Gezondheidsrecht begrepen
Gezondheidsrecht begrepen
H2 Professionaliteit
Kerndoel van de Wet Big is het bewaken van een goede beroepsuitoefening van de
individuele werkenden in de gezondheidszorg. Voor de kwaliteitsbewaking kent de Wet Big
de volgende instrumenten:
Titelbescherming door registratie
Pas als de beroepsbeoefenaar zich in het betreffende register heeft laten inschrijven, heeft
hij het recht om de titel van arts, tandarts, apotheker, gezondheidszorgpsycholoog,
psychotherapeut, fysiotherapeut, verloskundige of verpleegkundige te voeren. Registratie is
pas mogelijk als de betrokkene aan bepaalde opleidingsvereisten voldoet. Deze beroepen
worden artikel-3-beroepen genoemd. De beroepsorganisaties van de acht artikel-3-beroepen
mogen onder bepaalde voorwaarden zelf specialismen regelen binnen de beroepsgroep,
men spreekt dan van artikel 43-specialismen.
Titelbescherming door opleiding
Andere beroepen in de individuele gezondheidszorg kennen geen titelbescherming door
registratie. De titelbescherming bij deze beroepen is gebaseerd op het afronden van een
erkende opleiding. Dit worden wel artikel-34-beroepen genoemd.
Voorbehouden handelingen
De Wet Big wijst dertien handelingen aan die alleen door een arts, en soms door een
tandarts of een verloskundige, zelfstandig worden verricht. Voorbehouden handelingen zijn
handelingen die zoveel deskundigheid vragen dat de uitvoering ervan door leken te veel
risico’s met zich meebrengt voor de patiënt.
Heelkundige handelingen Artsen, verloskundigen en tandartsen
Verloskundige handelingen Artsen en verloskundigen
Endoscopieën Artsen
Katheterisaties Artsen en verloskundigen
Puncties Artsen, verloskundigen en verpleegkundig
specialisten
Injecties Artsen, tandartsen, verloskundigen en
verpleegkundig specialisten
Onder narcose brengen Artsen en tandartsen
Gebruik van röntgenapparatuur en Artsen en tandartsen
radioactieve stoffen
Electieve cardioversie Artsen
Defibrillatie Artsen
Elektroconvulsietherapie Artsen
Steenvergruizing voor geneeskundige Artsen
doeleinden
Kunstmatige bevruchting Artsen
Voorschrijven van UR-geneesmiddelen Artsen, tandartsen, verloskundigen en
verpleegkundigen
Kernpunt bij het stelsel van voorbehouden handelingen is de bevoegdheid om de handeling
zelfstandig te verrichten. Zelfstandig betekend hier dat de hulpverlener de bevoegdheid
bezig om de indicatie voor de handeling te stellen en ook de bevoegdheid heeft om de
handeling uit te voeren.
De bevoegdheid om de handeling te verrichten is niet voldoende, een beroepskracht moet
ook bekwaam zijn. In noodsituaties geldt het verbod op het uitvoeren van voorbehouden
handelingen niet. Is er geen bevoegde hulpverlener in de buurt en moet er toch snel
, Gezondheidsrecht begrepen
levensreddend worden opgetreden, dan kunnen voorbehouden handelingen ook door niet-
bevoegden worden verricht.
Opdracht en functionele zelfstandigheid
De Wet Big beidt twee mogelijkheden om niet-bevoegden voorbehouden handelingen uit te
laten voeren:
1. Opdracht: Dit wil zeggen dat een bevoegde hulpverlener (opdrachtgever) de
diagnose stelt en vervolgens niet-bevoegde hulpverlener (opdrachtnemer) de
opdracht geeft om een voorbehouden handeling uit te voeren. Voorwaarden zijn dat
de opdrachtnemer bekwaam is, de opdrachtgever aanwijzingen geeft en dat de
opdrachtnemer deze ook opvolg en dat de opdrachtgever toezicht uitoefent en
mogelijk ingrijpt.
2. Functionele zelfstandigheid: Dit betekent dat de eis van toezicht en mogelijke
tussenkomst tussenkomst vervalt. De andere eisen blijven wel overeind.
Tuchtrecht
In het tuchtrecht gaat het om de vraag of de hulpverlener tekortgeschoten is in zijn zorg voor
de patiënt. De Wet Big stelt twee normen waaraan de tuchtrechter het optreden van de
hulpverlener toetst:
1. Tekortschieten in de zorgvuldigheid ten opzichte van de patiënt en zijn naasten. Het
gaat er hierbij niet om of de zorg nog beter had gekund, maar of het handelen
voldeed aan de redelijke eisen die daaraan mogen worden gesteld.
