Leerboek psychiatrie voor verpleegkundige
Leerboek psychiatrie voor verpleegkundige
H8 Eetstoornissen
BMI
Zeer ernstig ondergewicht Lager dan 15
Ernstig ondergewicht 15-16,9
Ondergewicht 17-18,9
Normaal gewicht 19-24,9
Overgewicht 25-29,9
Ernstig overgewicht 30-39,9
Zeer ernstig overgewicht Hoger dan 40
Een normaal eetpatroon bestaat uit drie hoofdmaaltijden, aangevuld met twee of drie
tussendoortjes, in totaal gemiddeld 2000 Kcal. Het beperken van de voedselinname kan op
verschillende manieren gebeuren. Men kan maaltijden overslaan, tijdens de maaltijden
minder eten, of bepaalde soorten voedsel, niet meer nemen. Er kunnen ook perioden van
vasten voorkomen. Patiënten kunnen ook eetbuien hebben. Onder een eetbui wordt
verstaan het eten van een grote hoeveelheid voedsel in een betrekkelijke korte tijd. Eenmaal
begonnen met eten heeft de patiënt dan het gevoel niet meer te kunnen stoppen. Hij propt
zichzelf vol tot hij misselijk is of het gevoel heeft niet meer verder te kunnen eten.
Naast lijnen zijn er andere manieren waarop patiënten kunnen proberen het gewicht onder
controle te houden. Ze kunnen proberen het voedsel zo snel mogelijk uit het lichaam te
verwijderen. Dit noemen we purgeergedrag. Het kan plaatsvinden in de vorm van braken of
laxeermiddel. Andere maatregelen zijn het gebruik van plaspillen (diuretica), klysma’s
(lavementen), eetlustremmers, afslankthee of andere middelen. Ook het vasten of het doen
van intensieve lichamelijke oefeningen kan tot het compensatiegedrag worden gerekend.
Het uitblijven van de menstruatie (amenorroe), afwezigheid van ten minste drie
achtereenvolgende menstruaties, is een belangrijk symptoom van anorexie nervosa.
Aangezien stress geassocieerd is met disfunctionerende menstruatie, duidt dit op een
gebeurtenis die spanning hebben geroepen voorafgaand aan het ontstaan van anorexia
nervosa. Een vetpercentage van minimaal 15% is nodig voor het tot stand komen van de
menstruatie.
Kenmerken van anorexie nervosa:
1. Het beperken van de energie-inname ten opzichte van de energiebehoefte,
resulterend in een significant te laat lichaamsgewicht voor de leeftijd, de sekse, de
groeicurve en de lichamelijke gezondheid.
2. Een intense vrees om aan te komen of dik te worden, of persisterend gedrag dat
gewichtstoename verhindert, zelfs al heeft de betrokkene een te laag gewicht.
3. Een stoornis in de manier waarop de betrokkene zijn of haar lichaamsgewicht of
lichaamsvorm ervaart, een onevenredig grote invloed van het lichaamsgewicht of de
lichaamsvorm op het oordeel over zichzelf, of persisteren in het niet onderkennen van
de ernst van het actuele lage lichaamsgewicht.
Kenmerken van boulimia nervosa
1. Terugkerende episoden van eetbuien.
2. Terugkomende inadequaat compensatoir gedrag om gewichtstoename te
voorkomen.
3. De vreetbuien en de inadequate compensatoire gedragingen komen beide gemiddeld
ten minste een maal per week gedurende drie maanden voor.
4. Het oordeel over zichzelf wordt in onevenredige mate beïnvloed door de
lichaamsvorm en het lichaamsgewicht.
5. De stoornis komt niet uitsluitend voor tijdens de episoden van anorexia nervosa.
1
, Leerboek psychiatrie voor verpleegkundige
Een redelijke schatting van de prevalentie van eetstoornissen bij vrouwen tussen de 15 en
de 30 jaar is op grond van de huidige informatie:
Anorexie nervosa: 0,5-1,0%
Boulimia nervosa: 2% (range 1-3%)
De mortaliteit van anorexia nervosa is 10 á 15%. Naarmate de onderzoeksduur toeneemt,
neemt ook de mortaliteit toe, tot aan 18% na 33 jaar.
