Medisch & Biologisch blok 1.2
Week 2
Nociceptieve pijn
Pijn definitie= een onplezierige sensorische en emotionele gebeurtenis geassisteerd met actuele of
potentiele weefselschade.
Hoofdzakelijke reden voor bezoek aan arts
Pijn
Vervelend, MAAR beschermend
Ongevoeligheid van pijn leid tot ongelukken
Sensorische informatie
Sensoren/receptoren: cellen die prikkels (stimuli) waarnemen -> neuronen
Sensoren/receptoren bevinden zich overal in het lichaam: huid, spieren, botten, organen
Sensorische informatie wordt doorgestuurd naar het sensorische deel van de hersenen
o Pas in de brein, kun je pas bewust worden
Indelingen sensoren
Op basis van locatie in het lichaam
Op basis van de bouw van de sensoren
Op basis van het stimulus-type:
o Mechanoreceptoren (trek, druk)
o Thermoreceptoren (warmte, kou)
o Photoreceptoren (licht, donker) -> in
de ogen
o Chemoreceptoren (chemische stoffen
-> CO2, etc)
o Nocicptoren (weefselschade wordt
opgevat, pas in hersenen na
verwerking pijn!)
Zenuwstelsel
Centraal
o Hersenen, inclusies ruggenmerg
Perifeer
o Alle zenuwen die uit het centrale zenuwstelsel komen
Alle zenuwen sturen (=inerveren) bepaald gedeelte van lichaam aan -> voelen/spieren
aanspannen
Soorten neuronen
Motorisch neuron
Schakel neuron (inter neuron)
Sensorisch neuron
,Neuron
Over een neuron heen loopt een elektrisch signaaltje (=prikkel), maar als het signaaltje door
wordt doorgegeven aan een ander neuron gebeurd dit dmv chemische stoffen (=chemische
overdracht)
Input: signalen komen hier binnen (bijv. licht/warmte/chemische stoffen die vrij komt bij
weefselschade) -> wordt omgezet in een elektrisch signaaltje (=dendrieten)
Output: signaal kan worden doorgegeven aan een ander neuron (=synaps)
Cellichaam: zit celkern in
Axon: lange vezel
o Sensorisch heeft hier 2 van
o Motorisch heeft hier 1 van
Axon
Myeline maakt prikkeloverdracht snel (rode omhulsel over groene draad: zie plaatje)
Myelineschede
Gemyeliniseerde axonen (20-120 m/s)
Ongemyeliniseerde axonen (2 m/s)
Axonen zijn super dun en kwetsbaar
o Liggen in groepjes bij elkaar (gebundeld)
Opbouw zenuw:
blauwe stipjes: axonen (indivule lopers van neuronen)
Endoneurium: paarse stof tussen axonen
Perineurium: groene laag
Epineurium: om hele zenuw
,Zenuwen
Meerdere bundels van axonen vormen samen een zenuw
Zenuw is onderdeel van het perifere zenuwstelsel
Zenuwen zijn gemengd!! Ze bestaan uit sensorische en motorische zenuwvezels!!
