1.1 Het leven van Jagers en Verzamelaars
De periode waarover geen schriftelijke bronnen zijn noemen we de prehistorie (einde 3000 v.C.).
Deze periode wordt ook wel de voorgeschiedenis of de tijd van jagers en boeren. Het einde van de
periode was het ontstaan van het schrift in het Midden-Oosten. Omdat we van deze tijd nog geen
geschreven bronnen hadden moeten we het doen met bijvoorbeeld potten, voetafdrukken en
botten. Er is wel veel bekend geworden over de cultuur maar niet over het menselijk denken omdat
er niet geschreven werd. Er zijn dus geen individuele mensen waar wat over bekend is geworden.
Wetenschappers zijn het erover eens dat de mens afstamt van een apensoort die 6 miljoen jaar
geleden in Afrikaanse wouden leefden. Deze apensoort was anders dan de rest omdat deze soort
beter rechtop kon lopen. 2 miljoen jaar geleden ontstonden hieruit de eerste mensensoorten die op
2 benen liepen en die niet meer in bomen leefden. Deze mensen leefden in groepen en dus is een
samenleving van jagers en verzamelaars. Ze aten geen rauw vlees meer omdat 400.000 jaar geleden
het vuur uitgevonden werd en waren zowel vlees als planteneters. Uiteindelijk bleef er 1 soort over
en dat was de moderne mens die 200.000 jaar geleden in Afrika ontstond. Later kwamen er nog
meer mensen soorten zoals de neanderthaler alleen deze stierven uit waarom de moderne mens als
enige overleefden weet niemand.
Tot 9000 v.c. leefden mensen van jagen en voedsel verzamelen. Mannen deden de jacht en als ze
een grotere prooi hadden werkten ze samen en dreven deze in een hoekje. Vrouwen zorgden voor
de kinderen en verzamelden paddenstoelen en bessen. Ze leefden in groepen van een tientalle
mensen en waren Nomaden. Ze hadden vaak een basiskamp van waaruit ze vertrokken. Vanaf
50.000 v.c. maakten ze ingewikkeldere dingen zoals hutten en kleding om zicht te weren tegen de
kou van de ijstijd. Zo konden ze zich verspreiden over Europa, toch bleven ze met name in Zuid-
Europa.
De jagers en verzamelaars stopten hun uitingen in kunst zoals in vrouwelijke beeldjes met een dikke
buik of in grote grotschilderingen. Door deze tekeningen zag de mensheid toen al in dat een
tekening anders was dan de realiteit. Het menselijk denken werd ingewikkelder doordat ze
begonnen te denken in symbolen.
, 1.2 de opkomst van de landbouw
De landbouw ontstond omstreeks 9000 v.c. in een vruchtbaar gebied en de naam komt van de vorm
de vruchtbare halve maan in het middenoosten. Het begon bij vijgen, gerst en verschillende soorten
tarwe. De veeteelt ontstond omstreeks 8000 v.c. met geiten en schapen en later ook met runderen
en varkens. Millennia later ontwikkelde de landbouw zich en kwam er meer variatie.
Het ontstaan van de landbouw was een echte revolutie en verspreidden zich door migranten over de
hele wereld met per regio een verschillend product naast de standaardproducten. Een belangrijke
oorzaak van de landbouwrevolutie was het veranderende klimaat. Het klimaat werd een stuk zachter
en de mensen kwamen erachter dat je gewassen kon verbouwen. Ook verdwenen er steeds meer
dieren zoals rendieren uit het Midden-Oosten waardoor ze andere voedselbronnen moesten zoeken.
Mensen konden dieren temmen zoals oerrunderen en fokte deze dieren dan naar hun gewenste
soort. Een gefokt dier leverden veel meer op dan de wilde dieren en dus was dit erg rendabel. Vanaf
omstreeks 5000 v.c. werden dieren ook gebruikt om het land te verbouwen. Dit was uiteindelijk
nodig omdat de landbouw nodig was om de groeiende bevolking in leven te houden en dus van
voedsel te voorzien.
Door deze landbouwrevolutie ontstond de landbouwsamenleving. De boeren waren geen nomaden
meer en woonden permanent in huizen die ze bij hun akkers bouwden. Er waren geen kleinere
groepen meer er ontstonden dorpen met meer inwoners. Elk dorp was zelfvoorzienend en dus
autarkisch. Bezit van grond werd erg belangrijk wat voor kort nog onmogelijk was voor de jagers
verzamelaars. Ook spullen die nijverheid dreven kregen meer belang en door spullen te hebben als
een ploeg kreeg je ook meer macht en aanzien. Boeren gaven hun spullen door aan hun kinderen en
er ontstond sociale ongelijkheid. Er ontstonden als situaties waarbij mensen tot slaaf werden
gemaakt.
De boeren geloofden in het hiernamaals en begroeven hun geliefden met sieraden en andere
spullen om een goed leven te hebben na de dood. Daarnaast geloofden ze in natuurgoden en soms
werden dieren gebuikt als beeld van een god. Ze hielden deze goden tevreden door rituelen zoals
dansen, zingen en offeren.
