Procedures die moeten worden gevolgd om iemand strafrechtelijk aansprakelijk te houden
materieel en formeel strafrecht Richtlijn (kader) waaraan overheidsfunctionarissen zich aan moeten houden, beschermd de
strafrecht burger
Materieel Inhoud van het strafrecht
strafrecht Belangrijkste algemene leerstukken voor strafrechtelijke aansprakelijkheid
Sanctierecht Voorwaarden waaronder straffen mogen worden opgelegd en ten uitvoer worden gelegd
Opbouw van een 1. Delictsomschrijving Welke ongewenste gedraging de wetgever strafbaar wil stellen
strafbaar feit • Bestanddelen horen in TLL
• Strafeisen komen niet in TLL
2. Kwalificatie-aanduiding Hoe het gedrag in juridisch opzicht moet worden genoemd (na de woorden
schuldig aan)
3. Strafbedreiging Welk soort straf opleggen (maximum straf)
De manieren waarop Misdrijf/ Misdrijf Boek II strafrecht
strafbare feiten overtreding Overtreding Boek III strafrecht
kunnen worden
ingedeeld benoemen 1. Procesrechtelijke reden: welk soort rechter is bevoegd hangt af van de aard van het
delict/ ernst van het strafbare feit (absolute competentie)
2. Materieelrechtelijk: poging tot overtreding & medeplichtigheid aan overtreding zijn bij
overtredingen niet strafbaar (wel bij misdrijven)
3. Dwangmiddelen: veel dwangmiddelen mogen pas worden toegepast in geval van
verdenking van een misdrijf
Formeel/ • Formeel delict: handeling is strafbaar, niet het gevolg. Bijvoorbeeld diefstal, invoer van
materieel delict cocoaïne
• Materieel delict: het veroorzaken van een gevolg strafbaar gesteld, bv doodslag gaat
erom dat je de ander hebt gedood. Oorzaak maakt niet uit het gaat erom dat de ander
is overleden
Commissie/ • Commissiedelict: actief handelen (stelen, vermoorden, vervalsen)
omissiedelict • Omissiedelict: nalaten
, • Oneigenlijk omissiedelict: in de wet geformuleerd als commissiedelict, terwijl het wordt
gepleegd door nalaten
Gekwalificeerd/ • Gronddelict (bv zware mishandeling)
gepriviligeerd • Gekwalificeerd: strafverzwarend – een bepaald gevolg levert een hogere straf op bv
delict dood als gevolg
• Gepriviligeerd: strafverlichtend – strafbedreiging is lager (gevolg is minder erg
Onderscheid W en V zijn elementen als ze niet letterlijk in de wet staan, als ze wel letterlijk in de wet staan dan zij het
bestanddelen en bestanddelen
elementen • Bestanddelen wel in DO
• Elementen staan niet in DO
DO: opgebouwd uit verschillende bestanddelen
Objectieve bestanddelen = W (wederrechtelijkheid), omschrijving van wat er daadwerkelijk is gebeurd
Subjectieve bestanddelen = V (opzet & schuld), wat gaat er bij het mens ten tijde van de daad in het hoofd om
• Opzet: willens en wetens, voorwaardelijk opzet: aanvaarden van kans dat je aan mij komt te overlijden
• Schuld (culpoos)
De structuur van het Voorwaarden voor strafbaarheid
strafbare feit uit een 1. Menselijke gedraging MG Fysiek gedragingsbegrip (commissie/ omissie)
kunnen zetten 2. Wettelijke delictsomschrijving DO • Gedragingen zijn pas strafbaar als ze in de wet
Bestanddeel zijn terug te vinden.
• Juridische duiding van menselijke gedraging
3. Wederrechtelijkheid W In strijd met het objectieve recht.
Element (verondersteld aanwezig te zijn) • Rechtvaardigingsgrond
4. Verwijtbaarheid V (aan schuld te wijten) Toerekening van het feit aan de dader
Element (verondersteld aanwezig te zijn) • Schulduitsluitingsgrond
De betekenis van het Legaliteitsbeginsel: art. 1 Sr
legaliteitsbeginsel
uitleggen Doelen legaliteitsbeginsel
Rechtsstaatsgedachte Elk overheidsoptreden dient te zijn gebaseerd op tijdig uitgevaardigde rechtsregels van
goede kwaliteit
, Rechtszekerheid Burger moet vooraf weten welk gedrag een overheidsreactie kan uitlokken
Deelbeginselen legaliteitsbeginsel
Lex scripta Strafbaarstelling vereist een schriftelijke strafbepaling. Hangt samen met civil law system,
geschreven wetten
Lex certa Strafbaarstelling moet zo precies mogelijk worden geformuleerd. Enige mate van vaagheid zal
onvoorkomelijk zijn. (arrest onbehoorlijk gedrag)
Lex stricta De strafbepaling mag niet extensief worden geïnterpreteerd
Lex praevia Strafbaarstellingen mogen geen terugwerkende kracht hebben
Lex mitior Indien de wet voor de verdachte in gunste zin wordt herzien (art. 1 lid 2 Sr). De meest gunstige
bepaling voor de verdachte wordt toegepast.
De toegepaste 1. Grammaticaal: taalkundige betekenis van woorden
interpretatiemethoden 2. Wetshistorisch: totstandkomingsgeschiedenis van de strafbepaling
in een rechterlijke 3. Systematisch: in het licht van de structuur van de wet
uitspraak vaststellen 4. Teleologisch: in het licht van de doel/ratio van de wet