Verklaringsmodellen
Verklaring vanuit lichamelijke ontwikkeling na de eerste menstruatie worden vrouwen
zich in toenemende mate bewust van hun gewicht en leren ze dat ze hun gewicht kunnen
controleren. Zij kunnen dan echter zo bezorgt raken over voedsel en gewichtscontrole dat ze
niet meer normaal eten en slankheid na gaan streven. Dit kan een aanzet zijn tot de
ontwikkeling van anorexia nervosa. Wanneer het niet lukt om te lijnen, kunnen ze de controle
verliezen en doorslaan in eten. Het gevolg hiervan is het ontwikkelen van boulimia nervosa
of van overgewicht zijn.
Sociale verklaring de sociale verklaring heeft betrekking op het slankheidsideaal. Slank
worden is voor veel vrouwen nastrevenswaardig.
Psychologische verklaring sommige mensen hebben op grond van
persoonlijkheidskenmerken vatbaarder voor het ontwikkelen van eetstoornissen. De
patiënten met anorexia nervosa worden gekarakteriseerd als rigide, geremd, obsessioneel,
meegaand en perfectionistisch.
Fysiologische verklaring recent onderzoek heeft aangetoond dat mensen die strikt
diëten, veelal een vlakke en bedrukte stemming hebben. Zij hebben een laag gehalte aan
trypofaan in hun bloed. Als zij eten, neemt door het vrijkomen van insuline het
trypofaangehalte toe. Het vrijgekomen trypofaan stimuleert de productie van serotine, wat
ervoor zorgt dat de eetlust afneemt en de stemming beter wordt. De trypofaanhypothese
kanten dele verklaren waarom mensen die lijnen eetbuien ontwikkelen. Mensen met
anorexia reageren juist niet op het signaal om meer te gaan eten. Een hypothese stelt dat
door het continue eten van te weinig voedsel er in de hersenen een activiteit plaatsvind die
ervoor zorgt dat de stemming wordt verbeterd.
Genetische verklaring er is niet één gen dat verantwoordelijk is voor het ontstaan van
een eetstoornis. Genen lijken echter wel een rol te spelen bij overgewicht en mogelijk ook bij
anorexia nervosa en boulimia nervosa. De stoornissen komen vaker voor bij monozygote
tweelingen dan bij dizygote tweelingen. Ook in gezinnen waarin een gezinslid een
eetstoornis heeft, is de kans groter dat broertjes of zusjes ook een eetstoornis krijgen.
2
Leerboek psychiatrie voor verpleegkundige
H8 Eetstoornissen
BMI
Zeer ernstig ondergewicht Lager dan 15
Ernstig ondergewicht 15-16,9
Ondergewicht 17-18,9
Normaal gewicht 19-24,9
Overgewicht 25-29,9
Ernstig overgewicht 30-39,9
Zeer ernstig overgewicht Hoger dan 40
Een normaal eetpatroon bestaat uit drie hoofdmaaltijden, aangevuld met twee of drie
tussendoortjes, in totaal gemiddeld 2000 Kcal. Het beperken van de voedselinname kan op
verschillende manieren gebeuren. Men kan maaltijden overslaan, tijdens de maaltijden
minder eten, of bepaalde soorten voedsel, niet meer nemen. Er kunnen ook perioden van
vasten voorkomen. Patiënten kunnen ook eetbuien hebben. Onder een eetbui wordt
verstaan het eten van een grote hoeveelheid voedsel in een betrekkelijke korte tijd. Eenmaal
begonnen met eten heeft de patiënt dan het gevoel niet meer te kunnen stoppen. Hij propt
zichzelf vol tot hij misselijk is of het gevoel heeft niet meer verder te kunnen eten.
Naast lijnen zijn er andere manieren waarop patiënten kunnen proberen het gewicht onder
controle te houden. Ze kunnen proberen het voedsel zo snel mogelijk uit het lichaam te
verwijderen. Dit noemen we purgeergedrag. Het kan plaatsvinden in de vorm van braken of
laxeermiddel. Andere maatregelen zijn het gebruik van plaspillen (diuretica), klysma’s
(lavementen), eetlustremmers, afslankthee of andere middelen. Ook het vasten of het doen
van intensieve lichamelijke oefeningen kan tot het compensatiegedrag worden gerekend.
Het uitblijven van de menstruatie (amenorroe), afwezigheid van ten minste drie
achtereenvolgende menstruaties, is een belangrijk symptoom van anorexie nervosa.
Aangezien stress geassocieerd is met disfunctionerende menstruatie, duidt dit op een
gebeurtenis die spanning hebben geroepen voorafgaand aan het ontstaan van anorexia
nervosa. Een vetpercentage van minimaal 15% is nodig voor het tot stand komen van de
menstruatie.