Nociceptie= pijnwaarneming
Nociceptor: merkt de bijv. chemische stoffen die vrij komen bij weefselschade
o Genereerd een elektrisch prikkel die naar het brein wordt gestuurd
o Pas in het brein wordt het pijn
o En pas in het brein bewustwording
Nociceptie
Transductie= prikkeling van de nociceptoren
o Hamer, hitte, weefselschade
o Opwekken van elektrische signalen
Transmissie= doorgeven van het signaal richting de hersenen
o Axonen, synapsen
Perceptie= bewustwording van pijn in de hersenen
o Localisatie, gedrag, emotie en geheugen
Transductie
2 typen nociceptoren:
o Snelle A (deltasymbool)- mechanische nociceptoren
▪ Acute pijn
▪ Eigenschappen:
• Unimocaal (1 nociceptor kan 1 stimulustype
waarnemen)
• Hoge prikkeldrempel (sterke stimulus nodig)
• Gemyeliniseerd axon (snel)
• Scherpe pijn, goed te lokaliseren (cortex)
• Gekoppeld aan reflexen
• Hersenstam, thalamus, cortex
o Langzame C-polymodale nociceptoren
▪ Zurende, branderige gevoel
▪ Eigenschappen:
• Polymodaal (1 nociceptor kan verschillende stimulustype
waarnemen)
• Lage prikkeldrempel
• Ongemyeliniseerd (langzaam)
• Zeurende, brandende pijn, moeilijk te lokaliseren
• Onbewuste gedragsaanpassingen (bijv. immobilisatie)
• Hersenstam, thalamus, limbische systeem (emotie)
Bij weefselschade komen chemische stofjes vrij:
o Bradykinine (belangrijk)
o Serotonine
o Histamine (belangrijk)
o Prostaglandine (belangrijk)
, o ATP
o Glutamaat
o Substance P
o Nociceptor kan door deze stoffen geprikkeld worden
o Mate van pijn is bij iedereen verschillend
Transmisse
Schadelijk stimulus -> nociceptor 1e neuron (=transductie tot dit stuk) -> ruggenmerg 2e
neuron -> Thalamus 3e neuron -> grote hersenen
Tenminste 3 neuronen betrokken voor waarneming (nociceptie) van pijn
Sensorisch komt achter van ruggengraat binnen
Transmisse van 1e naar 2e neuron vindt plaats in ruggengraat: Dors ale hoorn
Synaps
Prikkeloverdracht: nociceptor geeft het
signaal in het ruggenmerg door aan een 2e
zenuwcel
Neurotransmitters: door elektrisch
signaaltje wordt dit los gelaten (chemische
signaaloverdracht)
o Komen in spleet terecht en
plakken aan receptoren van 2e
zenuwcel
▪ Hierdoor ontstaat opnieuw een elektrisch signaaltje die verder gaat naar het
brein
Thalamus
Signaal gaat via het ruggenmerg naar de hersenstam en de thalamus:
o Tractus spino(=ruggengraat) thalamicus
▪ = snelweg waar langs nociceptieve prikkels van
het ruggenmerg naar het thalamus gaan
o In het midden van het brein
Signaal gaat via de thalamus uiteindelijk naar de cortex (schors) van de
grote hersenen
Week 2
Nociceptieve pijn
Pijn definitie= een onplezierige sensorische en emotionele gebeurtenis geassisteerd met actuele of
potentiele weefselschade.
Hoofdzakelijke reden voor bezoek aan arts
Pijn
Vervelend, MAAR beschermend
Ongevoeligheid van pijn leid tot ongelukken
Sensorische informatie
Sensoren/receptoren: cellen die prikkels (stimuli) waarnemen -> neuronen
Sensoren/receptoren bevinden zich overal in het lichaam: huid, spieren, botten, organen
Sensorische informatie wordt doorgestuurd naar het sensorische deel van de hersenen
o Pas in de brein, kun je pas bewust worden
Indelingen sensoren
Op basis van locatie in het lichaam
Op basis van de bouw van de sensoren
Op basis van het stimulus-type:
o Mechanoreceptoren (trek, druk)
o Thermoreceptoren (warmte, kou)
o Photoreceptoren (licht, donker) -> in
de ogen
o Chemoreceptoren (chemische stoffen
-> CO2, etc)
o Nocicptoren (weefselschade wordt
opgevat, pas in hersenen na
verwerking pijn!)
