Verbintenissenrecht
samenvatting; Rechtshandeling
en overeenkomst (3)
Deel I. De verbintenis en haar bronnen.
Bijeenkomst 1.
Hoofdstuk 1. Algemene inleiding
1.1 Introductie
Niet van toepassing
1.2 De rechtshandeling
3. Begrip rechtshandeling
Art. 3:33 geef aan wat voor een rechtshandeling nodig is: een rechtshandeling vereist een op
rechtsgevolg gerichte wil, die zich door een verklaring heef geopenbaard. Daarbij is onder
rechtsgevolg te verstaan het ontstaan, gewijzigd raken of tenietgaan van een bepaalde juridische
relatie. Subjectieve benaderinn handelende persoon en diens bedoelingen afstemmen.
Objectieve benaderinn uiterlijk waarneembare feiten centraal stellen en die beoordelen naar
verkeersopvatngen.
4. Rechtshandelingen versus andere handelingen
Rechtshandelingen zijn uitsluitend de handelingen die, naar hun aard, gericht zijn op een of meer
bepaalde rechtsgevolgen.
Zolang er geen zwaarwegende redenen zijn voor het tegendeel, zal het recht zich achter de
handelende en zijn rechtshandeling opstellen, in die zin dat het de rechtsgevolgen waarop wordt
aangestuurd ook inderdaad doet intreden. Aldus komt de menselijke autonomie tot uitdrukking, dat
wil zeggen de bevoegdheid van elk individu om de eigen rechtspositie te bepalen.
5. Meerzijdige en eenzijdige rechtshandeling
De meerzijdige rechtshandeling laat zich omschrijven als een rechtshandeling die door meer dan een
persoon wordt verricht.
De eenzijdige rechtshandeling wordt door een persoon tot stand gebracht. Voor de
geldigheid van veel van deze eenzijdige rechtshandelingen is vereist, dat de bewuste handeling tot
,een bepaalde andere persoon wordt gericht. Die andere persoon brengt de handeling niet zelf mede
tot stand, maar hij fungeert als ontvanger van de verklaring, als geadresseerde.
Voor eenzijdige niet-gerichte rechtshandelingen zijn voor de totstandkoming noch de
instemming van een andere persoon, noch de ontvangst door een bepaalde andere persoon
noodzakelijk.
6. Wettelijke regeling
Niet van toepassing.
7. Rechtshandelingen buiten het vermogensrecht
De bij dit enerzijds-anderzijds passende conclusie is neergelegd in de schakelbepaling van art. 3:59:
de regels van de rechtshandelingentitel vinden buiten het vermogensrecht overeenkomstige
toepassing, voor zover de aard van de rechtshandeling of rechtsbetrekking zich daartegen niet
verzet.
1.3 De (obligatoire) overeenkomst
8. Begrip overeenkomst
Art. 6:213 BW geef een defnitie. Volgens dit artikel wordt de overeenkomst gekenmerkt door haar
verbintenisscheppende – vaak wordt gesproken van obligatoire – karakter. Ook vaak contract
genoemd. Dit eveneens ter aanduiding van de door die handeling in het leven geroepen
rechtsverhouding.
9. Wettelijke regeling: gelaagde structuur
Niet van toepassing.
10. Meerpartijenovereenkomst
Overeenkomsten tussen meer dan twee partijen.
11. Bijzondere overeenkomsten
Sommige overeenkomsten zijn in boek 7(a) van een nadere wetelijke uitwerking voorzien, zoals
koop, huur en arbeidsovereenkomst. Sommige overeenkomsten voldoen aan de omschrijvingen van
meer dan een van de in de wet uitgewerkte bijzondere contracten gemengde overeenkomsten.
