1.1 Groeiende interesse voor ondergronds ruimtegebruik
Toenemende complexiteit op het gebied van infrastructuur en ruimtelijke ordening ondergronds.
Ook: “Hoe kan het gebruik van de ondergrond in het algemeen een structurele bijdrage leveren aan
de inrichtng van Nederland?”
Ondergronds in Nederland kansrijke onderneming, wel moet de aandacht uitgaan naar mogelijke
belemmeringen.
Strategische visie moet aangeven in welke mate het ondergronds bouwen structurele oplossingen
kan bieden om in de toekomst een deel van de druk op de schaarse ruimte en het milieu op te
vangen, terwijl tegelijkertjd de functonaliteit van de ruimtelijke inrichtng en infrastructuur wordt
vergroot.
Strategisch: gericht op ontwikkelingen van een (zeer) lange termijn. Is ook gerelateerd aan
ruimtelijke ordening, verkeer en vervoer, milieu, veiligheid en economie.
1.2 Geschiedenis van ondergronds bouwen
Duizenden jaren geleden: groten, holen, tunnels, opslag.
Gebruik van de ondergrond slecht imago door:
- Slechte arbeidsomstandigheden in de mijnbouw
- Slechte condites van eerste tunnels
- Associate met oorlog
- Werd vroeger gezien als sociaal minderwaardig
- Soms associate met de hel
1.3 Traditioneel gebruik van de ondergrond
- Gebruik van de ecologische eigenschappen, in de land- en tuinbouw, aanwezige
voedingsstofen.
- Drinkwatervoorziening en grondwaterbeheersing. Er wordt gebruik gemaakt van de
bergings- en zuiveringscapaciteit van de bodem. Grondwater ook voor irrigate en industriële
processen.
- Gebruik van de ondergrond t.b.v. de fundering van constructes.
- Kelderconstructes (t.b.v. opslag of technische installates).
- Berging van infrastructuur voor transport door buizen, kabels en leidingen. Ook grote
infrastructuur hoort hierbij.
- Incidentele gebruiksvormen als winning van: olie, gas, zout, grind, kalk, zand en klei. Ook:
bunkers, schuilkelders, commandocentra e.d.
1.4 Schets vakgebied ondergronds bouwen
Ondergronds bouwen: het planmatg creëren of aanpassen van ondergrondse of in-de-grondse
constructes. Ook: ophogen/verlagen van het maaiveld t.b.v. aanleg van in-de-grondse constructes
als dijkwoningen.
- Gebruik van ondergrondse ruimte;
- Realisate van ondergrondse werken;
- Gebruik van ondergrondse faciliteiten.
Transport: grote infrastructuur (tunnels voor verkeer en vervoer), kleine infrastructuur (kabels,
buizen en leidingen).
Wonen, werken, recreëren: kelderconstructes, archiefruimtes, bunkers e.d.
Opslag: isoleren van bepaalde goederen van de omgeving. (un-lined, ingegraven, afgedekt)
Ondergronds: geheel onder het maaiveld, met grond bedekt.
In-de-gronds: voor een structureel deel onder het maaiveld.
Bovengronds
,1.5 Ontwerp, architectuur en bouwkundige aspecten
Ontwerp van ondergrondse constructe bepaald door: eisen op het gebied van functonaliteit,
veiligheid, gezondheid en sociale veiligheid.
- Toegankelijkheid: enige vluchtroute is de weg die naar het maaiveldniveau of aangrenzende
ruimte leidt. Aandacht schenken aan toegangen en routes die ontsluiten en vluchten
mogelijk maken.
- Lucht en vochtgheid: toevoer van voldoende verse lucht is van belang, ook rekening houden
met condens is belangrijk.
- Licht: mensen verkiezen daglicht boven kunstlicht.
- Geluid en trillingen: ondergrond is een goede geluidsisolate. entlategaten en gasleidingen
zijn geluidslekken. Ondiepe constructes trillingen probleem.
- Echo’s: kunnen veel hinder opleveren.
- Temperatuur: temperatuur van ondergrond en grondwater is niet aan sterke wisselingen
onderhevig, uitwisseling van warmte is ook laag. Ondergrondse ruimten: gelijkmatg klimaat
én vorstvrij. Geschikt voor zowel koude als warme goederen.
- eiligheidsaspecten:
o Brand: ondergrondse constructe bestaat veelal uit beton. Brand vanuit omgeving
kan de ondergrondse ruimte slecht bereiken geschikt voor brandbare goederen.
