Interlude B Sedimenten en bodem
Paragraaf 2 Verwering
Vorming van sedimenten
Sediment bestaat uit losse fragmenten die afkomstig zijn van reeds bestaand
gesteenten, neergeslagen uit water, of gevormd door het uiteenvallen van schelpen.
De vorming van dit gesteenten verloopt in verschillende stadia:
Verwering: de processen die massief gesteente afbreken en aantasten, op te
delen in fysische/mechanische en chemische verwering
o Let op! zijn in samenspraak: door fysische verwering breken stenen op,
waardoor chemische verwering op een steeds groter oppervlakten kan
toeslaan FB.8 blz. 198 en FB.9 blz. 199
o Let op! Verwering treedt op wanneer, door tektonische processen. het
landoppervlakte stijgt en in aanraking komt met lucht en water Figuur blz. 200
Erosie
Transport
Afzetting
Begraving en diagenese: alle chemische en fysische veranderingen naar
afzetting, leidt tot lithificatie, bepaald door toename temperatuur en druk.
o Compactie, cementatie, oplossing en rekristallisatie
o Mogelijk gevolgd door metamorfose
Fysische of mechanische verwering
Bij fysische verwering worden grotere rotslichamen in kleinere stukken afgebroken.
Klasten of detritus zijn fragmenten of korrels van een reeds bestaande rots
geproduceerd door verwering. Klasten kunnen worden opgedeeld kijkend naar
fragment grootte (TB.1 blz 194)
Onder fysische verwering vallen verschillenden processen:
Scheuring (Jointing): vorming van natuurlijke scheuren (joints) door de
verandering van druk of koeling
o Let op! Ontstaan van verschillende scheuren, bijv. verticale scheuren of
exfoliatie scheuren FB.5 blz. 195
o Talus: hellend platform van gevallen rotsen langs de voet van een klif
Vorstwiggen: proces waarbij water, dat in een scheur zit, bevriest en de
scheur laat groeien FB.6a blz. 196
Zoutwiggen: proces in droge klimaat, waarbij opgelost zout in grondwater
kristalliseert, groeit in open poriën van rotsen en hierdoor omringende korrels
losmaakt. FB.6b blz. 196
o Vorming van een zogenaamde honingraatstructuur
Wortelwiggen: proces waarbij wortels of een boom of struik in een scheur
groeien en zo de scheur laat groeien. FB.6c blz. 196
Thermische expansie: door wisseling in temperatuur zetten rotsen uit en
krimpen ze weer in, waardoor de buitenste laag kan afbreken.
Dieren- en mensenleven
Paragraaf 2 Verwering
Vorming van sedimenten
Sediment bestaat uit losse fragmenten die afkomstig zijn van reeds bestaand
gesteenten, neergeslagen uit water, of gevormd door het uiteenvallen van schelpen.
De vorming van dit gesteenten verloopt in verschillende stadia:
Verwering: de processen die massief gesteente afbreken en aantasten, op te
delen in fysische/mechanische en chemische verwering
o Let op! zijn in samenspraak: door fysische verwering breken stenen op,
waardoor chemische verwering op een steeds groter oppervlakten kan
toeslaan FB.8 blz. 198 en FB.9 blz. 199
o Let op! Verwering treedt op wanneer, door tektonische processen. het
landoppervlakte stijgt en in aanraking komt met lucht en water Figuur blz. 200
Erosie
Transport
Afzetting
Begraving en diagenese: alle chemische en fysische veranderingen naar
afzetting, leidt tot lithificatie, bepaald door toename temperatuur en druk.
o Compactie, cementatie, oplossing en rekristallisatie
o Mogelijk gevolgd door metamorfose
Fysische of mechanische verwering
Bij fysische verwering worden grotere rotslichamen in kleinere stukken afgebroken.
Klasten of detritus zijn fragmenten of korrels van een reeds bestaande rots
geproduceerd door verwering. Klasten kunnen worden opgedeeld kijkend naar
fragment grootte (TB.1 blz 194)
Onder fysische verwering vallen verschillenden processen:
Scheuring (Jointing): vorming van natuurlijke scheuren (joints) door de
verandering van druk of koeling
o Let op! Ontstaan van verschillende scheuren, bijv. verticale scheuren of
exfoliatie scheuren FB.5 blz. 195
o Talus: hellend platform van gevallen rotsen langs de voet van een klif
Vorstwiggen: proces waarbij water, dat in een scheur zit, bevriest en de
scheur laat groeien FB.6a blz. 196
Zoutwiggen: proces in droge klimaat, waarbij opgelost zout in grondwater
kristalliseert, groeit in open poriën van rotsen en hierdoor omringende korrels
losmaakt. FB.6b blz. 196
o Vorming van een zogenaamde honingraatstructuur
Wortelwiggen: proces waarbij wortels of een boom of struik in een scheur
groeien en zo de scheur laat groeien. FB.6c blz. 196
Thermische expansie: door wisseling in temperatuur zetten rotsen uit en
krimpen ze weer in, waardoor de buitenste laag kan afbreken.
Dieren- en mensenleven