12. Verdere onderscheidingen van (obligatoire) overeenkomsten
,De obligatoire overeenkomsten kunnen aan de hand van diverse criteria op diverse wijzen worden
onderverdeeld:
A. Tweepartijen- tegenover meerpartijenovereenkomsten
B. Bijzondere (en gemengde) overeenkomsten tegenover niet-bijzondere.
C. Wederkerige overeenkomsten (beide partijen verrichten een prestatie) tegenover eenzijdige
overeenkomsten.
D. Overeenkomsten onder bezwarende titel tegenover overeenkomsten om niet.
E. Consensuele overeenkomsten (vormvrij) tegenover formele (en reële) overeenkomsten.
F. Kortstondige overeenkomsten tegenover duurovereenkomsten.
Niet uitputend.
13. Grondbeginselen van contractenrecht
Het recht betrefende de obligatoire overeenkomst wordt beheerst door een drietal
grondbeginselen:
- Contractsvrijheid;
- Vormvrijheid;
- Verbindende kracht van de overeenkomst (pacta sunt servanda).
14. Contractsvrijheid
Het staat partijen vrij een overeenkomst te sluiten met wie zij wensen, met de inhoud welke zij
wensen en op het moment dat zij wensen. De contractsvrijheid vindt haar grens, waar de uitoefening
ervan in een concrete situatie in confict komt met een belang van hogere orde (art. 3:40 BW).
Dwingend recht komt met name voor indien de wetgever aan een van de partijen een
bijzondere rechtsbescherming wil bieden, en verder wanneer niet alleen de belangen van de
contractanten, maar ook of juist die van derden in het geding zijn.
15. Consensualisme en verbindende kracht
Art. 3:37 BW vormvrijheid.
Pacta sunt servanda art. 6:248 BW.
16. Partijen en hun hoedanigheid
De wet geef een regeling van het rechtshandelingen- en overeenkomstenrecht, die van toepassing is
op alle soorten contractspartijen.
, In het Haviltex-arrest overwoog de HR ten aanzien van de contractsuitleg in het algemeen,
dat daarbij van belang kan zijn tot welke maatschappelijke kring partijen behoren en welke
rechtskennis van zodanige partijen mag worden verwacht.
17. Niet-obligatoire overeenkomsten
Er bestaan diverse andere overeenkomsttpen, zoals in het verbintenissenrecht de liberatoire
overeenkomst (verbintenissen tenietdoen), en in het goederenrecht de goederenrechtelijke of
zakelijke overeenkomst (leveringsvereiste art. 3:84 BW). Schakelbepaling art. 6:216 BW.
1.4 Afrondende algemene opmerkingen
18. Kenbronnen
Het zijn de wet, de rechtspraak en de literatuur. Ook de parlementaire geschiedenis van het
wetboek.
18a. Europese richtlijnen
De organen van de EU stellen geregeld richtlijnen vast die voor het burgerlijk recht relevant zijn.
Zulke richtlijnen hebben geen directe horizontale werking: een burger kan zich er in een confict met
een andere burger niet rechtstreeks op beroepen. Een EU-richtlijn werkt langs indirecte weg. Zij is
gericht tot de lidstaten en verlangt van hen de ontwikkeling van implementatiewetgeving, waarmee
hun bestaande wetgeving aan de in de richtlijn opgenomen eisen wordt aangepast. Op de aldus
ontwikkelde nationale wet kan de burger zich wel beroepen jegens anderen. Als een lidstaat
ontoereikend implementeert, dan schendt zij het EU-recht, hetgeen haar schadeplichtig zal maken
jegens daardoor benadeelde burgers.
Volgens de vaste jurisprudentie van het EU-HvJ en HR is de nationale rechter gehouden zijn
nationale recht zoveel mogelijk in het licht van de bewoordingen en het doel van de richtlijn uit te
leggen (richtlijnconforme interpretatie). Voelt de rechter zich onzeker prejudiciële vraag HvJ.
19. Rechtsvergelijking
Hoewel de buitenlandse oplossingen voor ons recht niet dwingend zijn, is de rechtsvergelijking een
niet te onderschaten bron van inspiratie.
samenvatting; Rechtshandeling
en overeenkomst (3)
Deel I. De verbintenis en haar bronnen.