De periode waarover geen schriftelijke bronnen zijn noemen we de prehistorie (einde 3000 v.C.).
Deze periode wordt ook wel de voorgeschiedenis of de tijd van jagers en boeren. Het einde van de
periode was het ontstaan van het schrift in het Midden-Oosten. Omdat we van deze tijd nog geen
geschreven bronnen hadden moeten we het doen met bijvoorbeeld potten, voetafdrukken en
botten. Er is wel veel bekend geworden over de cultuur maar niet over het menselijk denken omdat
er niet geschreven werd. Er zijn dus geen individuele mensen waar wat over bekend is geworden.
Wetenschappers zijn het erover eens dat de mens afstamt van een apensoort die 6 miljoen jaar
geleden in Afrikaanse wouden leefden. Deze apensoort was anders dan de rest omdat deze soort
beter rechtop kon lopen. 2 miljoen jaar geleden ontstonden hieruit de eerste mensensoorten die op
2 benen liepen en die niet meer in bomen leefden. Deze mensen leefden in groepen en dus is een
samenleving van jagers en verzamelaars. Ze aten geen rauw vlees meer omdat 400.000 jaar geleden
het vuur uitgevonden werd en waren zowel vlees als planteneters. Uiteindelijk bleef er 1 soort over
en dat was de moderne mens die 200.000 jaar geleden in Afrika ontstond. Later kwamen er nog
meer mensen soorten zoals de neanderthaler alleen deze stierven uit waarom de moderne mens als
enige overleefden weet niemand.
Tot 9000 v.c. leefden mensen van jagen en voedsel verzamelen. Mannen deden de jacht en als ze
een grotere prooi hadden werkten ze samen en dreven deze in een hoekje. Vrouwen zorgden voor
de kinderen en verzamelden paddenstoelen en bessen. Ze leefden in groepen van een tientalle
mensen en waren Nomaden. Ze hadden vaak een basiskamp van waaruit ze vertrokken. Vanaf
50.000 v.c. maakten ze ingewikkeldere dingen zoals hutten en kleding om zicht te weren tegen de
kou van de ijstijd. Zo konden ze zich verspreiden over Europa, toch bleven ze met name in Zuid-
Europa.
De jagers en verzamelaars stopten hun uitingen in kunst zoals in vrouwelijke beeldjes met een dikke
buik of in grote grotschilderingen. Door deze tekeningen zag de mensheid toen al in dat een
tekening anders was dan de realiteit. Het menselijk denken werd ingewikkelder doordat ze
begonnen te denken in symbolen.
, 1.2 de opkomst van de landbouw
De landbouw ontstond omstreeks 9000 v.c. in een vruchtbaar gebied en de naam komt van de vorm
de vruchtbare halve maan in het middenoosten. Het begon bij vijgen, gerst en verschillende soorten
tarwe. De veeteelt ontstond omstreeks 8000 v.c. met geiten en schapen en later ook met runderen
en varkens. Millennia later ontwikkelde de landbouw zich en kwam er meer variatie.
Het ontstaan van de landbouw was een echte revolutie en verspreidden zich door migranten over de
hele wereld met per regio een verschillend product naast de standaardproducten. Een belangrijke
oorzaak van de landbouwrevolutie was het veranderende klimaat. Het klimaat werd een stuk zachter
en de mensen kwamen erachter dat je gewassen kon verbouwen. Ook verdwenen er steeds meer
dieren zoals rendieren uit het Midden-Oosten waardoor ze andere voedselbronnen moesten zoeken.
Mensen konden dieren temmen zoals oerrunderen en fokte deze dieren dan naar hun gewenste
soort. Een gefokt dier leverden veel meer op dan de wilde dieren en dus was dit erg rendabel. Vanaf
omstreeks 5000 v.c. werden dieren ook gebruikt om het land te verbouwen. Dit was uiteindelijk
nodig omdat de landbouw nodig was om de groeiende bevolking in leven te houden en dus van
voedsel te voorzien.
Door deze landbouwrevolutie ontstond de landbouwsamenleving. De boeren waren geen nomaden
meer en woonden permanent in huizen die ze bij hun akkers bouwden. Er waren geen kleinere
groepen meer er ontstonden dorpen met meer inwoners. Elk dorp was zelfvoorzienend en dus
autarkisch. Bezit van grond werd erg belangrijk wat voor kort nog onmogelijk was voor de jagers
verzamelaars. Ook spullen die nijverheid dreven kregen meer belang en door spullen te hebben als
een ploeg kreeg je ook meer macht en aanzien. Boeren gaven hun spullen door aan hun kinderen en
er ontstond sociale ongelijkheid. Er ontstonden als situaties waarbij mensen tot slaaf werden
gemaakt.
De boeren geloofden in het hiernamaals en begroeven hun geliefden met sieraden en andere
spullen om een goed leven te hebben na de dood. Daarnaast geloofden ze in natuurgoden en soms
werden dieren gebuikt als beeld van een god. Ze hielden deze goden tevreden door rituelen zoals
dansen, zingen en offeren.