Kenmerken van anorexie nervosa:
1. Het beperken van de energie-inname ten opzichte van de energiebehoefte,
resulterend in een significant te laat lichaamsgewicht voor de leeftijd, de sekse, de
groeicurve en de lichamelijke gezondheid.
2. Een intense vrees om aan te komen of dik te worden, of persisterend gedrag dat
gewichtstoename verhindert, zelfs al heeft de betrokkene een te laag gewicht.
3. Een stoornis in de manier waarop de betrokkene zijn of haar lichaamsgewicht of
lichaamsvorm ervaart, een onevenredig grote invloed van het lichaamsgewicht of de
lichaamsvorm op het oordeel over zichzelf, of persisteren in het niet onderkennen van
de ernst van het actuele lage lichaamsgewicht.
Kenmerken van boulimia nervosa
1. Terugkerende episoden van eetbuien.
2. Terugkomende inadequaat compensatoir gedrag om gewichtstoename te
voorkomen.
3. De vreetbuien en de inadequate compensatoire gedragingen komen beide gemiddeld
ten minste een maal per week gedurende drie maanden voor.
4. Het oordeel over zichzelf wordt in onevenredige mate beïnvloed door de
lichaamsvorm en het lichaamsgewicht.
5. De stoornis komt niet uitsluitend voor tijdens de episoden van anorexia nervosa.
1
, Leerboek psychiatrie voor verpleegkundige
Een redelijke schatting van de prevalentie van eetstoornissen bij vrouwen tussen de 15 en
de 30 jaar is op grond van de huidige informatie:
Anorexie nervosa: 0,5-1,0%
Boulimia nervosa: 2% (range 1-3%)
De mortaliteit van anorexia nervosa is 10 á 15%. Naarmate de onderzoeksduur toeneemt,
neemt ook de mortaliteit toe, tot aan 18% na 33 jaar.
Verklaringsmodellen
Verklaring vanuit lichamelijke ontwikkeling na de eerste menstruatie worden vrouwen
zich in toenemende mate bewust van hun gewicht en leren ze dat ze hun gewicht kunnen
controleren. Zij kunnen dan echter zo bezorgt raken over voedsel en gewichtscontrole dat ze
niet meer normaal eten en slankheid na gaan streven. Dit kan een aanzet zijn tot de
ontwikkeling van anorexia nervosa. Wanneer het niet lukt om te lijnen, kunnen ze de controle
verliezen en doorslaan in eten. Het gevolg hiervan is het ontwikkelen van boulimia nervosa
of van overgewicht zijn.
Sociale verklaring de sociale verklaring heeft betrekking op het slankheidsideaal. Slank
worden is voor veel vrouwen nastrevenswaardig.
Psychologische verklaring sommige mensen hebben op grond van
persoonlijkheidskenmerken vatbaarder voor het ontwikkelen van eetstoornissen. De
patiënten met anorexia nervosa worden gekarakteriseerd als rigide, geremd, obsessioneel,
meegaand en perfectionistisch.
Fysiologische verklaring recent onderzoek heeft aangetoond dat mensen die strikt
diëten, veelal een vlakke en bedrukte stemming hebben. Zij hebben een laag gehalte aan
trypofaan in hun bloed. Als zij eten, neemt door het vrijkomen van insuline het
trypofaangehalte toe. Het vrijgekomen trypofaan stimuleert de productie van serotine, wat
ervoor zorgt dat de eetlust afneemt en de stemming beter wordt. De trypofaanhypothese
kanten dele verklaren waarom mensen die lijnen eetbuien ontwikkelen. Mensen met
anorexia reageren juist niet op het signaal om meer te gaan eten. Een hypothese stelt dat
door het continue eten van te weinig voedsel er in de hersenen een activiteit plaatsvind die
ervoor zorgt dat de stemming wordt verbeterd.
Genetische verklaring er is niet één gen dat verantwoordelijk is voor het ontstaan van
een eetstoornis. Genen lijken echter wel een rol te spelen bij overgewicht en mogelijk ook bij
anorexia nervosa en boulimia nervosa. De stoornissen komen vaker voor bij monozygote
tweelingen dan bij dizygote tweelingen. Ook in gezinnen waarin een gezinslid een
eetstoornis heeft, is de kans groter dat broertjes of zusjes ook een eetstoornis krijgen.
2
