Geschiedenis Samenvatting tijdvak 5 Ontdekkers en Hervormers
Onderverdeeld in 4 paragrafen:
- Het nieuwe mens en wereldbeeld
- De Europese expansie
- De reformatie
- De Nederlandse opstand
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
§1 Het nieuwe mens en wereldbeeld
Er was een familie in Italië genaamd de medici deze familie was invloedrijk en erg succesvol. Kunst
was een belangrijk onderdeel van deze familie en de kunst heeft mede door hen een verandering
meegemaakt. De familie kreeg een ander mens en wereldbeeld. Het wereldbeeld van de familie was
dat de wereld door god geschapen is maar in de handen van de duivel terecht is gekomen en
daarom moeten mensen zich afwerpen van de natuur. In tegenstelling tot de familie hadden de elite
in Florence in 1500 1600 een ander idee namelijk: de wereld is geschapen door god en dat moeten
we aanbidden en we moeten de wereld perfectioneren.
De Italianen streefden naar het evenaren en miss wel overtreffen van de oud Griekse romeinse
cultuur. Zij vonden zelf dat het goed lukte en gaven deze tijd een naam de renaissance. De
renaissance was een tijd na de middeleeuwen.
Fillipo brunelleschi was een grote bouwmeester uit de renaissance en maakten de kathedraal van
Florence af en de koepel in Rome. Hier gebruikte hij veel meer de stijl van de oudheid met zuilen en
klassieke vormentaal en ronde bogen. Het was een nieuwe architectuurstijl en het leek op de
oudheid alleen was het lichter en gracieuzer. Ook was hij degene die het perspectief in de
architectuur gaf en aan de kunst i.p.v. de 2d kunstwerken werden het kunstwerkend die realistisch
waren en waar diepte in te zien was.
Michelangelo was een beeldhouwer die mensen in beeld mooier maakten dan de mensen zelf en zo
zagen ze dat deze groep mensen de natuur beter maken en de wereld perfectioneren zo werden
beeldhouwers gezien als kunstenaars ipv ambachtslieden.
Humanisten waren mensen met als ideaal vrijheid waardigheid en vriendelijkheid. Deze groep
hadden een andere kijk op klassieke teksten en zagen de taal om andere mensen te overtuigen.
Monniken maakten vroeger de teksten alleen hierin werden wel eens fouten gemaakt en door de
humanisten werd kritisch gekeken naar de teksten zij ontdekten fouten en vonden teksten terug na
de verovering van Constantinopel. Dit gebeurde in 1453.
Ook werden de teksten gebruikt voor opvoeding en onderwijs. In Italië ontstond een onderwijs de
humaniora. Dit was een beschaafd en elegant onderwijs gebaseerd op geesten wetenschappen. Het
onderwijs werd sterk beïnvloed door de boekdrukkunst.
16e eeuw verspreiding renaissance Europa. De humanisten kregen een grotere rol en richtte zich
vooral op het oorspronkelijke christendom en de wedergeboorte. De Italianen gingen door heel
Europa en het werd normaal om je kind als je rijk was naar Italië te sturen.
, Monnik Erasmus was een belangrijke vertegenwoordiger van de christelijke humanisten. Hij wilde
het christendom zuiveren en vertaalde daarvoor het Nieuwe testamenten en kwam erachter dat de
bijbel die de kerk gebruikten vol met fouten zat.
De humanisten hielden zich niet bezig met de natuurwetenschappen maar toch waren ze
geïnteresseerd en moesten ze die wetenschap wel gebruiken bij hun werk. Er ontstond een steeds
groter wetenschappelijk belang en zo veranderde het wereldbeeld.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
§2 De Europese expansie
In het jaar 1415 veroverde Portugal de havenstad Ceuta in Marokko. Dit was een belangrijk moment
nadat Marokko veel gebieden van Spanje en Portugal veroverd had. Spanje en Portugal waren bezig
om het christendom uitbreiden. Portugal en Spanje waren opzoek naar waar het goud vandaan
kwam. Het kwam naar Marokko vanuit de Sahara en gingen vanuit de Canarische eilanden opzoek
naar de plek van het goud zo werd ook de Afrikaanse kust verder ontdekt.
Portugal probeerde de Canarische eilanden de veroveren maar toch bleven ze Spaans. De
Portugezen gingen verder naar het zuiden naar de eilanden Madeira en de Azoren. De Portugezen
konden vanuit hier makkelijker naar huis. 1450 passeerde de Portugezen kaap bojador maar daar
was de zee te woest dus moesten ze verder de oceaan op zo ontdekten ze de herkomst van goud in
Ghana en de Goudkust.
De Portugezen gingen opzoek naar Indië en hoopten daar winsten te halen aan specerijen zonder
tussenhandelaren. De Portugezen moesten vanwege de stroming en de winden naar Brazilië en dan
langs Afrika. In 1488 vonden ze een nieuwe plek in zuid Afrika en noemde de plek kaap de goede
hoop
In 1492 voorde Columbus naar het westen om Indië te vinden hij dacht dat die Japan had gevonden
maar vond eigenlijk Amerika. Hij hield vol dat het Indië was tot zijn dood toe. Dit is de reden dat de
oorspronkelijke bewoners indianen genoemd worden. Later vertrok de Portugees Amerigo Vespucci
naar Brazilië en verkende daar de kust hij noemde het continent de nieuwe wereld.
De Portugezen vonden de route naar India in 1498 door Vasco Gama in 1510 ontdekten ze Indonesië
en China en Japan. De Spanjaarden vonden in 1522 een andere weg naar oost Indië via zuid Amerika
vervolgens gingen ze via Afrika terug naar Spanje en het eerste rondje om de wereld was gemaakt.
De ontdekkingsreizen zorgde voor de overzeese Europese expansie. De Portugezen hadden hun
schepen verbeterd en maakten een oorlogsvloot hiermee joegen ze de Arabische handelaren weg
uit Indië en maakten havensteden.
De Portugezen wilde geen grote gebieden ze maakten handelsposten in kleine gebieden. In 1550
had Portugal zon 50 van die steden het hoofdkwartier zat in Goa west India hier kwamen kerken en
verspreidde het christendom zich.
Spanje kwam vanuit de Filipijnen en maakten daar een handelsland van ze hadden ook als doel om
de inheemse bevolking te bekeren tot het christendom dit was omstreeks 1570.
De Portugezen haalden goud, ivoor maar ook slaven in Afrika om te werken op Madeira het eiland
dat gekoloniseerd was en waar suikerriet gemaakt werd.
In midden en zuid Amerika gingen de Spanjaarden aan de slag ze zochten naar slaven voor de
slavernij en naar grond en goud. De Spanjaarden veroverden met gemak delen uit zuid en midden
Onderverdeeld in 4 paragrafen:
- Het nieuwe mens en wereldbeeld
- De Europese expansie
- De reformatie
- De Nederlandse opstand
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
§1 Het nieuwe mens en wereldbeeld
Er was een familie in Italië genaamd de medici deze familie was invloedrijk en erg succesvol. Kunst
was een belangrijk onderdeel van deze familie en de kunst heeft mede door hen een verandering
meegemaakt. De familie kreeg een ander mens en wereldbeeld. Het wereldbeeld van de familie was
dat de wereld door god geschapen is maar in de handen van de duivel terecht is gekomen en
daarom moeten mensen zich afwerpen van de natuur. In tegenstelling tot de familie hadden de elite
in Florence in 1500 1600 een ander idee namelijk: de wereld is geschapen door god en dat moeten
we aanbidden en we moeten de wereld perfectioneren.
De Italianen streefden naar het evenaren en miss wel overtreffen van de oud Griekse romeinse
cultuur. Zij vonden zelf dat het goed lukte en gaven deze tijd een naam de renaissance. De
renaissance was een tijd na de middeleeuwen.
Fillipo brunelleschi was een grote bouwmeester uit de renaissance en maakten de kathedraal van
Florence af en de koepel in Rome. Hier gebruikte hij veel meer de stijl van de oudheid met zuilen en
klassieke vormentaal en ronde bogen. Het was een nieuwe architectuurstijl en het leek op de
oudheid alleen was het lichter en gracieuzer. Ook was hij degene die het perspectief in de
architectuur gaf en aan de kunst i.p.v. de 2d kunstwerken werden het kunstwerkend die realistisch
waren en waar diepte in te zien was.
Michelangelo was een beeldhouwer die mensen in beeld mooier maakten dan de mensen zelf en zo
zagen ze dat deze groep mensen de natuur beter maken en de wereld perfectioneren zo werden
beeldhouwers gezien als kunstenaars ipv ambachtslieden.
Humanisten waren mensen met als ideaal vrijheid waardigheid en vriendelijkheid. Deze groep
hadden een andere kijk op klassieke teksten en zagen de taal om andere mensen te overtuigen.
Monniken maakten vroeger de teksten alleen hierin werden wel eens fouten gemaakt en door de
humanisten werd kritisch gekeken naar de teksten zij ontdekten fouten en vonden teksten terug na
de verovering van Constantinopel. Dit gebeurde in 1453.
Ook werden de teksten gebruikt voor opvoeding en onderwijs. In Italië ontstond een onderwijs de
humaniora. Dit was een beschaafd en elegant onderwijs gebaseerd op geesten wetenschappen. Het
onderwijs werd sterk beïnvloed door de boekdrukkunst.
16e eeuw verspreiding renaissance Europa. De humanisten kregen een grotere rol en richtte zich
vooral op het oorspronkelijke christendom en de wedergeboorte. De Italianen gingen door heel
Europa en het werd normaal om je kind als je rijk was naar Italië te sturen.
, Monnik Erasmus was een belangrijke vertegenwoordiger van de christelijke humanisten. Hij wilde
het christendom zuiveren en vertaalde daarvoor het Nieuwe testamenten en kwam erachter dat de
bijbel die de kerk gebruikten vol met fouten zat.
De humanisten hielden zich niet bezig met de natuurwetenschappen maar toch waren ze
geïnteresseerd en moesten ze die wetenschap wel gebruiken bij hun werk. Er ontstond een steeds
groter wetenschappelijk belang en zo veranderde het wereldbeeld.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
§2 De Europese expansie
In het jaar 1415 veroverde Portugal de havenstad Ceuta in Marokko. Dit was een belangrijk moment
nadat Marokko veel gebieden van Spanje en Portugal veroverd had. Spanje en Portugal waren bezig
om het christendom uitbreiden. Portugal en Spanje waren opzoek naar waar het goud vandaan
kwam. Het kwam naar Marokko vanuit de Sahara en gingen vanuit de Canarische eilanden opzoek
naar de plek van het goud zo werd ook de Afrikaanse kust verder ontdekt.
Portugal probeerde de Canarische eilanden de veroveren maar toch bleven ze Spaans. De
Portugezen gingen verder naar het zuiden naar de eilanden Madeira en de Azoren. De Portugezen
konden vanuit hier makkelijker naar huis. 1450 passeerde de Portugezen kaap bojador maar daar
was de zee te woest dus moesten ze verder de oceaan op zo ontdekten ze de herkomst van goud in
Ghana en de Goudkust.
De Portugezen gingen opzoek naar Indië en hoopten daar winsten te halen aan specerijen zonder
tussenhandelaren. De Portugezen moesten vanwege de stroming en de winden naar Brazilië en dan
langs Afrika. In 1488 vonden ze een nieuwe plek in zuid Afrika en noemde de plek kaap de goede
hoop
In 1492 voorde Columbus naar het westen om Indië te vinden hij dacht dat die Japan had gevonden
maar vond eigenlijk Amerika. Hij hield vol dat het Indië was tot zijn dood toe. Dit is de reden dat de
oorspronkelijke bewoners indianen genoemd worden. Later vertrok de Portugees Amerigo Vespucci
naar Brazilië en verkende daar de kust hij noemde het continent de nieuwe wereld.
De Portugezen vonden de route naar India in 1498 door Vasco Gama in 1510 ontdekten ze Indonesië
en China en Japan. De Spanjaarden vonden in 1522 een andere weg naar oost Indië via zuid Amerika
vervolgens gingen ze via Afrika terug naar Spanje en het eerste rondje om de wereld was gemaakt.
De ontdekkingsreizen zorgde voor de overzeese Europese expansie. De Portugezen hadden hun
schepen verbeterd en maakten een oorlogsvloot hiermee joegen ze de Arabische handelaren weg
uit Indië en maakten havensteden.
De Portugezen wilde geen grote gebieden ze maakten handelsposten in kleine gebieden. In 1550
had Portugal zon 50 van die steden het hoofdkwartier zat in Goa west India hier kwamen kerken en
verspreidde het christendom zich.
Spanje kwam vanuit de Filipijnen en maakten daar een handelsland van ze hadden ook als doel om
de inheemse bevolking te bekeren tot het christendom dit was omstreeks 1570.
De Portugezen haalden goud, ivoor maar ook slaven in Afrika om te werken op Madeira het eiland
dat gekoloniseerd was en waar suikerriet gemaakt werd.
In midden en zuid Amerika gingen de Spanjaarden aan de slag ze zochten naar slaven voor de
slavernij en naar grond en goud. De Spanjaarden veroverden met gemak delen uit zuid en midden