Zenuwstelsel
Centraal
o Hersenen, inclusies ruggenmerg
Perifeer
o Alle zenuwen die uit het centrale zenuwstelsel komen
Alle zenuwen sturen (=inerveren) bepaald gedeelte van lichaam aan -> voelen/spieren
aanspannen
Soorten neuronen
Motorisch neuron
Schakel neuron (inter neuron)
Sensorisch neuron
,Neuron
Over een neuron heen loopt een elektrisch signaaltje (=prikkel), maar als het signaaltje door
wordt doorgegeven aan een ander neuron gebeurd dit dmv chemische stoffen (=chemische
overdracht)
Input: signalen komen hier binnen (bijv. licht/warmte/chemische stoffen die vrij komt bij
weefselschade) -> wordt omgezet in een elektrisch signaaltje (=dendrieten)
Output: signaal kan worden doorgegeven aan een ander neuron (=synaps)
Cellichaam: zit celkern in
Axon: lange vezel
o Sensorisch heeft hier 2 van
o Motorisch heeft hier 1 van
Axon
Myeline maakt prikkeloverdracht snel (rode omhulsel over groene draad: zie plaatje)
Myelineschede
Gemyeliniseerde axonen (20-120 m/s)
Ongemyeliniseerde axonen (2 m/s)
Axonen zijn super dun en kwetsbaar
o Liggen in groepjes bij elkaar (gebundeld)
Opbouw zenuw:
blauwe stipjes: axonen (indivule lopers van neuronen)
Endoneurium: paarse stof tussen axonen
Perineurium: groene laag
Epineurium: om hele zenuw
,Zenuwen
Meerdere bundels van axonen vormen samen een zenuw
Zenuw is onderdeel van het perifere zenuwstelsel
Zenuwen zijn gemengd!! Ze bestaan uit sensorische en motorische zenuwvezels!!
Nociceptie= pijnwaarneming
Nociceptor: merkt de bijv. chemische stoffen die vrij komen bij weefselschade
o Genereerd een elektrisch prikkel die naar het brein wordt gestuurd
o Pas in het brein wordt het pijn
o En pas in het brein bewustwording
Nociceptie
Transductie= prikkeling van de nociceptoren
o Hamer, hitte, weefselschade
o Opwekken van elektrische signalen
Transmissie= doorgeven van het signaal richting de hersenen
o Axonen, synapsen
Perceptie= bewustwording van pijn in de hersenen
o Localisatie, gedrag, emotie en geheugen
Transductie
2 typen nociceptoren:
o Snelle A (deltasymbool)- mechanische nociceptoren
▪ Acute pijn
▪ Eigenschappen:
• Unimocaal (1 nociceptor kan 1 stimulustype
waarnemen)
• Hoge prikkeldrempel (sterke stimulus nodig)
• Gemyeliniseerd axon (snel)
• Scherpe pijn, goed te lokaliseren (cortex)
• Gekoppeld aan reflexen
• Hersenstam, thalamus, cortex
o Langzame C-polymodale nociceptoren
▪ Zurende, branderige gevoel
▪ Eigenschappen:
• Polymodaal (1 nociceptor kan verschillende stimulustype
waarnemen)
• Lage prikkeldrempel
• Ongemyeliniseerd (langzaam)
• Zeurende, brandende pijn, moeilijk te lokaliseren
• Onbewuste gedragsaanpassingen (bijv. immobilisatie)
• Hersenstam, thalamus, limbische systeem (emotie)
Bij weefselschade komen chemische stofjes vrij:
o Bradykinine (belangrijk)
o Serotonine
o Histamine (belangrijk)
o Prostaglandine (belangrijk)
, o ATP
o Glutamaat
o Substance P
o Nociceptor kan door deze stoffen geprikkeld worden
o Mate van pijn is bij iedereen verschillend
Transmisse
Schadelijk stimulus -> nociceptor 1e neuron (=transductie tot dit stuk) -> ruggenmerg 2e
neuron -> Thalamus 3e neuron -> grote hersenen
Tenminste 3 neuronen betrokken voor waarneming (nociceptie) van pijn
Sensorisch komt achter van ruggengraat binnen
Transmisse van 1e naar 2e neuron vindt plaats in ruggengraat: Dors ale hoorn
Synaps
Prikkeloverdracht: nociceptor geeft het
signaal in het ruggenmerg door aan een 2e
zenuwcel
Neurotransmitters: door elektrisch
signaaltje wordt dit los gelaten (chemische
signaaloverdracht)
o Komen in spleet terecht en
plakken aan receptoren van 2e
zenuwcel
▪ Hierdoor ontstaat opnieuw een elektrisch signaaltje die verder gaat naar het
brein
Thalamus
Signaal gaat via het ruggenmerg naar de hersenstam en de thalamus:
o Tractus spino(=ruggengraat) thalamicus
▪ = snelweg waar langs nociceptieve prikkels van
het ruggenmerg naar het thalamus gaan
o In het midden van het brein
Signaal gaat via de thalamus uiteindelijk naar de cortex (schors) van de
grote hersenen