Brand van binnen levert qua bereikbaarheid wel problemen op.
o Belevingsaspecten: mensen voelen zich er niet pretg en veilig. Ontwerp moet
uitnodigen.
1.6 Redenen om ondergronds te gaan
Schaarse ruimte, toenemende verkeersdrukte, groeiende economie.
Belanghebbenden ondergronds bouwproject: gebruikers, investeerders, exploitanten, omwonenden,
omwerkenden en gemeenschap of maatschappij als geheel.
1.7 Kenmerken van ondergronds bouwen in Nederland
Nederland: zijwanden van een ontgraving zijn zonder hulpmiddelen niet stabiel. Ook: veel slappe
grondlagen en soms worden er obstakels aangetrofen. Tot op heden: veel bouwputen,
internatonaal aanzien door afzinkmethode.
- Grote doorlatendheid van de zandpakketen + hoge grondwaterstanden.
- Lage draagkracht en grote vervormbaarheid van de slappe lagen.
- Grote heterogeniteit van de pakketen, zetngen en zakkingen kunnen lokaal variëren.
- eranderingen in het grondwaterpeil inklinking en negateve kleef (inklinkende grond
blijft aan paal hangen).
- Positeve zwel door ontgravingen.
Alles is mogelijk, als er maar voldoende geld aanwezig is.
1.8 Kansen en potentiile belemmeringen
Ondergronds bouwen: oplossing voor bereikbaarheid, milieu, ruimtelijke kwaliteit en stedelijke
vitaliteit. Nieuwe mogelijkheden voor transport, opslag en verblijf.
- Ondergronds bouwen is (t.o.v. bovengronds bouwen) relatef duur. Niet alleen de reguliere
realisatekosten moeten worden meegerekend, maar ook de kosten en baten die lastger in
geld uit te drukken zijn moeten worden afgewogen t.o.v. een fnanciële investering.
- Hinder en schade tjdens en na het bouwen, kunnen worden teruggebracht door boor- en
doorperstechnieken (trillingen, geluid en openbreken van straten). Schade door zetng
bemaling voorkomen.
- Grondonderzoek geeft in het algemeen geen volledig betrouwbaar beeld van de fysische en
geologische omstandigheden. Grondonderzoek moet zo optmaal mogelijk worden
uitgevoerd.
, - Ondergrondse bouwwerken: zeer permanente gebruiksbestemming integrale planning
bestuurlijke inspanning. Ondergrondse alternateven worden niet altjd even serieus
meegenomen Het is van belang een integraal afwegingskader te ontwikkelen waarin alle
relevante aspecten en alternateven in elke fase van een project in het afwegingsproces
kunnen worden meegenomen.
- Het creëren van een ondergronds bestemmingsplan is van wezenlijk belang.
- Er is onduidelijkheid en onzekerheid over juridische aspecten schrikt gebruikers,
investeerders, verzekeraars en bestuurders af om bij ondergronds bouwen betrokken te
worden. Het is een nog relatef onbekend terrein.
- Ondergrond roept negateve associates op: desoriëntate, onveiligheid. Geen horizon,
referentepunten, zonlicht, uitzicht, fora en fauna e.d. Imago verbeteren door goede
vormgeving en juiste afstemming op de behoefte van de gebruiker.
- Ondergrondse ruimten zijn minder blootgesteld aan gladheid, mist, regen of storm, toch
kunnen er calamiteiten plaatsvinden (branden).
1.9 Afweging ondergronds of bovengronds
Het kan een uitkomst zijn in maatschappelijke, milieutechnische en ruimtelijke vraagstukken.
2.1 Wonen, werken en recreiren
Winkelpassage: voetgangersdoorgangen die worden omgeven door etalages, erboven vaak
opslagruimte en woonruimte.
Winkelpassage: aandacht is gevestgd op de etalages + vaak in centra. Daarom zouden ze
ondergronds kunnen worden gerealiseerd efciënter grondgebruik, multfunctoneel, niet meer
aan stadsranden.
Ondergrondse discotheken: geluidsisolate, geen licht van buiten, wel aandacht voor temperatuur,
ventlate en veiligheid.
Gebouwen voor culturele faciliteiten (theaters, bioscopen, muziekzalen): intern gericht, bevinden
zich vooral in stadscentra, gebrek aan daglicht is geen
probleem. Contact met bovengrond is wel wenselijk
entree en vluchtwegen.
Geluidswalwoningen: in-de-grondse constructes, voldoet aan
de eisen voor bewoning en schermt af tegen verkeerslawaai.
