Leerboek psychiatrie voor verpleegkundige
Leerboek psychiatrie voor verpleegkundige
H7 schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen
H7.1 historie en terminologie
Een psychose is een toestandsbeeld met stoornissen in het denken, de zintuigelijke
waarnemingen en het handelen. Belevingen en gedachten worden onvoldoende getoetst aan
de werkelijkheid. Positieve symptomen (duidelijk aanwezig) bij een psychose zijn dat
mensen met een psychose vaak inadequaat, chaotisch of gedesorganiseerd zijn. Zij neigen
ook tot vreemde oninvoelbare communicatie. Verder kan er sprake zijn van katatonie, een
zeer specifieke vorm van spierstijfheid, geremdheid of juist doelloze overmatige
beweeglijkheid. Negatieve symptomen (symptomen die opvallen door afwezigheid van
normaal gedrag -) bij een psychose zijn initiatiefverlies, apathie, emotionele afvlakking,
gedachte- en spraakarmoede, interesseverlies en sociale teruggetrokkenheid.
H7.3 diagnostiek
Naast de acute symptomen zijn ook de gegevens over de levensgeschiedenis,
persoonlijkheidsontwikkeling, cognitieve functies en functionele en sociale diagnostiek van
belang.
H7.4 gevolgen van een psychose
De gevolgen van een psychose zijn:
Controleverlies: het besef dat men geen controle meer heeft over het eigen denken is
beangstigend en overweldigend, dit houd overigens niet in dat iemand ook geen
controle heeft over zijn handelen.
Functionele cognitieve problemen: het krijgen van een psychose heeft geen
rechtstreeks verband met intelligentie. Echter, door een psychose kan de manie
waarop de intellectuele capaciteiten worden ingezet wel behoorlijk verstoord raken.
Emotionele afvlakking
Sociale cognitieve problemen: het uiten van emoties kan verstoord zijn, evenals het
vermogen om signalen van andere te interpreteren verstoord kan zijn.
Depressieve stemmingsklachten
Angst, agitatie en agressie
Sociale uitsluiting en gevolg: wanneer omstanders niet kunnen begrijpen wat een
psychose is. De patiënt zal dan vaak met een afwerende houding, stigmatisering,
onbegrip, verkeerde adviezen en dergelijke te maken krijgen.
Verlies van vaardigheden
Stigmatisering: stigma betekent letterlijk ‘schandvlek’ of ‘stempel’. Het is een
ongewenste of beschamende eigenschap die de status van een individu in de ogen
van de samenleving verlaagt. Met stigmatiseren bezorg je iemand onterecht een
slechte reputatie.
H7.5 visies op zorg bij psychotische stoornissen
Biologische benadering
Vanuit de biologische benadering wordt een psychose gezien als een hersenziekte.
Biologische factoren worden als de belangrijkste oorzaken gezien. Het accent ligt op het
bestrijden van de symptomen door in te grijpen in biologische processen.
Ziektemodel en invaliditeitsmodel
Het ziektemodel legt het accent op de symptomen van de ziekte en de medische
behandeling daarvan. Als die ziekte blijvende tekortkomingen in het dagelijks functioneren
heeft, verschuift het ziekte model naar het invaliditeitsmodel. Volgens dit model dient
behandeling gericht te zijn op de acceptatie van handicaps, herstel van welzijn en
aanpassingen van het leefklimaat.
1
Leerboek psychiatrie voor verpleegkundige
H7 schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen
H7.1 historie en terminologie
Een psychose is een toestandsbeeld met stoornissen in het denken, de zintuigelijke
waarnemingen en het handelen. Belevingen en gedachten worden onvoldoende getoetst aan
de werkelijkheid. Positieve symptomen (duidelijk aanwezig) bij een psychose zijn dat
mensen met een psychose vaak inadequaat, chaotisch of gedesorganiseerd zijn. Zij neigen
ook tot vreemde oninvoelbare communicatie. Verder kan er sprake zijn van katatonie, een
zeer specifieke vorm van spierstijfheid, geremdheid of juist doelloze overmatige
beweeglijkheid. Negatieve symptomen (symptomen die opvallen door afwezigheid van
normaal gedrag -) bij een psychose zijn initiatiefverlies, apathie, emotionele afvlakking,
gedachte- en spraakarmoede, interesseverlies en sociale teruggetrokkenheid.
H7.3 diagnostiek
Naast de acute symptomen zijn ook de gegevens over de levensgeschiedenis,
persoonlijkheidsontwikkeling, cognitieve functies en functionele en sociale diagnostiek van
belang.
H7.4 gevolgen van een psychose
De gevolgen van een psychose zijn:
Controleverlies: het besef dat men geen controle meer heeft over het eigen denken is
beangstigend en overweldigend, dit houd overigens niet in dat iemand ook geen
controle heeft over zijn handelen.
Functionele cognitieve problemen: het krijgen van een psychose heeft geen
rechtstreeks verband met intelligentie. Echter, door een psychose kan de manie
waarop de intellectuele capaciteiten worden ingezet wel behoorlijk verstoord raken.
Emotionele afvlakking
Sociale cognitieve problemen: het uiten van emoties kan verstoord zijn, evenals het
vermogen om signalen van andere te interpreteren verstoord kan zijn.
Depressieve stemmingsklachten
Angst, agitatie en agressie
Sociale uitsluiting en gevolg: wanneer omstanders niet kunnen begrijpen wat een
psychose is. De patiënt zal dan vaak met een afwerende houding, stigmatisering,
onbegrip, verkeerde adviezen en dergelijke te maken krijgen.
Verlies van vaardigheden
Stigmatisering: stigma betekent letterlijk ‘schandvlek’ of ‘stempel’. Het is een
ongewenste of beschamende eigenschap die de status van een individu in de ogen
van de samenleving verlaagt. Met stigmatiseren bezorg je iemand onterecht een
slechte reputatie.
H7.5 visies op zorg bij psychotische stoornissen
Biologische benadering
Vanuit de biologische benadering wordt een psychose gezien als een hersenziekte.
Biologische factoren worden als de belangrijkste oorzaken gezien. Het accent ligt op het
bestrijden van de symptomen door in te grijpen in biologische processen.
Ziektemodel en invaliditeitsmodel
Het ziektemodel legt het accent op de symptomen van de ziekte en de medische
behandeling daarvan. Als die ziekte blijvende tekortkomingen in het dagelijks functioneren
heeft, verschuift het ziekte model naar het invaliditeitsmodel. Volgens dit model dient
behandeling gericht te zijn op de acceptatie van handicaps, herstel van welzijn en
aanpassingen van het leefklimaat.
1