Bijeenkomst 1.
Hoofdstuk 1. Algemene inleiding
1.1 Introductie
Niet van toepassing
1.2 De rechtshandeling
3. Begrip rechtshandeling
Art. 3:33 geef aan wat voor een rechtshandeling nodig is: een rechtshandeling vereist een op
rechtsgevolg gerichte wil, die zich door een verklaring heef geopenbaard. Daarbij is onder
rechtsgevolg te verstaan het ontstaan, gewijzigd raken of tenietgaan van een bepaalde juridische
relatie. Subjectieve benaderinn handelende persoon en diens bedoelingen afstemmen.
Objectieve benaderinn uiterlijk waarneembare feiten centraal stellen en die beoordelen naar
verkeersopvatngen.
4. Rechtshandelingen versus andere handelingen
Rechtshandelingen zijn uitsluitend de handelingen die, naar hun aard, gericht zijn op een of meer
bepaalde rechtsgevolgen.
Zolang er geen zwaarwegende redenen zijn voor het tegendeel, zal het recht zich achter de
handelende en zijn rechtshandeling opstellen, in die zin dat het de rechtsgevolgen waarop wordt
aangestuurd ook inderdaad doet intreden. Aldus komt de menselijke autonomie tot uitdrukking, dat
wil zeggen de bevoegdheid van elk individu om de eigen rechtspositie te bepalen.
5. Meerzijdige en eenzijdige rechtshandeling
De meerzijdige rechtshandeling laat zich omschrijven als een rechtshandeling die door meer dan een
persoon wordt verricht.
De eenzijdige rechtshandeling wordt door een persoon tot stand gebracht. Voor de
geldigheid van veel van deze eenzijdige rechtshandelingen is vereist, dat de bewuste handeling tot
,een bepaalde andere persoon wordt gericht. Die andere persoon brengt de handeling niet zelf mede
tot stand, maar hij fungeert als ontvanger van de verklaring, als geadresseerde.
Voor eenzijdige niet-gerichte rechtshandelingen zijn voor de totstandkoming noch de
instemming van een andere persoon, noch de ontvangst door een bepaalde andere persoon
noodzakelijk.
6. Wettelijke regeling
Niet van toepassing.
7. Rechtshandelingen buiten het vermogensrecht
De bij dit enerzijds-anderzijds passende conclusie is neergelegd in de schakelbepaling van art. 3:59:
de regels van de rechtshandelingentitel vinden buiten het vermogensrecht overeenkomstige
toepassing, voor zover de aard van de rechtshandeling of rechtsbetrekking zich daartegen niet
verzet.
1.3 De (obligatoire) overeenkomst
8. Begrip overeenkomst
Art. 6:213 BW geef een defnitie. Volgens dit artikel wordt de overeenkomst gekenmerkt door haar
verbintenisscheppende – vaak wordt gesproken van obligatoire – karakter. Ook vaak contract
genoemd. Dit eveneens ter aanduiding van de door die handeling in het leven geroepen
rechtsverhouding.
9. Wettelijke regeling: gelaagde structuur
Niet van toepassing.
10. Meerpartijenovereenkomst
Overeenkomsten tussen meer dan twee partijen.
11. Bijzondere overeenkomsten
Sommige overeenkomsten zijn in boek 7(a) van een nadere wetelijke uitwerking voorzien, zoals
koop, huur en arbeidsovereenkomst. Sommige overeenkomsten voldoen aan de omschrijvingen van
meer dan een van de in de wet uitgewerkte bijzondere contracten gemengde overeenkomsten.