Kunnen een oplossing zijn voor het zo compact mogelijk
houden van steden.
Parkeergarages: aantal parkeerdekken boven elkaar. In- en uitrijdende auto’s, lopende mensen en
brandstofen sociale veiligheid, algemene veiligheid, verkeersveiligheid en oriëntate. oordelen:
stadsgezicht wordt niet aangetast, meer plaats voor terrassen en andere actviteiten, extra
bebouwing.
High-tech industrie ondergronds brengen: luchtbehandelings-installates moeten nog groter worden,
aan- en afvoer wordt ingewikkelder, geen daglicht problemen op ARBO-gebied.
Statons in of dichtbij het centrum van stedelijke gebieden (vaak verschillende terminals bij
elkaar).
- Aanrij-routes en opstelplaatsen voor voertuigen (voor treinen, bussen, trams, auto’s, taxi’s
fetsen);
- Wachtplaatsen voor passagiers (hallen, pleinen, abri’s en perrons);
- Looproutes voor passagiers, eventueel omgeven door commerciële actviteiten;
- Loketen en/of informatebalies plus kantoor- en werkruimte.
Grote aantallen mensen, relatef korte verblijfstjd, zeer grote aantal verkeersbewegingen.
, Redenen voor gebruik van de ondergrond voor onderdelen van een staton:
- De ov-infrastructuur ligt ondergronds;
- De ruimte rond statons staat vaak onder zeer hoge druk in verband met het gebruik voor
zowel publieke als commerciële functes hoge grondprijzen.
- Complexe en kruisende relates driedimensionale opbouw is noodzakelijk i.v.m. de
complexiteit. Zware infrastructuur ondergronds barrière verminderen.
2.2 Opslag
Olie en gas worden in kleine en grote hoeveelheden opgeslagen. Ondergronds geen blootstelling
aan weersinvloeden minder onderhoud. Ook levert het een veiligheidsvoordeel op vanwege
kleinere kans op ongelukken, stabiele temperatuur en vochtgheid en duurzaamheid. Wel zijn
controle en onderhoud lastger uit te voeren.
Radio-actef afval bovengronds opgeslagen in betonnen gebouwen en bunkers.
Chemisch afval stortplaatsen met speciale voorzieningen.
De vraag is of toekomstge generates bereid en/of in staat zijn hiervoor te zorgen.
Mogelijke oplossing buiten de biosfeer opbergen in geologische formates of zoutkoepels in de
diepe ondergrond. Nadeel is dat het na ondergronds opslaan weer moeilijk terug te halen is.
2.3 Grote infrastructuur
Tunnels voor wegen, sporen en metro: lijnvormige constructes met een doorsnede waarvan de
groote afhankelijk is van het aantal sporen of rijstroken, snelheden, soort voertuigen,
veiligheidseisen en aanvullende voorzieningen. eelal uitgevoerd in beton, waterdichtheid (zeker
beneden de grondwaterstand) is belangrijk. Ontluchtngssystemen, verlichtng en vluchtgangen zijn
vereist.
- Kruisen van grote infrastructuur en vaarwegen
- Scheiden van verkeersstromen
- Gebrek aan bovengrondse ruimte
- Ruimtebesparing
- ermijden van verkeershinder
- oorkomen van barrières en versnippering
- Sparen van waardevolle, bovengrondse elementen
Bij fetstunnels worden er specifeke eisen gesteld aan verkeersveiligheid, sociale veiligheid en
comfort.
2.4 Kleine infrastructuur
Transport van substantes, energie en informate vindt plaats door leidingen en kabels van zeer
diverse materialen en diametes.
Bovengronds zouden leidingen obstakels vormen en zouden ze visueel en landschappelijk
onaanvaardbaar zijn.
Ondergronds sluit zaken als weersinvloeden, vandalisme, brand, ongelukken en beschadigingen zo
goed als uit.
OLS (ondergronds logistek systeem): ondergrondse buizen waar goederenladingen onbemand
doorheen gestuurd kunnen worden. oordelen:
- Beperking van de verkeersoverlist in de directe omgeving;
- Terugdringen van vrachtverkeer in het algemeen ten gunste van milieuvriendelijker
vervoerswijzen;
- ervoer ondergronds wordt niet beïnvloed door obstakels en vertragingen bovengronds;
- Efciënte koppeling van drie modaliteiten: spoor-, weg- en luchtverkeer, ofwel het creeëren
van een gunstge combinate van faciliteiten;
Toenemende complexiteit op het gebied van infrastructuur en ruimtelijke ordening ondergronds.
