Diagnostiek van technisch lezen en aanvankelijk spellen
Hoofdstuk 1 - Inleiding en verantwoording
1.1 context van Diagnostiek van Technisch Lezen en Aanvankelijk Spellen (DTLAS)
Een zwakke technische leesvaardigheid belemmert de leerling in vrijwel alles wat er te leren
valt op school. Kunnen lezen is prioriteit één. DTLAS is bedoeld om de technische
leesvaardigheid van leerlingen gedetailleerd in kaart te brengen, gericht op het beschrijven
van de inhoud van de leesinstructie die de leerling nodig heeft.
- Groep 3-6 is cruciaal voor verwerking van voldoende technische leesvaardigheid.
Maar betekent niet dat er in de bovenbouw niks meer aan veranderd kan worden.
- Begin van de eeuw ging het volgens onderwijsinspectie op te veel scholen niet goed
met technisch lezen. 14% las onder de maat
1.2 wanneer spreken we van achterstand en wanneer van uitval?
Er is een referentieniveau nodig: de leerstof waarvan we als samenleving vinden dat
leerlingen die op een bepaald moment moeten beheersen. Dit staat niet los van het
vaardigheidsniveau wat we toetsen bij leerlingen aan de hand van een leerlingvolgsysteem
(LOVS).
Aan de hand van AVI-toetskaarten geven we het beheersingsniveau van leerlingen aan en
we begrijpen precies wat ermee bedoeld wordt. Referentieniveau eind groep 6 = AVI-E6.
Het begrip leerstandaard staat voor de weg naar het referentieniveau toe.
- voldoende standaard > haalt 75% van de klas.
- minimumstandaard > wie de voldoende standaard niet haalt.
Wat de standaard precies inhoudt, mag elke school zelf bepalen. Maar voor basisscholen
ligt het voor de hand om de Cito-LOVS als uitgangspunt te nemen:
● Niveau A > goed tot zeer goed > 25% hoogst scorende leerlingen
● Niveau B > ruim voldoende tot goed > 25% net boven gemiddelde
● Niveau C > matig tot voldoende > 25% net onder het gemiddelde
● Niveau D > zwak tot matig > 15% ruim onder gemiddelde (achterstand)
● Niveau E > zwak tot zeer zwak > 10% laagst scorende leerlingen (uitval)
Standaard is in dit geval (75%) net onder niveau C, dus 75% van de leerlingen op
basisschool moet er boven scoren. minimumstandaard bij Cito, 90% moet dat halen, dus die
grens ligt net onder niveau D.
Voldoende standaard bij AVI-niveau is 2 niveaus per jaar.
1.3 ontwikkelingen rond het Cito-LOVS
Voor toetsen van DTLAS zijn 2 toetsen uit Cito-LOVS essentieel:
- DMT > Drie Minuten Toets
- AVI- toetskaarten
AVI heeft geen 9 niveaus meer, maar 8 > M3, E3, M4, E4, M5, E5, M6 en E6. En daarnaast
nog M7, E7, Plus en AVIM3 extra (voor leerproblemen)
Technische leesvaardigheid van leerlingen kan worden gevolgd met DMT en AVI. Daarnaast
ook met TTL (toets technisch lezen) die bestaat uit Leestechniek en leestempo (klassikaal)
, 1.4 Van DLE naar DLV
DLE = Didactische leeftijd equivalent. Hiermee vergelijk je prestaties van individuen met de
gemiddelde ontwikkeling van alle leerlingen (ondergrens B niveau). DLE geeft aan na
hoeveel maanden de 50% van de leerlingen een bepaald niveau beheerst.
In de nieuwe Cito-LOVS kun je kinderen met een achterstand, toch vergelijken met de norm
aangezien de toets gegeven kan worden op functionerings niveau. Dit noemen we DLV =
Didactische leeftijdsequivalent voldoende standaard. We vergelijken nu de prestaties van
individuen met de ondergrens van het C niveau. Deze geeft aan na hoeveel maanden 75%
een bepaalt niveau beheerst.
Ook nog DLM = Didactische leeftijdsequivalent minimumstandaard. Geeft aan na hoeveel
maanden 90% een bepaald niveau beheerst. = niveau van functionele geletterdheid.
