Scheikunde samenvatting hoofdstuk 10:
Organische verbindingen
Paragraaf 10.1: Klassen van organische verbindingen
(voorkennis is hoofdstuk 3: Organische chemie!)
We hebben tot nu toe 4 karakteristieke groepen behandeld (carbonzuren, alcoholen, aminen en
halogeenverbindingen), maar er zijn er nog meer. We gaan er nu nog 4 extra leren. Maar eerst kort
wat extra informatie over de carbonzuren:
Een carbonzuur kan het H-atoom van de carboxygroep (-COOH) afstaan in een zuur-base reactie. Er
ontstaat dan een zuurrestgroep (-COO- -groep). Het zuurrestion van een alkaanzuur heet een
alkanoaation. Bij de naamgeving van alkaanzuren telt het C-atoom (van de -COOH) mee in de telling
van de hoofdketen, tenzij de carboxygroep aan een cyclische verbinding zit. De carbonzuren is de
belangrijkste karakteristieke groep van alle karakteristieke groepen (zie Binas T66D) en de richting
van nummering wordt zodanig gekozen het carboonzuur de laagste plaatsnummer krijgt.
De 4 nieuwe karakteristieke groepen:
Aldehyden = Het dubbel gebonden O-atoom van de aldehyde bevindt zich aan het uiteinde van
de keten.
Ketonen = Het dubbel gebonden O-atoom van een keton bevindt zich ergens in het midden
van de keten.
Ethers = Er zit een O-atoom tussen 2 C-atomen in. Voor de naamgeving wordt het kortste
deel van de koolstofketen, samen met het O-atoom, als karakteristieke groep
beschouwd. Deze heeft het algemene voorvoegsel alkoxy-, waarbij de lengte van de
keten nog moet worden aangegeven. Ethers zijn erg brandbaar.
Esters = De estergroep lijkt op een carboxygroep alleen is het H-atoom vervangen door een
alkylgroep. De rest van het molecuul heeft de structuur van een zuurrestion van
een carbonzuur (-COO-). Je ziet dit ook terug in de naam. Het gedeelte waarin je
een alkaanzuur herkent, heet alkanoaat. Het andere deel is een alkylgroep.
Voorvoegsel achtervoegsel
oxo- -al
oxo- -on
alkoxy- geen
(alkoxycarbonyl-) -oaat
, Binas T66D: karakteristieke groepen met de hoogste prioriteiten (we kennen pas 8 karakteristieke groepen)
Het stappenplan voor de schematische naamgeving staat in hoofdstuk 3: organische chemie!
propyletheenoaat
stam
Organische verbindingen
Paragraaf 10.1: Klassen van organische verbindingen
(voorkennis is hoofdstuk 3: Organische chemie!)
We hebben tot nu toe 4 karakteristieke groepen behandeld (carbonzuren, alcoholen, aminen en
halogeenverbindingen), maar er zijn er nog meer. We gaan er nu nog 4 extra leren. Maar eerst kort
wat extra informatie over de carbonzuren:
Een carbonzuur kan het H-atoom van de carboxygroep (-COOH) afstaan in een zuur-base reactie. Er
ontstaat dan een zuurrestgroep (-COO- -groep). Het zuurrestion van een alkaanzuur heet een
alkanoaation. Bij de naamgeving van alkaanzuren telt het C-atoom (van de -COOH) mee in de telling
van de hoofdketen, tenzij de carboxygroep aan een cyclische verbinding zit. De carbonzuren is de
belangrijkste karakteristieke groep van alle karakteristieke groepen (zie Binas T66D) en de richting
van nummering wordt zodanig gekozen het carboonzuur de laagste plaatsnummer krijgt.
De 4 nieuwe karakteristieke groepen:
Aldehyden = Het dubbel gebonden O-atoom van de aldehyde bevindt zich aan het uiteinde van
de keten.
Ketonen = Het dubbel gebonden O-atoom van een keton bevindt zich ergens in het midden
van de keten.
Ethers = Er zit een O-atoom tussen 2 C-atomen in. Voor de naamgeving wordt het kortste
deel van de koolstofketen, samen met het O-atoom, als karakteristieke groep
beschouwd. Deze heeft het algemene voorvoegsel alkoxy-, waarbij de lengte van de
keten nog moet worden aangegeven. Ethers zijn erg brandbaar.
Esters = De estergroep lijkt op een carboxygroep alleen is het H-atoom vervangen door een
alkylgroep. De rest van het molecuul heeft de structuur van een zuurrestion van
een carbonzuur (-COO-). Je ziet dit ook terug in de naam. Het gedeelte waarin je
een alkaanzuur herkent, heet alkanoaat. Het andere deel is een alkylgroep.
Voorvoegsel achtervoegsel
oxo- -al
oxo- -on
alkoxy- geen
(alkoxycarbonyl-) -oaat
, Binas T66D: karakteristieke groepen met de hoogste prioriteiten (we kennen pas 8 karakteristieke groepen)
Het stappenplan voor de schematische naamgeving staat in hoofdstuk 3: organische chemie!
propyletheenoaat
stam