Ook: “Hoe kan het gebruik van de ondergrond in het algemeen een structurele bijdrage leveren aan
de inrichtng van Nederland?”
Ondergronds in Nederland kansrijke onderneming, wel moet de aandacht uitgaan naar mogelijke
belemmeringen.
Strategische visie moet aangeven in welke mate het ondergronds bouwen structurele oplossingen
kan bieden om in de toekomst een deel van de druk op de schaarse ruimte en het milieu op te
vangen, terwijl tegelijkertjd de functonaliteit van de ruimtelijke inrichtng en infrastructuur wordt
vergroot.
Strategisch: gericht op ontwikkelingen van een (zeer) lange termijn. Is ook gerelateerd aan
ruimtelijke ordening, verkeer en vervoer, milieu, veiligheid en economie.
1.2 Geschiedenis van ondergronds bouwen
Duizenden jaren geleden: groten, holen, tunnels, opslag.
Gebruik van de ondergrond slecht imago door:
- Slechte arbeidsomstandigheden in de mijnbouw
- Slechte condites van eerste tunnels
- Associate met oorlog
- Werd vroeger gezien als sociaal minderwaardig
- Soms associate met de hel
1.3 Traditioneel gebruik van de ondergrond
- Gebruik van de ecologische eigenschappen, in de land- en tuinbouw, aanwezige
voedingsstofen.
- Drinkwatervoorziening en grondwaterbeheersing. Er wordt gebruik gemaakt van de
bergings- en zuiveringscapaciteit van de bodem. Grondwater ook voor irrigate en industriële
processen.
- Gebruik van de ondergrond t.b.v. de fundering van constructes.
- Kelderconstructes (t.b.v. opslag of technische installates).
- Berging van infrastructuur voor transport door buizen, kabels en leidingen. Ook grote
infrastructuur hoort hierbij.
- Incidentele gebruiksvormen als winning van: olie, gas, zout, grind, kalk, zand en klei. Ook:
bunkers, schuilkelders, commandocentra e.d.
1.4 Schets vakgebied ondergronds bouwen
Ondergronds bouwen: het planmatg creëren of aanpassen van ondergrondse of in-de-grondse
constructes. Ook: ophogen/verlagen van het maaiveld t.b.v. aanleg van in-de-grondse constructes
als dijkwoningen.
- Gebruik van ondergrondse ruimte;
- Realisate van ondergrondse werken;
- Gebruik van ondergrondse faciliteiten.
Transport: grote infrastructuur (tunnels voor verkeer en vervoer), kleine infrastructuur (kabels,
buizen en leidingen).
Wonen, werken, recreëren: kelderconstructes, archiefruimtes, bunkers e.d.
Opslag: isoleren van bepaalde goederen van de omgeving. (un-lined, ingegraven, afgedekt)
Ondergronds: geheel onder het maaiveld, met grond bedekt.
In-de-gronds: voor een structureel deel onder het maaiveld.
Bovengronds
,1.5 Ontwerp, architectuur en bouwkundige aspecten
Ontwerp van ondergrondse constructe bepaald door: eisen op het gebied van functonaliteit,
veiligheid, gezondheid en sociale veiligheid.
- Toegankelijkheid: enige vluchtroute is de weg die naar het maaiveldniveau of aangrenzende
ruimte leidt. Aandacht schenken aan toegangen en routes die ontsluiten en vluchten
mogelijk maken.
- Lucht en vochtgheid: toevoer van voldoende verse lucht is van belang, ook rekening houden
met condens is belangrijk.
- Licht: mensen verkiezen daglicht boven kunstlicht.
- Geluid en trillingen: ondergrond is een goede geluidsisolate. entlategaten en gasleidingen
zijn geluidslekken. Ondiepe constructes trillingen probleem.
- Echo’s: kunnen veel hinder opleveren.
- Temperatuur: temperatuur van ondergrond en grondwater is niet aan sterke wisselingen
onderhevig, uitwisseling van warmte is ook laag. Ondergrondse ruimten: gelijkmatg klimaat
én vorstvrij. Geschikt voor zowel koude als warme goederen.
- eiligheidsaspecten:
o Brand: ondergrondse constructe bestaat veelal uit beton. Brand vanuit omgeving
kan de ondergrondse ruimte slecht bereiken geschikt voor brandbare goederen.
Brand van binnen levert qua bereikbaarheid wel problemen op.
o Belevingsaspecten: mensen voelen zich er niet pretg en veilig. Ontwerp moet
uitnodigen.
1.6 Redenen om ondergronds te gaan
Schaarse ruimte, toenemende verkeersdrukte, groeiende economie.
Belanghebbenden ondergronds bouwproject: gebruikers, investeerders, exploitanten, omwonenden,
omwerkenden en gemeenschap of maatschappij als geheel.
1.7 Kenmerken van ondergronds bouwen in Nederland
Nederland: zijwanden van een ontgraving zijn zonder hulpmiddelen niet stabiel. Ook: veel slappe
grondlagen en soms worden er obstakels aangetrofen. Tot op heden: veel bouwputen,
internatonaal aanzien door afzinkmethode.
- Grote doorlatendheid van de zandpakketen + hoge grondwaterstanden.
- Lage draagkracht en grote vervormbaarheid van de slappe lagen.
- Grote heterogeniteit van de pakketen, zetngen en zakkingen kunnen lokaal variëren.
- eranderingen in het grondwaterpeil inklinking en negateve kleef (inklinkende grond
blijft aan paal hangen).
- Positeve zwel door ontgravingen.
Alles is mogelijk, als er maar voldoende geld aanwezig is.
1.8 Kansen en potentiile belemmeringen
Ondergronds bouwen: oplossing voor bereikbaarheid, milieu, ruimtelijke kwaliteit en stedelijke
vitaliteit. Nieuwe mogelijkheden voor transport, opslag en verblijf.
- Ondergronds bouwen is (t.o.v. bovengronds bouwen) relatef duur. Niet alleen de reguliere
realisatekosten moeten worden meegerekend, maar ook de kosten en baten die lastger in
geld uit te drukken zijn moeten worden afgewogen t.o.v. een fnanciële investering.
- Hinder en schade tjdens en na het bouwen, kunnen worden teruggebracht door boor- en
doorperstechnieken (trillingen, geluid en openbreken van straten). Schade door zetng
bemaling voorkomen.
- Grondonderzoek geeft in het algemeen geen volledig betrouwbaar beeld van de fysische en
geologische omstandigheden. Grondonderzoek moet zo optmaal mogelijk worden
uitgevoerd.
, - Ondergrondse bouwwerken: zeer permanente gebruiksbestemming integrale planning
bestuurlijke inspanning. Ondergrondse alternateven worden niet altjd even serieus
meegenomen Het is van belang een integraal afwegingskader te ontwikkelen waarin alle
relevante aspecten en alternateven in elke fase van een project in het afwegingsproces
kunnen worden meegenomen.
- Het creëren van een ondergronds bestemmingsplan is van wezenlijk belang.
- Er is onduidelijkheid en onzekerheid over juridische aspecten schrikt gebruikers,
investeerders, verzekeraars en bestuurders af om bij ondergronds bouwen betrokken te
worden. Het is een nog relatef onbekend terrein.
- Ondergrond roept negateve associates op: desoriëntate, onveiligheid. Geen horizon,
referentepunten, zonlicht, uitzicht, fora en fauna e.d. Imago verbeteren door goede
vormgeving en juiste afstemming op de behoefte van de gebruiker.
- Ondergrondse ruimten zijn minder blootgesteld aan gladheid, mist, regen of storm, toch
kunnen er calamiteiten plaatsvinden (branden).
1.9 Afweging ondergronds of bovengronds
Het kan een uitkomst zijn in maatschappelijke, milieutechnische en ruimtelijke vraagstukken.
2.1 Wonen, werken en recreiren
Winkelpassage: voetgangersdoorgangen die worden omgeven door etalages, erboven vaak
opslagruimte en woonruimte.
Winkelpassage: aandacht is gevestgd op de etalages + vaak in centra. Daarom zouden ze
ondergronds kunnen worden gerealiseerd efciënter grondgebruik, multfunctoneel, niet meer
aan stadsranden.
Ondergrondse discotheken: geluidsisolate, geen licht van buiten, wel aandacht voor temperatuur,
ventlate en veiligheid.
Gebouwen voor culturele faciliteiten (theaters, bioscopen, muziekzalen): intern gericht, bevinden
zich vooral in stadscentra, gebrek aan daglicht is geen
probleem. Contact met bovengrond is wel wenselijk
entree en vluchtwegen.
Geluidswalwoningen: in-de-grondse constructes, voldoet aan
de eisen voor bewoning en schermt af tegen verkeerslawaai.