2. Ander handelen of nalaten in strijd met het belang van een goede uitoefening van
individuele gezondheidszorg. Deze norm kan je zien als een vangnet: voor die
handelingen die niet rechtstreeks te maken hebben met de relatie met de patiënt,
maar die wel het vertrouwen in de beroepsgroep of in de gezondheidszorg schaden.
De maatregelen die het tuchtcollege op kan leggen houden direct verband met de
beroepsgroep. Deze maatregelen zijn:
- Een waarschuwing
- Een berisping
- Schorsing van de inschrijving in het beroepsregister
- Gedeeltelijke ontzegging van de bevoegdheid om het beroep en de titel te voeren
- Doorhaling van de inschrijving in het register
- Een geldboete van max. €4500,-
Een tuchtzaak wordt in gang gezet door een klaagschrift. Dit is een brief aan het tuchtcollege
waarin de klager zijn klacht beschrijft en om een oordeel van het tuchtcollege vraagt. De
mensen die bevoegd zijn om een klacht in te dienen zijn: de patiënt en zijn naaste
familieleden, de instelling waar de hulpverlener werkzaam is, de Inspecteur voor de
Gezondheidszorg, de hulpverlener die de opdracht heeft verleend aan de aan te klagen
hulpverlener.
Strafbepalingen
Artikel 96 stelt degene strafbaar die niet ingeschreven staat in een beroepsregister of wel
ingeschreven staat, maar buiten zijn deskundigheidsgebied treedt. Nu is dit handelen niet
strafbaar. De hulpverlener valt pas onder het strafrecht als door het verrichten van
handelingen in de individuele gezondheidszorg (de kans op) schade aan de gezondheid
ontstaat. Artikel 96 is niet van toepassing in noodsituaties.
Artikel 97 stelt strafbaar de opdrachtgever en de opdrachtnemer die handelen in strijdt met
de regels die gelden voor de opdracht. De drie andere strafbepalingen richten zich op de
hulpverlener die zich niets aantrekt van een maatregel die door de tuchtrechter is opgelegd.
Gezondheidsrecht begrepen
H2 Professionaliteit
Kerndoel van de Wet Big is het bewaken van een goede beroepsuitoefening van de
individuele werkenden in de gezondheidszorg. Voor de kwaliteitsbewaking kent de Wet Big
de volgende instrumenten:
Titelbescherming door registratie
Pas als de beroepsbeoefenaar zich in het betreffende register heeft laten inschrijven, heeft
hij het recht om de titel van arts, tandarts, apotheker, gezondheidszorgpsycholoog,
psychotherapeut, fysiotherapeut, verloskundige of verpleegkundige te voeren. Registratie is
pas mogelijk als de betrokkene aan bepaalde opleidingsvereisten voldoet. Deze beroepen
worden artikel-3-beroepen genoemd. De beroepsorganisaties van de acht artikel-3-beroepen
mogen onder bepaalde voorwaarden zelf specialismen regelen binnen de beroepsgroep,
men spreekt dan van artikel 43-specialismen.
Titelbescherming door opleiding
Andere beroepen in de individuele gezondheidszorg kennen geen titelbescherming door
registratie. De titelbescherming bij deze beroepen is gebaseerd op het afronden van een
erkende opleiding. Dit worden wel artikel-34-beroepen genoemd.
Voorbehouden handelingen
De Wet Big wijst dertien handelingen aan die alleen door een arts, en soms door een
tandarts of een verloskundige, zelfstandig worden verricht. Voorbehouden handelingen zijn
handelingen die zoveel deskundigheid vragen dat de uitvoering ervan door leken te veel
risico’s met zich meebrengt voor de patiënt.
Heelkundige handelingen Artsen, verloskundigen en tandartsen
Verloskundige handelingen Artsen en verloskundigen
Endoscopieën Artsen
Katheterisaties Artsen en verloskundigen
Puncties Artsen, verloskundigen en verpleegkundig
specialisten
Injecties Artsen, tandartsen, verloskundigen en
verpleegkundig specialisten
Onder narcose brengen Artsen en tandartsen
Gebruik van röntgenapparatuur en Artsen en tandartsen
radioactieve stoffen
Electieve cardioversie Artsen
Defibrillatie Artsen
Elektroconvulsietherapie Artsen
Steenvergruizing voor geneeskundige Artsen
doeleinden
Kunstmatige bevruchting Artsen
Voorschrijven van UR-geneesmiddelen Artsen, tandartsen, verloskundigen en
verpleegkundigen
Kernpunt bij het stelsel van voorbehouden handelingen is de bevoegdheid om de handeling
zelfstandig te verrichten. Zelfstandig betekend hier dat de hulpverlener de bevoegdheid
bezig om de indicatie voor de handeling te stellen en ook de bevoegdheid heeft om de
handeling uit te voeren.