Consequenties van verandering zijn niet zo groot.
1.5 het model van planmatig werken.
Onderscheid 5 fasen, uitgewerkt op school, groeps en individueel niveau. Hieronder wordt
individueel niveau weergegeven:
Fase Wat je doet Hoe je het doet
1 problemen signaleren instrumenten kiezen, afnemen & gegevens weergeven
2 problemen analyseren risicoleerlingen selecteren
3 oplossingen voorbereiden geselecteerde leerlingen diagnosticeren, oplossingen
beoordelen & kiezen
4 Oplossingen toepassen handelingsplan opstellen en uitvoeren
5 oplossingen evalueren handelingsplan evalueren
Op schoolniveau gebruik je TTL of DMT.
DTLAS procedure is geen volgsysteem, maar bedoeld voor vase 3 en 5.
Hoofdstuk 2 - Kwantificeren van leervorderingen
Standpunt : er is niet 1 beste manier om vergelijkingen te maken, het is afhankelijk van de
vraag van wat men duidelijk wil maken.
2.1 Verschillende vergelijkingsmaatstaven
Normreferentie = individuele score vergelijken met leeftijdsgenoten. Ernst van achterstand is
afhankelijk van mate van afwijking van zijn leeftijdsgenoten.
- nadeel: er blijft altijd 10% uitval omdat norm wordt bijgesteld aan de groep.
Criteriumreferentie = individuele score vergelijken met een criterium/standaard. Ernst van
achterstand is het verschil waarop leerlingen gemiddeld een bepaalde score halen en het
moment waarop de onderzochte leerling deze haalt.
>> welke je gebruik is vaak afhankelijk van wat je wilt weten.
2.2 Vergelijken met prestaties van anderen
Met groeps- of leeftijdsnormen wordt de prestatie van een individuele leerling vergeleken
met de prestaties van vergelijkbare anderen. De schalen van een Cito-LOVS worden
geleverd met groepsnormen, de niveaus binnen een leergroep worden aangeduid met
letters (A-E). Met een norm referentie kun je:
Hoofdstuk 1 - Inleiding en verantwoording
1.1 context van Diagnostiek van Technisch Lezen en Aanvankelijk Spellen (DTLAS)
Een zwakke technische leesvaardigheid belemmert de leerling in vrijwel alles wat er te leren
valt op school. Kunnen lezen is prioriteit één. DTLAS is bedoeld om de technische
leesvaardigheid van leerlingen gedetailleerd in kaart te brengen, gericht op het beschrijven
van de inhoud van de leesinstructie die de leerling nodig heeft.
- Groep 3-6 is cruciaal voor verwerking van voldoende technische leesvaardigheid.
Maar betekent niet dat er in de bovenbouw niks meer aan veranderd kan worden.
- Begin van de eeuw ging het volgens onderwijsinspectie op te veel scholen niet goed
met technisch lezen. 14% las onder de maat
1.2 wanneer spreken we van achterstand en wanneer van uitval?
Er is een referentieniveau nodig: de leerstof waarvan we als samenleving vinden dat
leerlingen die op een bepaald moment moeten beheersen. Dit staat niet los van het
vaardigheidsniveau wat we toetsen bij leerlingen aan de hand van een leerlingvolgsysteem
(LOVS).
Aan de hand van AVI-toetskaarten geven we het beheersingsniveau van leerlingen aan en
we begrijpen precies wat ermee bedoeld wordt. Referentieniveau eind groep 6 = AVI-E6.
Het begrip leerstandaard staat voor de weg naar het referentieniveau toe.
- voldoende standaard > haalt 75% van de klas.
- minimumstandaard > wie de voldoende standaard niet haalt.