Kunnen een oplossing zijn voor het zo compact mogelijk
houden van steden.
Parkeergarages: aantal parkeerdekken boven elkaar. In- en uitrijdende auto’s, lopende mensen en
brandstofen sociale veiligheid, algemene veiligheid, verkeersveiligheid en oriëntate. oordelen:
stadsgezicht wordt niet aangetast, meer plaats voor terrassen en andere actviteiten, extra
bebouwing.
High-tech industrie ondergronds brengen: luchtbehandelings-installates moeten nog groter worden,
aan- en afvoer wordt ingewikkelder, geen daglicht problemen op ARBO-gebied.
Statons in of dichtbij het centrum van stedelijke gebieden (vaak verschillende terminals bij
elkaar).
- Aanrij-routes en opstelplaatsen voor voertuigen (voor treinen, bussen, trams, auto’s, taxi’s
fetsen);
- Wachtplaatsen voor passagiers (hallen, pleinen, abri’s en perrons);
- Looproutes voor passagiers, eventueel omgeven door commerciële actviteiten;
- Loketen en/of informatebalies plus kantoor- en werkruimte.
Grote aantallen mensen, relatef korte verblijfstjd, zeer grote aantal verkeersbewegingen.
, Redenen voor gebruik van de ondergrond voor onderdelen van een staton:
- De ov-infrastructuur ligt ondergronds;
- De ruimte rond statons staat vaak onder zeer hoge druk in verband met het gebruik voor
zowel publieke als commerciële functes hoge grondprijzen.
- Complexe en kruisende relates driedimensionale opbouw is noodzakelijk i.v.m. de
complexiteit. Zware infrastructuur ondergronds barrière verminderen.
2.2 Opslag
Olie en gas worden in kleine en grote hoeveelheden opgeslagen. Ondergronds geen blootstelling
aan weersinvloeden minder onderhoud. Ook levert het een veiligheidsvoordeel op vanwege
kleinere kans op ongelukken, stabiele temperatuur en vochtgheid en duurzaamheid. Wel zijn
controle en onderhoud lastger uit te voeren.
Radio-actef afval bovengronds opgeslagen in betonnen gebouwen en bunkers.
Chemisch afval stortplaatsen met speciale voorzieningen.
De vraag is of toekomstge generates bereid en/of in staat zijn hiervoor te zorgen.
Mogelijke oplossing buiten de biosfeer opbergen in geologische formates of zoutkoepels in de
diepe ondergrond. Nadeel is dat het na ondergronds opslaan weer moeilijk terug te halen is.
2.3 Grote infrastructuur
Tunnels voor wegen, sporen en metro: lijnvormige constructes met een doorsnede waarvan de
groote afhankelijk is van het aantal sporen of rijstroken, snelheden, soort voertuigen,
veiligheidseisen en aanvullende voorzieningen. eelal uitgevoerd in beton, waterdichtheid (zeker
beneden de grondwaterstand) is belangrijk. Ontluchtngssystemen, verlichtng en vluchtgangen zijn
vereist.
- Kruisen van grote infrastructuur en vaarwegen
- Scheiden van verkeersstromen
- Gebrek aan bovengrondse ruimte
- Ruimtebesparing
- ermijden van verkeershinder
- oorkomen van barrières en versnippering
- Sparen van waardevolle, bovengrondse elementen
Bij fetstunnels worden er specifeke eisen gesteld aan verkeersveiligheid, sociale veiligheid en
comfort.
2.4 Kleine infrastructuur
Transport van substantes, energie en informate vindt plaats door leidingen en kabels van zeer
diverse materialen en diametes.
Bovengronds zouden leidingen obstakels vormen en zouden ze visueel en landschappelijk
onaanvaardbaar zijn.
Ondergronds sluit zaken als weersinvloeden, vandalisme, brand, ongelukken en beschadigingen zo
goed als uit.
OLS (ondergronds logistek systeem): ondergrondse buizen waar goederenladingen onbemand
doorheen gestuurd kunnen worden. oordelen:
- Beperking van de verkeersoverlist in de directe omgeving;
- Terugdringen van vrachtverkeer in het algemeen ten gunste van milieuvriendelijker
vervoerswijzen;
- ervoer ondergronds wordt niet beïnvloed door obstakels en vertragingen bovengronds;
- Efciënte koppeling van drie modaliteiten: spoor-, weg- en luchtverkeer, ofwel het creeëren
van een gunstge combinate van faciliteiten;