12. Verdere onderscheidingen van (obligatoire) overeenkomsten
,De obligatoire overeenkomsten kunnen aan de hand van diverse criteria op diverse wijzen worden
onderverdeeld:
A. Tweepartijen- tegenover meerpartijenovereenkomsten
B. Bijzondere (en gemengde) overeenkomsten tegenover niet-bijzondere.
C. Wederkerige overeenkomsten (beide partijen verrichten een prestatie) tegenover eenzijdige
overeenkomsten.
D. Overeenkomsten onder bezwarende titel tegenover overeenkomsten om niet.
E. Consensuele overeenkomsten (vormvrij) tegenover formele (en reële) overeenkomsten.
F. Kortstondige overeenkomsten tegenover duurovereenkomsten.
Niet uitputend.
13. Grondbeginselen van contractenrecht
Het recht betrefende de obligatoire overeenkomst wordt beheerst door een drietal
grondbeginselen:
- Contractsvrijheid;
- Vormvrijheid;
- Verbindende kracht van de overeenkomst (pacta sunt servanda).
14. Contractsvrijheid
Het staat partijen vrij een overeenkomst te sluiten met wie zij wensen, met de inhoud welke zij
wensen en op het moment dat zij wensen. De contractsvrijheid vindt haar grens, waar de uitoefening
ervan in een concrete situatie in confict komt met een belang van hogere orde (art. 3:40 BW).
Dwingend recht komt met name voor indien de wetgever aan een van de partijen een
bijzondere rechtsbescherming wil bieden, en verder wanneer niet alleen de belangen van de
contractanten, maar ook of juist die van derden in het geding zijn.
15. Consensualisme en verbindende kracht
Art. 3:37 BW vormvrijheid.
Pacta sunt servanda art. 6:248 BW.
16. Partijen en hun hoedanigheid
De wet geef een regeling van het rechtshandelingen- en overeenkomstenrecht, die van toepassing is
op alle soorten contractspartijen.
, In het Haviltex-arrest overwoog de HR ten aanzien van de contractsuitleg in het algemeen,
dat daarbij van belang kan zijn tot welke maatschappelijke kring partijen behoren en welke
rechtskennis van zodanige partijen mag worden verwacht.
17. Niet-obligatoire overeenkomsten
Er bestaan diverse andere overeenkomsttpen, zoals in het verbintenissenrecht de liberatoire
overeenkomst (verbintenissen tenietdoen), en in het goederenrecht de goederenrechtelijke of
zakelijke overeenkomst (leveringsvereiste art. 3:84 BW). Schakelbepaling art. 6:216 BW.
1.4 Afrondende algemene opmerkingen
18. Kenbronnen
Het zijn de wet, de rechtspraak en de literatuur. Ook de parlementaire geschiedenis van het
wetboek.
18a. Europese richtlijnen
De organen van de EU stellen geregeld richtlijnen vast die voor het burgerlijk recht relevant zijn.
Zulke richtlijnen hebben geen directe horizontale werking: een burger kan zich er in een confict met
een andere burger niet rechtstreeks op beroepen. Een EU-richtlijn werkt langs indirecte weg. Zij is
gericht tot de lidstaten en verlangt van hen de ontwikkeling van implementatiewetgeving, waarmee
hun bestaande wetgeving aan de in de richtlijn opgenomen eisen wordt aangepast. Op de aldus
ontwikkelde nationale wet kan de burger zich wel beroepen jegens anderen. Als een lidstaat
ontoereikend implementeert, dan schendt zij het EU-recht, hetgeen haar schadeplichtig zal maken
jegens daardoor benadeelde burgers.
Volgens de vaste jurisprudentie van het EU-HvJ en HR is de nationale rechter gehouden zijn
nationale recht zoveel mogelijk in het licht van de bewoordingen en het doel van de richtlijn uit te
leggen (richtlijnconforme interpretatie). Voelt de rechter zich onzeker prejudiciële vraag HvJ.
19. Rechtsvergelijking
Hoewel de buitenlandse oplossingen voor ons recht niet dwingend zijn, is de rechtsvergelijking een
niet te onderschaten bron van inspiratie.