De bevoegdheid om de handeling te verrichten is niet voldoende, een beroepskracht moet
ook bekwaam zijn. In noodsituaties geldt het verbod op het uitvoeren van voorbehouden
handelingen niet. Is er geen bevoegde hulpverlener in de buurt en moet er toch snel
, Gezondheidsrecht begrepen
levensreddend worden opgetreden, dan kunnen voorbehouden handelingen ook door niet-
bevoegden worden verricht.
Opdracht en functionele zelfstandigheid
De Wet Big beidt twee mogelijkheden om niet-bevoegden voorbehouden handelingen uit te
laten voeren:
1. Opdracht: Dit wil zeggen dat een bevoegde hulpverlener (opdrachtgever) de
diagnose stelt en vervolgens niet-bevoegde hulpverlener (opdrachtnemer) de
opdracht geeft om een voorbehouden handeling uit te voeren. Voorwaarden zijn dat
de opdrachtnemer bekwaam is, de opdrachtgever aanwijzingen geeft en dat de
opdrachtnemer deze ook opvolg en dat de opdrachtgever toezicht uitoefent en
mogelijk ingrijpt.
2. Functionele zelfstandigheid: Dit betekent dat de eis van toezicht en mogelijke
tussenkomst tussenkomst vervalt. De andere eisen blijven wel overeind.
Tuchtrecht
In het tuchtrecht gaat het om de vraag of de hulpverlener tekortgeschoten is in zijn zorg voor
de patiënt. De Wet Big stelt twee normen waaraan de tuchtrechter het optreden van de
hulpverlener toetst:
1. Tekortschieten in de zorgvuldigheid ten opzichte van de patiënt en zijn naasten. Het
gaat er hierbij niet om of de zorg nog beter had gekund, maar of het handelen
voldeed aan de redelijke eisen die daaraan mogen worden gesteld.
2. Ander handelen of nalaten in strijd met het belang van een goede uitoefening van
individuele gezondheidszorg. Deze norm kan je zien als een vangnet: voor die
handelingen die niet rechtstreeks te maken hebben met de relatie met de patiënt,
maar die wel het vertrouwen in de beroepsgroep of in de gezondheidszorg schaden.
De maatregelen die het tuchtcollege op kan leggen houden direct verband met de
beroepsgroep. Deze maatregelen zijn:
- Een waarschuwing
- Een berisping
- Schorsing van de inschrijving in het beroepsregister
- Gedeeltelijke ontzegging van de bevoegdheid om het beroep en de titel te voeren
- Doorhaling van de inschrijving in het register
- Een geldboete van max. €4500,-
Een tuchtzaak wordt in gang gezet door een klaagschrift. Dit is een brief aan het tuchtcollege
waarin de klager zijn klacht beschrijft en om een oordeel van het tuchtcollege vraagt. De
mensen die bevoegd zijn om een klacht in te dienen zijn: de patiënt en zijn naaste
familieleden, de instelling waar de hulpverlener werkzaam is, de Inspecteur voor de
Gezondheidszorg, de hulpverlener die de opdracht heeft verleend aan de aan te klagen
hulpverlener.
Strafbepalingen
Artikel 96 stelt degene strafbaar die niet ingeschreven staat in een beroepsregister of wel
ingeschreven staat, maar buiten zijn deskundigheidsgebied treedt. Nu is dit handelen niet
strafbaar. De hulpverlener valt pas onder het strafrecht als door het verrichten van
handelingen in de individuele gezondheidszorg (de kans op) schade aan de gezondheid
ontstaat. Artikel 96 is niet van toepassing in noodsituaties.
Artikel 97 stelt strafbaar de opdrachtgever en de opdrachtnemer die handelen in strijdt met
de regels die gelden voor de opdracht. De drie andere strafbepalingen richten zich op de
hulpverlener die zich niets aantrekt van een maatregel die door de tuchtrechter is opgelegd.