Wat de standaard precies inhoudt, mag elke school zelf bepalen. Maar voor basisscholen
ligt het voor de hand om de Cito-LOVS als uitgangspunt te nemen:
● Niveau A > goed tot zeer goed > 25% hoogst scorende leerlingen
● Niveau B > ruim voldoende tot goed > 25% net boven gemiddelde
● Niveau C > matig tot voldoende > 25% net onder het gemiddelde
● Niveau D > zwak tot matig > 15% ruim onder gemiddelde (achterstand)
● Niveau E > zwak tot zeer zwak > 10% laagst scorende leerlingen (uitval)
Standaard is in dit geval (75%) net onder niveau C, dus 75% van de leerlingen op
basisschool moet er boven scoren. minimumstandaard bij Cito, 90% moet dat halen, dus die
grens ligt net onder niveau D.
Voldoende standaard bij AVI-niveau is 2 niveaus per jaar.
1.3 ontwikkelingen rond het Cito-LOVS
Voor toetsen van DTLAS zijn 2 toetsen uit Cito-LOVS essentieel:
- DMT > Drie Minuten Toets
- AVI- toetskaarten
AVI heeft geen 9 niveaus meer, maar 8 > M3, E3, M4, E4, M5, E5, M6 en E6. En daarnaast
nog M7, E7, Plus en AVIM3 extra (voor leerproblemen)
Technische leesvaardigheid van leerlingen kan worden gevolgd met DMT en AVI. Daarnaast
ook met TTL (toets technisch lezen) die bestaat uit Leestechniek en leestempo (klassikaal)
, 1.4 Van DLE naar DLV
DLE = Didactische leeftijd equivalent. Hiermee vergelijk je prestaties van individuen met de
gemiddelde ontwikkeling van alle leerlingen (ondergrens B niveau). DLE geeft aan na
hoeveel maanden de 50% van de leerlingen een bepaald niveau beheerst.
In de nieuwe Cito-LOVS kun je kinderen met een achterstand, toch vergelijken met de norm
aangezien de toets gegeven kan worden op functionerings niveau. Dit noemen we DLV =
Didactische leeftijdsequivalent voldoende standaard. We vergelijken nu de prestaties van
individuen met de ondergrens van het C niveau. Deze geeft aan na hoeveel maanden 75%
een bepaalt niveau beheerst.
Ook nog DLM = Didactische leeftijdsequivalent minimumstandaard. Geeft aan na hoeveel
maanden 90% een bepaald niveau beheerst. = niveau van functionele geletterdheid.
Consequenties van verandering zijn niet zo groot.
1.5 het model van planmatig werken.
Onderscheid 5 fasen, uitgewerkt op school, groeps en individueel niveau. Hieronder wordt
individueel niveau weergegeven:
Fase Wat je doet Hoe je het doet
1 problemen signaleren instrumenten kiezen, afnemen & gegevens weergeven
2 problemen analyseren risicoleerlingen selecteren
3 oplossingen voorbereiden geselecteerde leerlingen diagnosticeren, oplossingen
beoordelen & kiezen
4 Oplossingen toepassen handelingsplan opstellen en uitvoeren
5 oplossingen evalueren handelingsplan evalueren
Op schoolniveau gebruik je TTL of DMT.
DTLAS procedure is geen volgsysteem, maar bedoeld voor vase 3 en 5.
Hoofdstuk 2 - Kwantificeren van leervorderingen
Standpunt : er is niet 1 beste manier om vergelijkingen te maken, het is afhankelijk van de
vraag van wat men duidelijk wil maken.
2.1 Verschillende vergelijkingsmaatstaven
Normreferentie = individuele score vergelijken met leeftijdsgenoten. Ernst van achterstand is
afhankelijk van mate van afwijking van zijn leeftijdsgenoten.
- nadeel: er blijft altijd 10% uitval omdat norm wordt bijgesteld aan de groep.
Criteriumreferentie = individuele score vergelijken met een criterium/standaard. Ernst van
achterstand is het verschil waarop leerlingen gemiddeld een bepaalde score halen en het
moment waarop de onderzochte leerling deze haalt.
>> welke je gebruik is vaak afhankelijk van wat je wilt weten.
2.2 Vergelijken met prestaties van anderen
Met groeps- of leeftijdsnormen wordt de prestatie van een individuele leerling vergeleken
met de prestaties van vergelijkbare anderen. De schalen van een Cito-LOVS worden
geleverd met groepsnormen, de niveaus binnen een leergroep worden aangeduid met
letters (A-E). Met een norm referentie kun je:
